Τα ΗΑΕ είναι ο τρίτος μεγαλύτερος παραγωγός της ομάδας και η αποχώρησή τους θα δυσχεράνει τον έλεγχο της παραγωγής και των τιμών από τον ΟΠΕΚ. Η χώρα είχε εκφράσει στο παρελθόν την αντίθεσή της στις ποσοστώσεις παραγωγής στο πλαίσιο της στρατηγικής διαχείρισης της αγοράς του ΟΠΕΚ, ωστόσο, η αποχώρηση ήρθε ως έκπληξη.

Πριν από τον πόλεμο στο Ιράν, ο οποίος ανάγκασε τις πετρελαιοπαραγωγές χώρες του Περσικού Κόλπου να περιορίσουν την παραγωγή τους, τα ΗΑΕ παρήγαγαν περίπου 3 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα. Ωστόσο, η αναφερόμενη παραγωγική της ικανότητα ανέρχεται σε περίπου 4,8 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα και αυξάνεται.

Ο υπουργός Ενέργειας δήλωσε ότι η χώρα στοχεύει να φτάσει παραγωγική ικανότητα 5 εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου έως το 2027 και ότι επιθυμεί μεγαλύτερη ελευθερία στην επιδίωξη αυτού του στόχου. Ο ΟΠΕΚ – του οποίου τα μέλη συνεργάζονται για να περιορίσουν την προσφορά και να αυξήσουν τις τιμές – πιθανότατα θα στεκόταν εμπόδιο.

Τα Εμιράτα είχαν επισημάνει, σύμφωνα με το Axios την αυξανόμενη ζήτηση ενέργειας σε μεσοπρόθεσμο και μακροπρόθεσμο ορίζοντα. Η απόφαση για την αποχώρησή τους από τον ΟΠΕΚ «αντανακλά το μακροπρόθεσμο στρατηγικό και οικονομικό όραμα των ΗΑΕ και το εξελισσόμενο ενεργειακό προφίλ τους, συμπεριλαμβανομένων των επιταχυνόμενων επενδύσεων στην εγχώρια παραγωγή ενέργειας», σύμφωνα με το υπουργείο Ενέργειας της χώρας. Η κίνηση «ενισχύει τη δέσμευσή της για έναν υπεύθυνο, αξιόπιστο και προοδευτικό ρόλο στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας», προστίθεται στην ανακοίνωση, με τη χώρα πάντως να δεσμεύεται να παραμείνει προσηλωμένη στη σταθερότητα της αγοράς.

«Ένας ΟΠΕΚ δομικά πιο αδύναμος, με λιγότερη εφεδρική παραγωγική ικανότητα συγκεντρωμένη εντός της ομάδας, θα δυσκολεύεται όλο και περισσότερο να ρυθμίσει την προσφορά και να σταθεροποιήσει τις τιμές», ανέφερε σε σημείωμά της η Rystad Energy, μια εταιρεία έρευνας και συμβουλευτικών υπηρεσιών.

Η κίνηση αυτή αποτελεί «πολιτικά σημαντικό γεγονός», παρόλο που δεν έχει βραχυπρόθεσμες επιπτώσεις, με τα Στενά του Ορμούζ να είναι μπλοκαρισμένα και τους παραγωγούς του Περσικού Κόλπου να μην μπορούν να αυξήσουν την παραγωγή, δήλωσε ο Ντάνιελ Στέρνοφ, ανώτερος ερευνητής στο Κέντρο Παγκόσμιας Ενεργειακής Πολιτικής του Πανεπιστημίου Κολούμπια.

«Αποτελεί ρήξη με μία από τις βασικές προτεραιότητες της Σαουδικής Αραβίας και έρχεται σε μια στιγμή που τα ΗΑΕ έχουν διαπιστώσει ότι οι ΗΠΑ, το Ισραήλ, η Γαλλία και άλλες χώρες έχουν αποδειχθεί καλύτεροι σύμμαχοι κατά τη διάρκεια αυτού του πολέμου από τους γείτονές τους», ανέφερε.

Η αποχώρηση των ΗΑΕ θα μπορούσε να είναι θετική για τις ΗΠΑ, ανέφερε ο Ρίτσαρντ Γκόλντμπεργκ, πρώην αξιωματούχος της κυβέρνησης Τραμπ που είναι πλέον ανώτερος ερευνητής στο σκληροπυρηνικό Ίδρυμα για την Υπεράσπιση των Δημοκρατιών.

