Κιρ Στάρμερ: Γιατί το Brexit έριξε και έκτο πρωθυπουργό

Σαν σήμερα, 10 χρόνια πριν, οι Βρετανοί ψήφισαν υπέρ της αποχώρησης από την Ευρωπαϊκή Ενωση, με 52% έναντι 48%. Την επομένη, ο Ντέιβιντ Κάμερον, που έχασε το στοίχημα του δημοψηφίσματος Brexit, στάθηκε στο ίδιο σημείο όπου έκανε δηλώσεις χθες ο Στάρμερ, για να πει αντίο.

Ηταν η αρχή μιας περιόδου παρατεταμένης πολιτικής αστάθειας, χαμηλής ανάπτυξης, διάψευσης προσδοκιών από 6 συνολικά πρωθυπουργούς, που υποσχέθηκαν αλλαγή, αναγέννηση και υποχρεώθηκαν σε πρόωρη μετακόμιση (Τερέζα Μέι, Μπόρις Τζόνσον, Λιζ Τρας, Ρίσι Σούνακ συμπληρώνουν την εξάδα). Θα «σπάσει» το μοτίβο ο επόμενος; Θα ολοκληρώσει τη θητεία του και θα φέρει σταθερότητα και ανάκαμψη; Αναλυτές και bookmakers αμφιβάλλουν.

Διάγγελμα 

Σχεδόν δύο χρόνια μετά τις εκλογές της 4ης Ιουλίου 2024, τον θρίαμβο των Εργατικών και την επιστροφή στην εξουσία έπειτα από 14 χρόνια, ο Στάρμερ δήλωσε ότι αποχωρεί από την ηγεσία του κόμματος, ανοίγοντας τον δρόμο για μια διαδικασία διαδοχής, που θα αναδείξει παράλληλα τον επόμενο πρωθυπουργό της χώρας.

Σε ένα φορτισμένο συναισθηματικά διάγγελμα, με τη φωνή να σπάει στο τέλος, τόνισε πως άκουσε την απάντηση των συντρόφων του στο ερώτημα αν είναι ο κατάλληλος για να οδηγήσει το κόμμα στις επόμενες εκλογές του 2029. Αφού απαρίθμησε τις επιτυχίες της κυβέρνησής του, που αντιπολίτευση, αναλυτές και πολίτες αμφισβητούν, υποσχέθηκε ομαλή μετάβαση και στήριξη του διαδόχου του.

Χρονοδιάγραμμα

Σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα που έθεσε, οι υποψηφιότητες θα ανοίξουν στις 9 Ιουλίου και θα κλείσουν στις 16 Ιουλίου. Υπάρχουν δύο πιθανά σενάρια για τη διαδοχή.

• Αν υπάρξει εσωκομματική εκλογή, νέος ηγέτης θα έχει αναδειχθεί έως τον Σεπτέμβριο και ο Στάρμερ θα μείνει μέχρι το φθινόπωρο μεταβατικός. Ο επόμενος θα έχει χρόνο να προετοιμάσει το πρόγραμμα και την ομάδα του και ο Στάρμερ πιθανόν να επιχειρήσει να του δέσει τα χέρια, χαράζοντας πολιτικές στην τελική ευθεία, εντείνοντας τις τριβές μέσα στο κόμμα, σημειώνουν σχολιαστές.
• Ωστόσο, δεν αποκλείεται το ενδεχόμενο ταχείας «ενθρόνισης» του επόμενου, που θα μπορούσε να οδηγήσει σε αλλαγή ηγεσίας ακόμη και μέσα στον Ιούλιο, αν η κούρσα τελειώσει γρήγορα, με έναν υποψήφιο να ξεχωρίζει ήδη.

Ο καταλύτης

Ο Αντι Μπέρναμ αναδεικνύεται ως το μεγάλο φαβορί. Χθες επέστρεψε στη Βουλή για να ορκιστεί μετά την εκλογή του στην περιφέρεια Μάκερφιλντ την περασμένη εβδομάδα, που ήταν ο καταλύτης των ραγδαίων εξελίξεων το Σαββατοκύριακο, καθώς ο Στάρμερ έλαβε «τελεσίγραφα» από υπουργούς του και δεκάδες βουλευτές να αποχωρήσει, σύμφωνα με δημοσιεύματα.

Ο Μπέρναμ έγινε δεκτός στο Ουεστμίνστερ με χειροκροτήματα από βουλευτές του Εργατικού Κόμματος και σπόντες από συναδέλφους του της αντιπολίτευσης, που φώναζαν «Δεν είναι ο Μεσσίας». «Είμαι ένα άτακτο αγόρι», απάντησε γελώντας, συμπληρώνοντας την ατάκα από ταινία των Monty Python.

