Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπέντζαμιν Νετανιάχου τόνισε σε διάγγελμά του ότι υπάρχουν σημάδια ότι ο τύραννος δεν υπάρχει πια. Λίγο αργότερα το Reuters μετέδωσε ότι ο Χαμενεΐ είναι νεκρός και μάλιστα εντοπίστηκε και η σορός του, σημειώνοντας ότι ανώτατοι αξιωματούχοι του Τελ Αβίβ έδειξαν στον Ισραηλινό πρωθυπουργό φωτογραφίες της άψυχης σορού του Ιρανού ηγέτη, στα συντρίμμια της οικίας που βομβαρδίστηκε. Το ίδιο υποστήριξε και ο Ισραηλινός πρέσβης στην Ουάσινγκτον, σύμφωνα με το Axios.

Μιλώντας στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ που συνεδριάζει εκτάκτως, ο γενικός γραμματέας του Οργανισμού Αντόνιο Γκουτέρες, τόνισε πως ο ίδιος δεν είναι σε θέση να επιβεβαιώσει αν ο Χαμενεΐ είναι νεκρός ή όχι.

Στον αντίποδα οι Ιρανοί έκαναν λόγο για «ψυχολογικό πόλεμο» ενώ επιμένουν ότι ο Χαμενεΐ δεν είναι νεκρός. Τα ιρανικά πρακτορεία ειδήσεων Tasnim και Mehr το πήγαν ένα βήμα παρακάτω αναφέροντας ότι ο Ανώτατος Ηγέτης ήταν «σταθερός και αποφασιστικός στη διοίκηση του πεδίου».

Σύμφωνα με το Reuters τα ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης επικαλέστηκαν πηγή κοντά στο γραφείο του Χαμενεΐ, η οποία δήλωσε: «Μπορώ να σας πω με σιγουριά ότι ο ηγέτης της επανάστασης είναι σταθερός και αποφασιστικός στην ηγεσία του πεδίου».

Ο Τραμπ δήλωσε στο NBC News «πιστεύουμε ότι αυτή είναι η σωστή είδηση», σχολιάζοντας τις αναφορές ότι ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν είναι νεκρός. Όταν ρωτήθηκε για το ποιος θα αντικαταστήσει τον Χαμενεΐ, ο Τραμπ απάντησε: «Δεν ξέρω, αλλά κάποια στιγμή θα με καλέσουν για να με ρωτήσουν ποιον θα ήθελα… Είμαι μόνο λίγο σαρκαστικός όταν το λέω αυτό».

Ο Τραμπ δήλωσε και στο ABC ότι πιστεύει ότι ο Χαμενεΐ έχει πεθάνει. «Δεν θέλω να πω τίποτα οριστικό μέχρι να δω τα πράγματα, αλλά πιστεύουμε ότι έχει πεθάνει. Και πολλοί από τους ηγέτες τους έχουν φύγει», είπε.

Ο ισραηλινός στρατός (IDF) αναφέρει ότι οι δυνάμεις του «εξόντωσαν» την ηγεσία της άμυνας του ιρανικού καθεστώτος σε αυτό που αποκαλούν «αρχική επίθεση» των επιχειρήσεών τους. Σύμφωνα με μια ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, αυτό περιλαμβάνει τον Αλί Σαμκάνι, σύμβουλο για θέματα ασφάλειας, τον Μοχάμαντ Πακπούρ, διοικητή του Ιρανικού Σώματος Φρουρών της Επανάστασης, και τον Αζίζ Νασιρζαντέχ, υπουργό άμυνας.

Στην ανάρτησή του, ο IDF μοιράζεται εικόνες και προφίλ αυτών των τριών αξιωματούχων, καθώς και άλλων που ισχυρίζεται ότι εξόντωσε. Δεν γίνεται καμία αναφορά στον Ανώτατο Ηγέτη, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, για τον οποίο ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπέντζαμιν Νετανιάχου δήλωσε νωρίτερα ότι υπάρχουν «αυξανόμενα σημάδια» ότι «έχει φύγει».

Σύμφωνα με τον ισραηλινό στρατό οι Ιρανοί που σκοτώθηκαν από την επιχείρηση είναι οι:

Ο Αλί Σαμκάνι, πρώην αρχηγός του Πολεμικού Ναυτικού των Φρουρών της Επανάστασης και αρχηγός του ιρανικού στρατού, καθώς και κορυφαίος σύμβουλος του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ. Το Ισραήλ τον είχε στοχεύσει στον πόλεμο του περασμένου Ιουνίου και αρχικά πίστευε ότι τον είχε σκοτώσει.

