Καίριο πλήγμα υπέστη ο Μπενιαμίν Νετανιάχου την Τρίτη (17/11), ο οποίος έχασε τον έλεγχο του κοινοβουλίου στο Ισραήλ, καθώς ο νέος πρόεδρος της Κνεσέτ προέρχεται από το κόμμα Γιασάρ του Γκαντί Άιζενκοτ, με την αντιπολίτευση πλέον να έχει μεγαλύτερο έλεγχο επί της νομοθετικής ατζέντας.
Η Κνεσέτ εξέλεξε τον Ματάν Καχάνα, ως τον 26ο πρόεδρό της, αντικαθιστώντας τον Αμίρ Οχάνα, από το κόμμα Λικούντ του Νετανιάχου. Ο Καχάνα έλαβε την υποστήριξη 66 βουλευτών, σύμφωνα με τον εκπρόσωπο Τύπου της Κνεσέτ.
Οι βουλευτές ψήφισαν ξεχωριστά για τους υποψηφίους, και όχι σε μια απευθείας αναμέτρηση. Ο υποψήφιος του Λικούντ, ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του κυβερνητικού συνασπισμού Οφίρ Κατς, έλαβε την υποστήριξη 52 βουλευτών σε ξεχωριστή ψηφοφορία.
Η ψηφοφορία σηματοδοτεί την πρώτη σημαντική κίνηση από το μπλοκ με επικεφαλής τον Άιζενκοτ για να χαράξει μια νέα κατεύθυνση για το νομοθετικό σώμα, από τότε που ο Νετανιάχου έχασε την πλειοψηφία του στην Κνεσέτ στις εκλογές της 27ης Οκτωβρίου. Ο πρωθυπουργός και ο συνασπισμός του από δεξιά και υπερορθόδοξα κόμματα κέρδισαν μόλις 53 έδρες στο 120μελές κοινοβούλιο. Η αντιπολίτευση κατέχει 67 έδρες, συμπεριλαμβανομένων 48 σε τέσσερα εβραϊκά κόμματα και αριθμό-ρεκόρ 19 για δύο αραβικά κόμματα: την Κοινή Λίστα και το Ράαμ.
Ο Άιζενκοτ, στον οποίο ανατέθηκε από τον πρόεδρο Ισαάκ Χέρτσογκ νωρίτερα αυτόν τον μήνα ο σχηματισμός της επόμενης κυβέρνησης, έχει τεσσερισήμισι εβδομάδες για να αντικαταστήσει τον Νετανιάχου, αλλά ο δρόμος του προς την εξουσία παραμένει δύσκολος. Ωστόσο, το μπλοκ του ελέγχει πλέον την ολομέλεια της Κνεσέτ, βασικές θέσεις και τη νομοθετική ατζέντα, και σχεδιάζει να τα χρησιμοποιήσει για να ασκήσει έλεγχο και να περιορίσει την υπηρεσιακή κυβέρνηση του Νετανιάχου, η οποία παραμένει στην εξουσία έως ότου αντικατασταθεί.
Ο Άιζενκοτ δήλωσε την Τρίτη (17/11) ότι ο διορισμός του Καχάνα είναι «μια σωστή δημοκρατική κίνηση που αντικατοπτρίζει την απόλυτη πλειοψηφία που ψήφισε υπέρ της αλλαγής».
Το μπλοκ του Άιζενκοτ έχει ήδη διορίσει προσωρινούς προέδρους για βασικές επιτροπές της Κνεσέτ, συμπεριλαμβανομένων των οικονομικών και της άμυνας, επεκτείνοντας την εποπτεία και τον έλεγχο επί του προϋπολογισμού και των στρατηγικών υποθέσεων. Ο Αβιγκντόρ Λίμπερμαν, ο ηγέτης του κόμματος Yisrael Beitenu της αντιπολίτευσης που προεδρεύει πλέον της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων και Άμυνας, έχει ήδη δηλώσει ότι θα καλέσει όλους τους επικεφαλής ασφαλείας για ενημερώσεις, σύμφωνα με το CNN.
Μία από τις κορυφαίες νομοθετικές προτεραιότητες της αντιπολίτευσης είναι η ανατροπή των δικαστικών μεταρρυθμίσεων της απερχόμενης κυβέρνησης του Νετανιάχου, οι οποίες πυροδότησαν πρωτοφανείς πανεθνικές διαμαρτυρίες το 2023. Οι επικριτές της μεταρρύθμισης υποστήριξαν ότι αποδυνάμωσε τους δημοκρατικούς θεσμούς του Ισραήλ και τον δικαστικό έλεγχο της κυβέρνησης.
