Η αυξανόμενη οικονομική πίεση και οι απώλειες στο πεδίο της μάχης δεν θα κάνουν απαραίτητα το Κρεμλίνο λιγότερο επικίνδυνο.
Θα μπορούσαν, αντ’ αυτού, να ωθήσουν τη Μόσχα προς μια πιο επιθετική υβριδική εκστρατεία που έχει σχεδιαστεί για να δοκιμάσει την ανατολική πλευρά του ΝΑΤΟ, να εκμεταλλευτεί τον συμμαχικό δισταγμό και να σπάσει την ευρωπαϊκή αποφασιστικότητα.
Η δυτική προσοχή μετατοπίζεται προς τη Μέση Ανατολή και η αβεβαιότητα εξακολουθεί να θολώνει την τροχιά του πολέμου στην Ουκρανία. Σε αυτό το πλαίσιο, το Κρεμλίνο μπορεί να δει μια περιορισμένη αλλά ουσιαστική ευκαιρία να πιέσει για πολιτικό πλεονέκτημα μέσω μιας πιο επιθετικής εκστρατείας υβριδικής μορφής. Αντί να διακινδυνεύσει τον άμεσο πόλεμο με το ΝΑΤΟ, η εκστρατεία θα σχεδιαστεί για να διερευνήσει τα συμμαχικά κατώτατα όρια, να αποσταθεροποιήσει τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, να υπονομεύσει τη διατλαντική ενότητα και να αποδυναμώσει τη δυτική υποστήριξη για το Κίεβο.
Στοιχεία-σοκ
Το μοτίβο είναι ήδη ορατό. Οι εκθέσεις των δυτικών μυστικών υπηρεσιών επιβεβαιώνουν τετραπλάσια αύξηση των ρωσικών επιχειρήσεων δολιοφθοράς σε όλη την Ευρώπη από το 2024 σε σύγκριση με τα προηγούμενα χρόνια, με την αύξηση να συνεχίζεται μέχρι το 2025 και το 2026.
Μετά την απορρόφηση του απότομου στρατιωτικού και οικονομικού κόστους, η Ρωσία εισήλθε στο τέταρτο έτος του πολέμου υπό την αυξανόμενη δημοσιονομική πίεση και τις απώλειες στο πεδίο της μάχης. Παρά τα προσωρινά κέρδη εσόδων από τις υψηλότερες τιμές της ενέργειας, τα ουκρανικά πλήγματα μεγάλου βεληνεκούς στις πετρελαϊκές υποδομές και την απότομη υποτίμηση του ρωσικού ρουβλίου συνεχίζουν να επιβαρύνουν σε μεγάλο βαθμό το Κρεμλίνο. Αυτές οι πιέσεις είναι πιθανό να εμβαθύνουν την εξάρτηση της Μόσχας από τον υβριδικό πόλεμο χαμηλού κόστους, ιδιαίτερα κατά μήκος της ανατολικής πτέρυγας του ΝΑΤΟ.
Ο Πούτιν χρειάζεται τον πόλεμο για να εξασφαλίσει την επιβίωση του καθεστώτος του: Μια μόνιμη πολεμική βάση δίνει στο Κρεμλίνο έναν τρόπο να δικαιολογήσει τις θυσίες, ενώ αναβάλλει τη λογοδοσία για την εγχώρια παρακμή. Ο πόλεμος δεν είναι πλέον απλώς ένα μέσο εξωτερικής πολιτικής, αλλά ένας κυβερνητικός μηχανισμός που δικαιολογεί τη λογοκρισία, τους περιορισμούς στο Διαδίκτυο και την ευρύτερη καταστολή.
Διαβάστε Επίσης
Η Ευρώπη και το ΝΑΤΟ δεν μπορούν να περάσουν το υπόλοιπο του 2026 συζητώντας για «κόκκινες γραμμές» χωρίς να τις ορίσουν σαφώς ή να τις επιβάλουν. Το Κρεμλίνο φαίνεται αποφασισμένο να εντείνει την υβριδική πίεση που ασκεί, με στόχο να κλονίσει την ευρωπαϊκή αποφασιστικότητα. Για να αντιμετωπιστεί αυτό το ζήτημα κατάλληλα, οι ηγέτες των συμμάχων θα πρέπει να δημιουργήσουν μία μονάδα υβριδικής αντίδρασης για την ανατολική πτέρυγα. Η Ε.Ε. και το ΝΑΤΟ θα πρέπει να εφαρμόσουν ένα ήδη συμφωνημένο, κλιμακωτό σύνολο αυτόματων κυρώσεων, ενώ οι Βρυξέλλες θα πρέπει να θεσπίσουν μια πρωτοβουλία ανθεκτικότητας για τη Βαλτική. Η αποτυχία ανταπόκρισης συνεκτικά και μέσω μιας προσέγγισης ολόκληρης της κοινωνίας θα ανοίξει τον δρόμο για περαιτέρω υβριδικά περιστατικά που στοχεύουν τις ευρωπαϊκές αλυσίδες εφοδιασμού, υπονομεύοντας την κοινωνική ανθεκτικότητα και διαβρώνοντας τις δημοκρατικές διαδικασίες.