Ο Μοχάμαντ Πακπούρ, διοικητήςτων Φρουρών της Επανάστασης. Ο IDF ισχυρίζεται ότι ο Παπούρ ηγήθηκε του «σχεδίου του Ιράν για την καταστροφή του Ισραήλ» και ήταν υπεύθυνος για τις επιθέσεις με πυραύλους και drones εναντίον του Ισραήλ, υποστηρίζοντας τις ομάδες που ενεργούν για λογαριασμό του Ιράν, και «διέταξε αποτελεσματικά τη βίαιη καταστολή των ιρανών διαδηλωτών κατά τη διάρκεια των εσωτερικών διαδηλώσεων τον περασμένο μήνα».

Ο Σαλάχ Ασάντι, επικεφαλής των μυστικών υπηρεσιών στο στρατιωτικό αρχηγείο έκτακτης ανάγκης του Ιράν και ανώτερος αξιωματικός των μυστικών υπηρεσιών του γενικού επιτελείου των ενόπλων δυνάμεων του Ιράν. Ο IDF αναφέρει ότι συμμετείχε επίσης στο «σχέδιο του Ιράν για την καταστροφή του Ισραήλ».

Ο Μοχάμαντ Σιράζι, επικεφαλής του στρατιωτικού γραφείου του Χαμενεΐ από το 1989. Ο IDF αναφέρει ότι ήταν υπεύθυνος για «τη σύνδεση μεταξύ των ανώτερων διοικητών των ενόπλων δυνάμεων και του ηγέτη και ήταν κεντρική φιγούρα στις ανώτερες τάξεις του ιρανικού τρομοκρατικού καθεστώτος».

Ο Αζίζ Νασιρζαντέχ, υπουργός Άμυνας του Ιράν και πρώην επικεφαλής της ιρανικής πολεμικής αεροπορίας και αναπληρωτής αρχηγός του γενικού επιτελείου. Ο IDF αναφέρει ότι ήταν υπεύθυνος για «βιομηχανίες που παρήγαγαν πυραύλους και όπλα μακράς εμβέλειας που μεταφέρθηκαν σε αντιπροσώπους του καθεστώτος, καθώς και για την οργάνωση SPND, η οποία προώθησε προγράμματα στους τομείς των πυρηνικών, βιολογικών και χημικών όπλων».

Ο Χουσεΐν Τζαμπάλ Αμελιάν, πρόεδρος της SPND. Ο IDF αναφέρει ότι ήταν υπεύθυνος για την «ανάπτυξη προηγμένων τεχνολογιών και όπλων για το καθεστώς» και προώθησε «επί χρόνια προγράμματα στους τομείς των πυρηνικών, βιολογικών και χημικών όπλων».

Ο Ρεζά Μοζαφαρί-Νία, πρώην πρόεδρος της SPND. Ο IDF αναφέρει ότι «προώθησε τις προσπάθειες για την ανάπτυξη πυρηνικών όπλων».

Παρ όλο που ο ισραηλινός στρατός δεν έχει στη λίστα του τον Χαμενεΐ, στους δρόμους της Τεχεράνης πάντως ακούστηκαν επευφημίες, μετά τις πληροφορίες σύμφωνα με τις οποίες ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, σκοτώθηκε κατά τα πλήγματα του Ισραήλ και των ΗΠΑ στη χώρα. Κάτοικοι χειροκρότησαν από τα παράθυρά τους και ζωηρές επευφημίες ακούστηκαν λίγο μετά τις 23:00 τοπική ώρα στους δρόμους πολλών συνοικιών της ιρανικής πρωτεύουσας, όπως ανέφεραν πολλοί αυτόπτες μάρτυρες.

Τι θα γίνει με την διαδοχή του

Οι Ηνωμένες Πολιτείες πιστεύουν ότι ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ και πέντε έως δέκα κορυφαίοι ηγέτες του Ιράν σκοτώθηκαν σε μια αρχική ισραηλινή επίθεση, ανέφερε δημοσιογράφος του Fox News, επικαλούμενος έναν αξιωματούχο των ΗΠΑ.

Η CIA εκτίμησε τις δύο εβδομάδες πριν από τις επιθέσεις ότι, αν ο Χαμενεΐ σκοτωθεί στην επιχείρηση, θα μπορούσε να αντικατασταθεί από σκληροπυρηνικά στελέχη των Φρουρών της Επανάστασης, σύμφωνα με δύο πηγές που ενημερώθηκαν για τις πληροφορίες.

