Ο Ζελένσκι, απευθυνόμενος στην 81η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ την περασμένη εβδομάδα, απέρριψε τις υποδείξεις ότι οι μικρές εδαφικές παραχωρήσεις θα μπορούσαν να φέρουν το τέλος της ρωσικής εισβολής στη χώρα του. Τα σχόλια του Ζελένσκι αντικατοπτρίζουν την ευρεία αγανάκτηση στο Κίεβο για αυτό που πολλοί Ουκρανοί αισθάνονται ότι είναι η αποτυχία της Δύσης να κατανοήσει την πραγματική κλίμακα των αυτοκρατορικών φιλοδοξιών του δικτάτορα Πούτιν.
Οι προσπάθειες υπό την ηγεσία των ΗΠΑ για την αναβίωση των ειρηνευτικών συνομιλιών μεταξύ του Κιέβου και της Μόσχας επικεντρώνονται, επί του παρόντος, σε περίπου 6.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα γης στο Ντονέτσκ, τα οποία η Ρωσία δεν μπόρεσε να καταλάβει στρατιωτικά. «Θέλει περισσότερες από τις πόλεις μας, την Οδησσό, το Χάρκοβ, το Ντνίπρο και άλλες», δήλωσε ο Ουκρανός ηγέτης. Το «ζουμί» της ομιλίας Ζελένσκι στα Ηνωμένα Εθνη ήταν ότι ο Πούτιν δεν θέλει να καταλάβει επιπλέον περιοχές, αλλά όλη την Ουκρανία.
Άλλη προσέγγιση
Οι επικριτές της προσέγγισης των ΗΠΑ έχουν ισχυριστεί ότι ενώ ο Τζάρεντ Κούσνερ και ο Στιβ Γουίτκοφ φαίνεται να βλέπουν τις διαπραγματεύσεις τους με το Κρεμλίνο ως μια γεωπολιτική συμφωνία ακινήτων, η ρωσική πλευρά βρίσκεται σε εντελώς διαφορετικό μήκος κύματος. Οσον αφορά τον Πούτιν, η εισβολή στην Ουκρανία δεν είναι απλή αρπαγή γης ή συνοριακής διαμάχης, αλλά είναι μια ιστορική προσπάθεια να σβήσει την ουκρανική κρατική υπόσταση και να αναβιώσει τη Ρωσική Αυτοκρατορία.
Οποιαδήποτε σοβαρή προσπάθεια τερματισμού του πολέμου Ρωσίας-Ουκρανίας πρέπει να ξεκινήσει με μια ειλικρινή εκτίμηση των ιστορικών παραληρημάτων και των αυτοκρατορικών αναθεματισμών που αποτελούν το θεμέλιο της γεωπολιτικής κοσμοθεωρίας του Πούτιν. Η πικρή αντίθεση του δικτάτορα του Κρεμλίνου στην ουκρανική κρατική υπόσταση αντανακλά τη βαθιά δυσαρέσκειά του για την πτώση της πρώην ΕΣΣΔ.
Για τον Πούτιν, η Ουκρανία δεν είναι μόνο η πολυπληθέστερη από τις πολυάριθμες μη ρωσικές δημοκρατίες που αναδύονται από τα συντρίμμια της ΕΣΣΔ, αλλά είναι πολιτιστικά, πνευματικά και ιστορικά αναφαίρετη από την ίδια τη Ρωσία. Η ανακατάληψη της Ουκρανίας είναι, επομένως, το «κλειδί» για την αντιστροφή της σοβιετικής κατάρρευσης, ενώ η περαιτέρω εδραίωση της ουκρανικής κρατικής υπόστασης απειλεί να λειτουργήσει ως καταλύτης για το επόμενο στάδιο της υποχώρησης της Ρωσίας από την αυτοκρατορία. Αυτό έχει εμπνεύσει μια εμμονή με την καταστροφή της ανεξάρτητης Ουκρανίας που έχει φτάσει να ορίζει την αναθεωρητική ιδεολογία του Πούτιν και να κυριαρχεί σε ολόκληρη τη βασιλεία του.
Πολύ πριν ξεκινήσει η πλήρους κλίμακας εισβολή, ο Πούτιν δήλωνε σε όλους τους τόνους ότι οι Ουκρανοί είναι -στην πραγματικότητα- Ρώσοι («ένας λαός» όπως χαρακτηριστικά έλεγε). Την παραμονή της εισβολής, δημοσίευσε ένα ολόκληρο δοκίμιο που επιχειρηματολογούσε κατά της νομιμότητας του ουκρανικού κράτους. Από το 2022, ο ρωσικός στρατός θέτει σε δράση αυτήν την αποχωριστική αντιουκρανική ατζέντα.