Η Βαλτική
Οι χώρες της Βαλτικής έχουν αναδειχθεί ως πρώτη γραμμή των ρωσικών τακτικών γκρίζας ζώνης, συμπεριλαμβανομένων της τακτικής εναέριας διερεύνησης, των επιδρομών στον εναέριο χώρο και της παρέμβασης GPS. Τις τελευταίες εβδομάδες, αυτή η πίεση έχει πάρει μια πιο επικίνδυνη από πολιτική άποψη τροπή. Κανάλια κοινωνικής δικτύωσης στη ρωσική γλώσσα και ανώνυμοι λογαριασμοί στο Telegram έχουν αρχίσει να προωθούν τη λεγόμενη «Λαϊκή Δημοκρατία της Νάρβα» στη βορειοανατολική παραμεθόρια περιοχή της Εσθονίας, διαδίδοντας εικόνες με αυτονομιστικό χαρακτήρα, ειρωνικά σύμβολα και ισχυρισμούς ότι οι ρωσόφωνοι της Νάρβα απαιτούν προστασία από το Ταλίν.
Αναβιώνοντας την ψευδή ρητορική της «προστασίας των συμπατριωτών», σκηνοθετώντας τοπικά παράπονα και χρησιμοποιώντας ψευδο-αποσχιστικό συμβολισμό, οι παράγοντες που ευθυγραμμίζονται με το Κρεμλίνο μπορούν να δοκιμάσουν αν μια περιθωριακή διαδικτυακή πρόκληση μπορεί να εξελιχθεί σε πολιτικό δίλημμα για το ΝΑΤΟ. Πρόσφατες νομοθετικές προτάσεις της Μόσχας σχετικά με την επέκταση της νομικής βάσης για την ανάπτυξη ρωσικών δυνάμεων στο εξωτερικό με στόχο την προστασία των διωκόμενων πληθυσμών θεσμοθετούν περαιτέρω αυτήν τη λογική. Εάν ληφθεί, τα μέτρα αυτά θα ανοίξουν τον δρόμο για πιο άμεση, κινητική παρέμβαση στις χώρες της Βαλτικής.
Κυβερνοεπιθέσεις
Η Εσθονία δεν είναι το μόνο κράτος πρώτης γραμμής στο στόχαστρο του ρωσικού υβριδικού πολέμου. Οπως προειδοποίησε πρόσφατα ο Σουηδός υπουργός Πολιτικής Αμυνας, Καρλ-Οσκαρ Μποχλίν, οι μέθοδοι της Μόσχας έχουν μετατοπιστεί κατά τη διάρκεια του περασμένου έτους, με τις φιλορωσικές ομάδες να συνδέονται με τις υπηρεσίες ασφαλείας και πληροφοριών και να προχωρούν πέρα από τις επιθέσεις άρνησης υπηρεσίας προς πιο καταστροφικές επιχειρήσεις στον Κυβερνοχώρο εναντίον κρίσιμων εγκαταστάσεων σε όλη την Ευρώπη.
Πρόσφατες επιθέσεις, συμπεριλαμβανομένων μίας επίθεσης του Δεκεμβρίου σε σταθμό ηλεκτροπαραγωγής που εξυπηρετεί μισό εκατομμύριο ανθρώπους στην Πολωνία και μίας άλλης εγκατάστασης στη Δυτική Σουηδία, καταδεικνύουν πώς η Ρωσία και οι ευθυγραμμισμένοι παράγοντές της μπορούν να διαταράξουν κρίσιμες υποδομές.
ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΣΧΕΔΙΟ
Τι πρέπει να κάνουν οι σύμμαχοι
Η Ευρώπη και το ΝΑΤΟ θα πρέπει να αντιμετωπίσουν τις επιθέσεις της Μόσχας ως μέρος μιας μόνιμης εκστρατείας που απαιτεί πάγια όργανα.
» Πρώτον, η συμμαχία θα πρέπει να δημιουργήσει έναν υβριδικό μηχανισμό απόκρισης για την ανατολική πτέρυγα. Εναν μόνιμο κοινό μηχανισμό που να συνδυάζει ευφυΐα, ταχεία απόδοση και προσυμφωνημένες επιλογές απόκρισης για σαμποτάζ, περιστατικά στον Κυβερνοχώρο, παρεμβολές GPS κ.λπ. Αυτό απαιτεί επιχειρησιακούς μηχανισμούς που μπορούν να κινηθούν γρήγορα.
» Δεύτερον, οι σύμμαχοι θα πρέπει να συμφωνήσουν σε ένα διαβαθμισμένο μενού αυτόματων συνεπειών για μεγάλα υβριδικά περιστατικά. Δεν θα πρέπει κάθε πράξη σαμποτάζ να προκαλέσει την ίδια απάντηση, αλλά η Μόσχα θα πρέπει εκ των προτέρων να γνωρίζει ότι π.χ. οι επιθέσεις σε κρίσιμες υποδομές θα «παράγουν» προβλέψιμο κόστος για την ίδια.
» Τρίτον, η Ευρώπη θα πρέπει να δημιουργήσει μια πρωτοβουλία ανθεκτικότητας στη Βαλτική που θα επικεντρώνεται στα κράτη που εκτίθενται περισσότερο σε διαρκή πίεση. Αυτό θα πρέπει να περιλαμβάνει εφεδρικά συστήματα για αεροδρόμια και λιμάνια, κοινό σχεδιασμό πολιτικής άμυνας για τους συνοριακούς δήμους και μηχανισμούς ταχείας υποστήριξης για τις τοπικές κυβερνήσεις που αντιμετωπίζουν αναταραχές ή διαταραχές των υπηρεσιών που τροφοδοτούνται από την παραπληροφόρηση.