Ο σκοπός της ελίτ στρατιωτικής δύναμης είναι να προστατεύσει την ισλαμική ηγεσία των σιιτών στο Ιράν. Οι εκτιμήσεις εξέτασαν σε γενικές γραμμές τι θα μπορούσε να συμβεί στο Ιράν μετά από μια αμερικανική επέμβαση και σε ποιο βαθμό μια στρατιωτική επιχείρηση θα μπορούσε να προκαλέσει αλλαγή καθεστώτος. Η ανάληψη της εξουσίας από προσωπικότητες της Επαναστατικής Φρουράς ήταν ένα από τα πολλά διαφορετικά σενάρια, σύμφωνα με τρίτη πηγή.

Τι ξέρουμε για τον Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ

Ο Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, 86 ετών, κυβερνά το Ιράν από το 1989. Ως Ανώτατος Ηγέτης, κατέχει την απόλυτη εξουσία σε όλους τους κλάδους της κυβέρνησης, του στρατού και της δικαιοσύνης στη σιιτική ισλαμική δημοκρατία.

Σε διάστημα σχεδόν τεσσάρων δεκαετιών, ο Χαμενεΐ δημιούργησε μια περιφερειακή δύναμη που ανταγωνίζεται τα σουνιτικά μουσουλμανικά κράτη του Κόλπου, προωθώντας παράλληλα την πυρηνική τεχνολογία που ανησυχεί την ευρύτερη περιοχή.

Το Ιράν είναι αμείλικτα εχθρικό προς τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, ενώ καταστέλλει επανειλημμένα τις αναταραχές στο εσωτερικό της χώρας. Ωστόσο, οι επιθέσεις του Σαββάτου (28/02) κατά του Ιράν ήρθαν εν μέσω μιας σειράς κρίσεων.

Ο Χαμενεΐ αναγκάστηκε να κρυφτεί τον περασμένο Ιούνιο λόγω επιθέσεων που σκότωσαν αρκετούς στενούς συνεργάτες του και διοικητές της Επαναστατικής Φρουράς. Οι επιθέσεις του Ιουνίου 2025 από το Ισραήλ και τις ΗΠΑ κατέστρεψαν πολύτιμες πυρηνικές και πυραυλικές εγκαταστάσεις.

Οι τεράστιες διαμαρτυρίες τον Ιανουάριο από έναν εξαγριωμένο πληθυσμό που υποφέρει από τις κυρώσεις καταστάλθηκαν με κόστος χιλιάδων ζωών. Και από τότε που η Χαμάς, που υποστηρίζεται από την Τεχεράνη, επιτέθηκε στο Ισραήλ στις 7 Οκτωβρίου 2023, η περιφερειακή επιρροή του Χαμενεΐ έχει αποδυναμωθεί.

Η σοβαρότερη κρίση της διακυβέρνησης του Χαμενεΐ

Ο 86χρονος έχει επιβιώσει από ξένες πιέσεις στο παρελθόν, αλλά, ακόμη και πριν από την επίθεση του Σαββάτου (28/02), αντιμετώπιζε τη σοβαρότερη κρίση της 36χρονης διακυβέρνησής του, προσπαθώντας να παρατείνει τις διαπραγματεύσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Ήδη φέτος, σύμφωνα με το Reuters διέταξε την πιο αιματηρή καταστολή από την Ισλαμική Επανάσταση του 1979, λέγοντας ότι όσοι διαμαρτύρονται σε όλη τη χώρα, αρχικά ενάντια στην άνοδο των τιμών, «πρέπει να μπουν στη θέση τους», πριν οι δυνάμεις ασφαλείας ανοίξουν πυρ εναντίον των διαδηλωτών που φώναζαν «Θάνατος στον δικτάτορα!».

Μόλις τον περασμένο Ιούνιο, ο Χαμενεΐ αναγκάστηκε να κρυφτεί κατά τη διάρκεια 12 ημερών αεροπορικών επιδρομών από το Ισραήλ και στη συνέχεια από τις ΗΠΑ, οι οποίες σκότωσαν αρκετούς στενούς συνεργάτες και διοικητές της Επαναστατικής Φρουράς και κατέστρεψαν πολύτιμες πυρηνικές και πυραυλικές εγκαταστάσεις.