Διαβάστε Επίσης
Κυρίως, ο Πούτιν έχει πλαισιώσει την εισβολή του ως την επιστροφή των «ιστορικά ρωσικών εδαφών». Αυτό από μόνο του είναι αρκετό για να δημιουργήσει σοβαρή αμφιβολία για την ανθεκτικότητα οποιασδήποτε διευθέτησης με βάση τις τρέχουσες γραμμές του πολέμου. Μια συμφωνία που αντικατοπτρίζει τις σημερινές πραγματικότητες στο πεδίο της μάχης θα περιόριζε τα ρωσικά κέρδη σε περίπου 20% της Ουκρανίας, ενώ η υπόλοιπη χώρα θα παρέμενε πέρα από τον έλεγχο του Κρεμλίνου και θα ήταν ελεύθερη να συνεχίσει να εδραιώνει τη θέση της εντός του ευρύτερου δυτικού κόσμου. Αυτό θα θεωρηθεί στη Μόσχα ως μια μεγάλη ήττα, με τον Πούτιν να είναι καταδικασμένος να εισέλθει στη ρωσική Ιστορία ως ο άνθρωπος που έχασε την Ουκρανία.
Καμία πρόθεση
Σχεδόν τα πάντα σχετικά με την παρούσα στάση του Πούτιν δείχνουν ότι δεν έχει κανένα συμφέρον να τερματίσει τον πόλεμο και καμία πρόθεση να συνυπάρξει με μια ανεξάρτητη Ουκρανία.
Οι προτεινόμενοι όροι που περιγράφονται από αξιωματούχους του Κρεμλίνου θα αφήσουν την Ουκρανία διχοτομημένη, ανυπεράσπιστη και διεθνώς απομονωμένη, ενώ θα αποκαταστήσει, επίσης, τη ρωσική κυριαρχία σε βασικές πτυχές των εγχώριων υποθέσεων της χώρας. Ο μακρύς κατάλογος αιτημάτων της Μόσχας περιλαμβάνει την απαγόρευση της ένταξης στο ΝΑΤΟ και οποιασδήποτε άλλης στρατιωτικής συμμαχίας, μαζί με σημαντικούς περιορισμούς στο μέγεθος και τις δυνατότητες του ουκρανικού στρατού. Δεν απαιτεί πολλή φαντασία για να προβλέψουμε τι σκοπεύει να κάνει ο Πούτιν εάν επιτύχει να αφοπλίσει την Ουκρανία με αυτόν τον τρόπο.
Η σφοδρή αντίθεση του Πούτιν σε μια μεταπολεμική ευρωπαϊκή στρατιωτική παρουσία στο ουκρανικό έδαφος είναι παρόμοια αποκαλυπτική. Πρόσφατα δήλωσε ότι οποιαδήποτε προσπάθεια ανάπτυξης ευρωπαϊκών στρατευμάτων στην Ουκρανία θα σήμαινε «πόλεμο με τη Ρωσία». Δεδομένης της μακροχρόνιας παρουσίας σημαντικών ευρωπαϊκών δυνάμεων στις έξι χώρες-μέλη του ΝΑΤΟ που συνορεύουν με τη Ρωσία, οι αντιρρήσεις του Πούτιν δεν έχουν νόημα από μια καθαρά στρατιωτική προοπτική. Αντίθετα, οι τακτικές εκφοβισμού του είναι μια σαφής ένδειξη ότι σκοπεύει να ολοκληρώσει την κατάκτηση της Ουκρανίας και δεν θέλει καν συμβολικούς αριθμούς ευρωπαϊκών στρατευμάτων να σταθούν εμπόδιο.
Ενώ η ευρεία ιστορική πλαισίωση του Πούτιν για την εισβολή του στην Ουκρανία καθιστά μια συμβιβαστική ειρήνη ουσιαστικά αδύνατη, υπάρχουν, επίσης, ισχυρές πρακτικές εκτιμήσεις που τον πιέζουν να πολεμήσει. Μια κατάπαυση του πυρός θα αμφισβητούσε αυτόν τον μιλιταριστικό μετασχηματισμό και θα αποτελούσε άμεση απειλή για τα πολιτικά, οικονομικά και κοινωνικά θεμέλια του καθεστώτος Πούτιν.
Η αποφασιστικότητα του Πούτιν να εξαφανίσει την Ουκρανία από τον χάρτη και η εξάρτηση του καθεστώτος του από τις τρέχουσες συνθήκες εν καιρώ πολέμου καθιστούν την περαιτέρω κλιμάκωση μια πολύ πιο ρεαλιστική προοπτική από την ειρήνη.
Δεν επιθυμεί επιστροφή των Ρώσων στρατιωτών
Ο Βλαντιμίρ Πούτιν είναι πρόθυμος να καθυστερήσει την επιστροφή από την Ουκρανία περισσότερων από μισό εκατομμύριο ταλαιπωρημένων Ρώσων στρατιωτών, των οποίων η παρουσία στο εσωτερικό μέτωπο θα μπορούσε εύκολα να γίνει πηγή εγχώριας αποσταθεροποίησης. Οι βετεράνοι του πολέμου της Σοβιετικής Ενωσης στο Αφγανιστάν διαδραμάτισαν βασικό ρόλο στην άνοδο της ανομίας εν μέσω της διάλυσης της ΕΣΣΔ κατά τα τέλη της δεκαετίας του 1980 και τις αρχές της δεκαετίας του 1990. Κανείς στη Μόσχα δεν επιθυμεί να διακινδυνεύσει μια επανάληψη.