«Με το Ιράν και τη Ρωσία να προσπαθούν καθημερινά να υπονομεύσουν τα αραβικά κράτη του Κόλπου, ενώ οι ΗΠΑ επιδεικνύουν ιστορική δέσμευση για την άμυνά τους, γιατί να παραμείνεις στο ίδιο κρεβάτι με τους αντιπάλους σου, όταν μπορείς να επαναπροσδιορίσεις τη σχέση σου με τον στενότερο σύμμαχό σου στην παραγωγή πετρελαίου, τις Ηνωμένες Πολιτείες;», δήλωσε ο Γκόλντμπεργκ σε ανακοίνωσή του.

Αν και η απόφαση λαμβάνεται εν μέσω του πολέμου με το Ιράν, η κίνηση έχει πολύ πιο μακροπρόθεσμες επιπτώσεις. «Με τη ζήτηση [πετρελαίου] να πλησιάζει στο αποκορύφωμά της, ο υπολογισμός για τους παραγωγούς με φθηνό πετρέλαιο αλλάζει ραγδαία, και το να περιμένεις τη σειρά σου στο πλαίσιο ενός συστήματος ποσοστώσεων αρχίζει να μοιάζει με χαμένη ευκαιρία», γράφει ο Χόρχε Λεόν, επικεφαλής γεωπολιτικής ανάλυσης της Rystad.

Γιατί η αποχώρηση είναι πλήγμα για τον ΟΠΕΚ

Η αποχώρηση των ΗΑΕ αποδυναμώνει τον έλεγχο του ΟΠΕΚ στις παγκόσμιες προμήθειες πετρελαίου και διευρύνει το ρήγμα μεταξύ των ΗΑΕ και της γειτονικής τους Σαουδικής Αραβίας, η οποία ουσιαστικά ηγείται του Οργανισμού Πετρελαιοεξαγωγικών Χωρών.

Θα μπορούσε επίσης να επιτρέψει στα ΗΑΕ να αυξήσουν την παραγωγή τους μόλις επανεκκινήσουν οι εξαγωγές μέσω του Κόλπου, καθώς δεν θα δεσμεύονται πλέον από τις ποσοστώσεις του ΟΠΕΚ.

Στις πρώτες δημόσιες δηλώσεις του μετά την ανακοίνωση, ο υπουργός Ενέργειας των ΗΑΕ, Σουχαΐλ Μοχάμεντ αλ-Μαζρουέι, δήλωσε στο Reuters ότι η απόφαση ελήφθη μετά από εξέταση των ενεργειακών στρατηγικών της χώρας.

Είπε ότι τα ΗΑΕ δεν συζήτησαν το ζήτημα με καμία άλλη χώρα. «Αυτή είναι μια πολιτική απόφαση, ελήφθη μετά από προσεκτική εξέταση των τρεχουσών και μελλοντικών πολιτικών που σχετίζονται με το επίπεδο παραγωγής», δήλωσε ο αλ-Μαζρουέι. Σύμφωνα με τον αλ-Μαζρουέι ο κόσμος θα χρειαστεί περισσότερη ενέργεια, υπονοώντας ότι τα ΗΑΕ θα βρίσκονται σε θέση να καλύψουν αυτή την ανάγκη.

Ο ρόλος των Στενών του Ορμούζ

Οι τιμές του πετρελαίου στις διεθνείς αγορές περιόρισαν τα κέρδη τους την Τρίτη (28/04), μετά την ανακοίνωση των ΗΑΕ ότι θα αποχωρήσουν την 1η Μαΐου από τον OPEC και τον OPEC+, ο οποίος περιλαμβάνει τον ΟΠΕΚ και συμμάχους παραγωγούς.

Ο αλ-Μαζρουέι δήλωσε ότι δεν αναμένει σημαντικό άμεσο αντίκτυπο στην αγορά από την είδηση, λόγω των περιορισμών στα Στενά του Ορμούζ.

Οι παραγωγοί του ΟΠΕΚ στον Κόλπο δυσκολεύονται να μεταφέρουν τις εξαγωγές τους μέσω των Στενών, ενός σημείου συμφόρησης μεταξύ Ιράν και Ομάν, από το οποίο διέρχεται συνήθως το ένα πέμπτο του παγκόσμιου αργού πετρελαίου και του υγροποιημένου φυσικού αερίου, λόγω ιρανικών απειλών και επιθέσεων σε πλοία.

Καθώς οι προμήθειες από τον Κόλπο έχουν μπλοκαριστεί, ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας ανέφερε ότι το μερίδιο του OPEC+ στην παγκόσμια παραγωγή πετρελαίου μειώθηκε στο 44% τον Μάρτιο από περίπου 48% τον Φεβρουάριο. Είναι πιθανό να μειωθεί περαιτέρω τον Απρίλιο καθώς οι διακοπές παραγωγής γίνονται πιο έντονες – και ακόμη περισσότερο τον Μάιο καθώς ο τέταρτος μεγαλύτερος παραγωγός αποχωρεί από τον όμιλο.