Η επίθεση αυτή ήταν ένα από τα πολλά έμμεσα αποτελέσματα της επίθεσης εναντίον του Ισραήλ από την παλαιστινιακή οργάνωση Χαμάς, που υποστηρίζεται από το Ιράν, στις 7 Οκτωβρίου 2023, η οποία όχι μόνο πυροδότησε τον πόλεμο στη Γάζα, αλλά και ώθησε το Ισραήλ να χτυπήσει τους άλλους περιφερειακούς εκπροσώπους της Τεχεράνης. Με την αποδυνάμωση της Χεζμπολάχ στο Λίβανο και την ανατροπή του Μπασάρ αλ-Άσαντ στη Συρία, η επιρροή του Χαμενεΐ στη Μέση Ανατολή έχει περιοριστεί, ενώ οι ΗΠΑ απαιτούν από αυτόν να εγκαταλείψει το τελευταίο σημαντικό στρατηγικό μέσο πίεσης του Ιράν: τους βαλλιστικούς πυραύλους.

Ο Χαμενεΐ αρνήθηκε ακόμη και να συζητήσει την παραίτηση από τους πυραύλους, τους οποίους το Ιράν θεωρεί ως το μόνο αποτρεπτικό μέσο που του απομένει έναντι ισραηλινών επιθέσεων, μια επίδειξη αδιαλλαξίας που ενδέχεται να συνέβαλε στην πρόκληση των τελευταίων αεροπορικών επιθέσεων.

Καθώς ο αμερικανικός στρατός συγκέντρωνε αεροπορικές και ναυτικές δυνάμεις στην περιοχή, οι υπολογισμοί του Χαμενεΐ βασίζονταν σε έναν χαρακτήρα που είχε διαμορφωθεί από την επανάσταση, τα χρόνια αναταραχής και πολέμου με το Ιράκ, τις δεκαετίες αντιπαράθεσης με τις Ηνωμένες Πολιτείες και την αδίστακτη συσσώρευση εξουσίας.

Ενώ οι εκλεγμένοι αξιωματούχοι διαχειρίζονται τις καθημερινές υποθέσεις, καμία σημαντική πολιτική – ειδικά όσον αφορά τις Ηνωμένες Πολιτείες – δεν προχωρά χωρίς τη ρητή έγκρισή του. Η κυριαρχία του Χαμενεΐ στο περίπλοκο σύστημα της ιρανικής κληρικής διακυβέρνησης, σε συνδυασμό με την περιορισμένη δημοκρατία, εξασφαλίζει ότι καμία άλλη ομάδα δεν μπορεί να αμφισβητήσει τις αποφάσεις του.

Ως ηγέτης, ήταν κάποτε μακριά από την ύψιστη εξουσία

Στις αρχές της διακυβέρνησής του, ο Χαμενεΐ συχνά απορριπτόταν ως αδύναμος και απίθανος διάδοχος του χαρισματικού ιδρυτή της Ισλαμικής Δημοκρατίας, Αγιατολάχ Ρουχόλα Χομεϊνί. Μην έχοντας αποκτήσει τον θρησκευτικό βαθμό του αγιατολάχ όταν διορίστηκε Ανώτατος Ηγέτης, ο Χαμενεΐ είχε δυσκολία να ασκήσει εξουσία μέσω της θρησκευτικής αρχής, όπως προέβλεπε το θεοκρατικό σύστημα.

Αφού αγωνίστηκε για μεγάλο χρονικό διάστημα να βγει από τη σκιά του μέντορά του, τελικά κατάφερε να επιβληθεί δημιουργώντας έναν ισχυρό μηχανισμό ασφαλείας αφιερωμένο αποκλειστικά σε αυτόν. Ο Χαμενεΐ δεν εμπιστεύεται τη Δύση, ιδίως τις ΗΠΑ, τις οποίες κατηγορεί εδώ και καιρό ότι επιδιώκουν την ανατροπή του.

Σε μια χαρακτηριστική μαχητική ομιλία μετά τις διαμαρτυρίες του Ιανουαρίου, κατηγόρησε τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ για τις αναταραχές, λέγοντας: «Θεωρούμε τον πρόεδρο των ΗΠΑ εγκληματία για τις απώλειες, τις ζημίες και τη δυσφήμιση που προκάλεσε στον ιρανικό λαό». Ωστόσο, παρά την ιδεολογική του ακαμψία, έχει δείξει προθυμία να υποχωρήσει όταν διακυβεύεται η επιβίωση της Ισλαμικής Δημοκρατίας.

Η έννοια της «ηρωικής ευελιξίας», που αναφέρθηκε για πρώτη φορά από τον Χαμενεΐ το 2013, επιτρέπει τακτικές συμβιβαστικές λύσεις για την προώθηση των στόχων του, αντικατοπτρίζοντας την επιλογή του Χομεϊνί το 1988 να αποδεχτεί κατάπαυση του πυρός μετά από οκτώ χρόνια πολέμου με το Ιράκ.