Σύμφωνα με ρεπορτάζ, έχει ήδη λάβει στήριξη από άλλους πιθανούς διεκδικητές, μεταξύ αυτών και τον πρώην υπουργό Υγείας, Γουές Στρίτινγκ, ο οποίος δήλωσε ανοικτά χθες πως δεν θα συμμετάσχει στην κούρσα διαδοχής.

ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ

Οι Συντηρητικοί της αξιωματικής αντιπολίτευσης ζήτησαν επιτάχυνση διαδικασιών κι όχι άμεσες βουλευτικές εκλογές, όπως έκανε το Reform UK του Νάιτζελ Φάρατζ, που, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, θα μπορούσε να είναι πρώτο κόμμα στην επόμενη Βουλή.

ΣΤΙΣ ΑΓΟΡΕΣ

Η στερλίνα υποχώρησε ελαφρά μετά την ανακοίνωση, ενώ οι αποδόσεις των βρετανικών ομολόγων σημείωσαν άνοδο. Οι επενδυτές παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις, καθώς η βρετανική οικονομία αντιμετωπίζει υψηλό χρέος, κόστος δανεισμού, περιορισμένο δημοσιονομικό χώρο και αδύναμη ανάπτυξη.

Βρετανία: Φαβορί στην κούρσα διαδοχής ο Μπέρναμ

Πρώτα κατέκτησε το Μάντσεστερ, στη συνέχεια την Ντάουνινγκ Στριτ 10; Ο 55χρονος Αντι Μπέρναμ επιβεβαίωσε χθες ότι θα διεκδικήσει την ηγεσία του Εργατικού Κόμματος (και τον πρωθυπουργικό θώκο) μετά την παραίτηση Στάρμερ, μπαίνοντας για τρίτη φορά στην κούρσα της κομματικής διαδοχής. Ο μέχρι πρότινος δήμαρχος εξελέγη θριαμβευτικά βουλευτής στην περιφέρεια του Μέικερφιλντ την Πέμπτη, αποκτώντας ξανά κοινοβουλευτική έδρα, προϋπόθεση για να μπορέσει να διεκδικήσει την πρωθυπουργία.

«Η χώρα αναμένει σταθερότητα», τόνισε χθες, ευχαριστώντας τον Κιρ Στάρμερ για την «τεράστια υπηρεσία» του στην πατρίδα. Το μεγάλο φαβορί στη νέα κούρσα σπούδασε Αγγλική Φιλολογία στο Πανεπιστήμιο του Κέμπριτζ και εξελέγη για πρώτη φορά βουλευτής το 2001. Υπηρέτησε στις κυβερνήσεις Μπλερ και Μπράουν ως υπουργός Πολιτισμού και Υγείας. Διεκδίκησε ανεπιτυχώς την ηγεσία των Εργατικών το 2010 και το 2015.

Το 2017 εξελέγη δήμαρχος του Μάντσεστερ. Κατά τη διάρκεια της πανδημίας, συγκρούστηκε με την κυβέρνηση Τζόνσον για τη χρηματοδότηση των περιοχών που επλήγησαν από τα περιοριστικά μέτρα, κερδίζοντας το προσωνύμιο «Βασιλιάς του Βορρά».

Η ατζέντα του

Το πολιτικό του μοντέλο, γνωστό ως «Manchesterism», δίνει έμφαση στην αποκέντρωση, στις δημόσιες επενδύσεις, στην ενίσχυση των βασικών υπηρεσιών και τη συνεργασία με τον ιδιωτικό τομέα για την τόνωση της ανάπτυξης. Ο ίδιος έχει περιγράψει την προσέγγισή του ως «business-friendly socialism», επιδιώκοντας έναν πιο ενεργό ρόλο του κράτους, χωρίς αντιπαράθεση με τις επιχειρήσεις.

Αν και ανήκει στην ήπια αριστερή πτέρυγα των Εργατικών και θεωρείται πιο αριστερός από τον Στάρμερ, τα τελευταία χρόνια έχει μετακινηθεί προς πιο κεντρώες θέσεις. Ενώ στο παρελθόν υποστήριζε την κρατικοποίηση βασικών υποδομών και την επανένταξη της Βρετανίας στην Ευρωπαϊκή Ενωση, πλέον αναγνωρίζει ότι δεν υπάρχουν τα δημοσιονομικά περιθώρια για εκτεταμένες κρατικοποιήσεις και ότι η επιστροφή στην Ε.Ε. δεν αποτελεί άμεση προτεραιότητα. Παράλληλα, έχει υιοθετήσει πιο αυστηρή γραμμή στο Μεταναστευτικό.

Οι υποστηρικτές του τον θεωρούν έναν πολιτικό με χάρισμα και όραμα για επανασύνδεση των Εργατικών με τους ψηφοφόρους, που μπορεί να ανακόψει την άνοδο του λαϊκιστικού ακροδεξιού Reform UK. Οι επικριτές του μιλούν για έναν χαμαιλέοντα που αλλάζει εύκολα πολιτικές θέσεις.