Έχουν ήδη συσταθεί ειδικές επιτροπές για την κατάργηση ενός νομοσχεδίου που άλλαξε τον τρόπο επιλογής των δικαστών και νομοθεσίας που περιορίζει και αποδυναμώζει τον γενικό εισαγγελέα. Μια ξεχωριστή επιτροπή σχηματίστηκε για να ανατρέψει μια μεταρρύθμιση στη ρύθμιση των μέσων ενημέρωσης που αύξησε τον κυβερνητικό έλεγχο στον τομέα των επικοινωνιών και των ειδήσεων. Το μπλοκ του Άιζενκοτ έχει επίσης δεσμευτεί να προωθήσει τη σύσταση κρατικής εξεταστικής επιτροπής για τις αστοχίες που οδήγησαν στην επίθεση υπό την ηγεσία της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023, την οποία ο Νετανιάχου αρνήθηκε να ερευνήσει.
Ο Νετανιάχου και οι σύμμαχοί του προσπάθησαν να εμποδίσουν την εκλογή του Καχάνα και να την απονομιμοποιήσουν ως εξαρτώμενη από την υποστήριξη των αραβικών κομμάτων, παρόλο που οι ίδιοι έχουν επιδιώξει επανειλημμένα την υποστήριξη Αράβων βουλευτών στο κοινοβούλιο. Κατά τη διάρκεια της ψηφοφορίας, μέλη του μπλοκ του Νετανιάχου φώναξαν «ντροπή» σε κάθε Άραβα βουλευτή που ψήφισε υπέρ του Καχάνα.
Το Λικούντ καταδίκασε το αποτέλεσμα μετά την ψηφοφορία, αποκαλώντας το «χαμηλό σημείο στην ιστορία της Κνεσέτ» και λέγοντας ότι ο Καχάνα είχε εκλεγεί με τις ψήφους αυτών που αποκάλεσε «υποστηρικτές της τρομοκρατίας».
Εμπόδια για την αντικατάσταση του Νετανιάχου
Ενώ ο Άιζενκοτ και οι σύμμαχοι του έχουν αναλάβει τον έλεγχο της Κνεσέτ, το σχέδιό του να αντικαταστήσει τον Νετανιάχου εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σημαντικά εμπόδια. Ο Άιζενκοτ ήθελε να σχηματίσει αυτό που αποκαλεί «κυβέρνηση εθνικής έκτακτης ανάγκης», μια κυβέρνηση μειοψηφίας αποτελούμενη από τα τέσσερα εβραϊκά κόμματα της αντιπολίτευσης, τα οποία μαζί κατέχουν 48 έδρες. Τα αραβικά κόμματα θα έμεναν εκτός του συνασπισμού, αλλά θα εγγυούνταν την πλειοψηφία στην Κνεσέτ για να αποτρέψουν την κατάρρευση της κυβέρνησης με αντάλλαγμα διάφορες παραχωρήσεις.
Αλλά άλλοι ηγέτες στο μπλοκ του Άιζενκοτ πιέζουν προς διαφορετικές κατευθύνσεις. Ο Λίμπερμαν έχει ασκήσει βέτο σε οποιαδήποτε κυβέρνηση βασίζεται στην υποστήριξη των αραβικών κομμάτων και πιέζει για συνομιλίες με τα δύο υπερορθόδοξα κόμματα, Σας (Shas) και Ενωμένο Ιουδαϊσμό της Τορά (UTJ), τα οποία παραδοσιακέs συμμάχησαν με τον Νετανιάχου.
Το UTJ, το ασκεναζικό υπερορθόδοξο κόμμα, αρνήθηκε να προτείνει τον Νετανιάχου για την πρωθυπουργία στις μεταεκλογικές διαβουλεύσεις και άνοιξε την πόρτα σε άτυπες συνομιλίες με το μπλοκ του Άιζενκοτ. Ωστόσο, δεν υποστήριξε τον Καχάνα στην ψηφοφορία για την προεδρία της Κνεσέτ, υποστηρίζοντας αντιθέτως τον υποψήφιο του Λικούντ. Το δεύτερο υπερορθόδοξο κόμμα, το Σας, παραμένει πιστό στον Νετανιάχου, καθιστώντας αβεβαιότερη τη στρατηγική του Λίμπερμαν.
Ένα άλλο εμπόδιο είναι ο πρώην πρωθυπουργός Ναφτάλι Μπένετ, ο οποίος σύμφωνα με πληροφορίες ευνοεί τις συνομιλίες για μια κυβέρνηση εθνικής ενότητας με το κόμμα Λικούντ του Νετανιάχου αντί για μια συμμαχία με τα αραβικά ή υπερορθόδοξα κόμματα. Ωστόσο, ο Νετανιάχου έχει θέσει ως όρο για οποιεσδήποτε συνομιλίες το να παραμείνει ο ίδιος πρωθυπουργός, κάτι που ο Άιζενκοτ έχει απορρίψει, εγείροντας αμφιβολίες για το αν το όραμα του Μπένετ μπορεί να πετύχει.