Η επιφυλακτική υποστήριξη του Χαμενεΐ στην πυρηνική συμφωνία του Ιράν με τις έξι παγκόσμιες δυνάμεις το 2015 ήταν μια άλλη τέτοια στιγμή, καθώς υπολόγισε ότι η άρση των κυρώσεων ήταν απαραίτητη για τη σταθεροποίηση της οικονομίας και την ενίσχυση της εξουσίας του. Ο Τραμπ αποχώρησε από τη συμφωνία του 2015 κατά τη διάρκεια της πρώτης θητείας του το 2018 και επέβαλε εκ νέου καταστροφικές κυρώσεις στο Ιράν. Η Τεχεράνη αντέδρασε παραβιάζοντας σταδιακά όλους τους συμφωνηθέντες περιορισμούς στο πυρηνικό της πρόγραμμα.

Η πιστή δομή ασφαλείας «κλειδί» για την εξουσία του Χαμενεΐ

Σε περιόδους αυξανόμενης πίεσης, ο Χαμενεΐ έχει επανειλημμένα στραφεί στο Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) και στο Μπασίτζ, μια παραστρατιωτική δύναμη που αριθμεί εκατοντάδες χιλιάδες εθελοντές, για να καταστείλει τους διαφωνούντεες. Αυτοί ήταν που κατέστειλαν τις διαμαρτυρίες που ξέσπασαν μετά την επανεκλογή του Μαχμούντ Αχμαντινετζάντ ως προέδρου το 2009, εν μέσω καταγγελιών για εκλογική νοθεία.

Το 2022, ο Χαμενεΐ ήταν εξίσου αδίστακτος στη σύλληψη, φυλάκιση ή εκτέλεση διαδηλωτών που εξοργίστηκαν από τον θάνατο της νεαρής Μαχσά Αμίνι ενώ βρισκόταν υπό κράτηση. Και πάλι οι Φρουροί και το Μπασίτζ ήταν αυτοί που κατέστειλαν την τελευταία σειρά διαδηλώσεων τον Ιανουάριο. Η εξουσία του οφείλεται επίσης σε μεγάλο βαθμό στο παρακρατικό χρηματοοικονομικό αυτοκρατορικό δίκτυο γνωστό ως Σετάντ, το οποίο βρίσκεται υπό τον άμεσο έλεγχο του Χαμενεΐ.

Αξίας δεκάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων, έχει αναπτυχθεί τεράστια κατά τη διάρκεια της διακυβέρνησής του, επενδύοντας δισεκατομμύρια στους Φρουρούς της Επανάστασης. Μελετητές εκτός Ιράν σκιαγραφούν την εικόνα ενός μυστικοπαθούς ιδεολόγου που φοβάται την προδοσία – ένα άγχος που τροφοδοτήθηκε από μια απόπειρα δολοφονίας τον Ιούνιο του 1981 με μια βόμβα κρυμμένη σε ένα κασετόφωνο που παρέλυσε το δεξί του χέρι.

Ο ίδιος ο Χαμενεΐ υπέστη σοβαρά βασανιστήρια, σύμφωνα με την επίσημη βιογραφία του, το 1963, όταν σε ηλικία 24 ετών εξέτισε την πρώτη από τις πολλές ποινές φυλάκισης για πολιτικές δραστηριότητες υπό το καθεστώς του Σάχη. Μετά την Επανάσταση, ως αναπληρωτής υπουργός Άμυνας, ο Χαμενεΐ έγινε στενός συνεργάτης των Φρουρών κατά τη διάρκεια του πολέμου με το Ιράκ (1980-88), ο οποίος στοίχισε τη ζωή ενός εκατομμυρίου ανθρώπων και από τις δύο πλευρές.

Κέρδισε την προεδρία με την υποστήριξη του Χομεϊνί, αλλά η επιλογή του ως διάδοχος ήταν έκπληξη όταν ο ανώτατος ηγέτης πέθανε, καθώς δεν είχε ούτε τη δημοφιλία ούτε τα ανώτερα θρησκευτικά προσόντα του. Ο Καρίμ Σαντζαντπούρ του Ιδρύματος Κάρνεγκι για τη Διεθνή Ειρήνη είπε ότι «το ατύχημα της ιστορίας» μετέτρεψε έναν «αδύναμο πρόεδρο σε έναν αρχικά αδύναμο ανώτατο ηγέτη σε έναν από τους πέντε πιο ισχυρούς Ιρανούς των τελευταίων 100 ετών».