Ο αντίκτυπος για τους καταναλωτές

Η αποχώρηση των ΗΑΕ αποτελεί νίκη για τον πρόεδρο των ΗΠΑ, ο οποίος σε ομιλία του το 2018 στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ κατηγόρησε τον οργανισμό ότι «εκμεταλλεύεται τον υπόλοιπο κόσμο» διογκώνοντας τις τιμές του πετρελαίου.

Ο Τραμπ έχει επίσης συνδέσει τη στρατιωτική υποστήριξη των ΗΠΑ προς τις χώρες του Κόλπου με τις τιμές του πετρελαίου, λέγοντας ότι ενώ οι ΗΠΑ προστατεύουν τα μέλη του ΟΠΕΚ, αυτά «εκμεταλλεύονται την κατάσταση επιβάλλοντας υψηλές τιμές πετρελαίου».

Οι αναλυτές δήλωσαν ότι η εξέλιξη είναι επίσης θετική για τους καταναλωτές και την ευρύτερη οικονομία.

«Αυτό ανοίγει τον δρόμο για τα ΗΑΕ να αυξήσουν το παγκόσμιο μερίδιο αγοράς τους όταν η γεωπολιτική κατάσταση ομαλοποιηθεί», δήλωσε η Μόνικα Μαλίκ, επικεφαλής οικονομολόγος της ADCB.

Ο Χόρχε Λεόν, αναλυτής της Rystad, επισήμανε τη σημασία των ΗΑΕ ως ενός από τα λίγα μέλη του OPEC, εκτός της Σαουδικής Αραβίας, που διαθέτουν πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα, η οποία τους επιτρέπει να προσθέτουν επιπλέον πετρέλαιο στην αγορά.

«Εκτός του οργανισμού, τα ΗΑΕ θα έχουν τόσο το κίνητρο όσο και τη δυνατότητα να αυξήσουν την παραγωγή, εγείροντας ευρύτερα ερωτήματα σχετικά με τη βιωσιμότητα του ρόλου της Σαουδικής Αραβίας ως βασικού σταθεροποιητή της αγοράς», δήλωσε.

Μακροπρόθεσμα τα οφέλη

Ο Τζο Αντάμσκι, διευθύνων σύμβουλος της ProcureAbility, μιας συμβουλευτικής εταιρείας εφοδιαστικής αλυσίδας, δήλωσε στη The New York Post ότι η επιπλέον παραγωγή θα μπορούσε τελικά να μειώσει τις τιμές του πετρελαίου κατά 5 έως 10 δολάρια ανά βαρέλι.

Για κάθε δολάριο μεταβολής στην τιμή του πετρελαίου, οι τιμές των καυσίμων συνήθως μεταβάλλονται κατά 3 ή 4 σεντς, σύμφωνα με τον Τζεφ Κρίμελ, ιδρυτή της Krimmel Strategy Group. Αυτό σημαίνει ότι οι τιμές στην αντλία θα μπορούσαν να μειωθούν κατά 40 σεντς αν τα ΗΑΕ αυξήσουν την παραγωγή τους.

Η αποχώρηση των ΗΑΕ από τον OPEC «αποδυναμώνει σημαντικά τη θέση του OPEC και την ικανότητά του να επηρεάζει την τιμή του πετρελαίου παγκοσμίως, οπότε νομίζω ότι συνολικά για τους καταναλωτές αυτό είναι κάτι θετικό, καθώς αφαιρείται αυτός ο τεχνητός περιορισμός από την αγορά», δήλωσε ο Αντάμσκι.

Ο Κένι Ζου, επικεφαλής ερευνητής ενέργειας και εμπορευμάτων στη Global X, δήλωσε ότι η αποχώρηση των ΗΑΕ «αποτελεί την πιο εμφανή αποχώρηση κράτους-μέλους στη σύγχρονη ιστορία, δεδομένου του μεγέθους και της κλίμακας της παραγωγής του Άμπου Ντάμπι». «Η επίδραση είναι πιο πιθανό να γίνει αισθητή στις παγκόσμιες ενεργειακές αγορές μακροπρόθεσμα παρά βραχυπρόθεσμα, καθώς το μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής του OPEC παραμένει περιορισμένο λόγω των συνεχιζόμενων διαταραχών στα Στενά του Ορμούζ», εκτίμησε, και πρόσθεσε ότι η αποχώρηση των ΗΑΕ θα μπορούσε να αυξήσει τη μεταβλητότητα της αγοράς και ενδεχομένως να μετατοπίσει μερίδιο αγοράς προς τις ΗΠΑ και τον Καναδά.

Τα ΗΑΕ εντάχθηκαν στον OPEC το 1967, επτά χρόνια μετά τη δημιουργία του οργανισμού. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια προσπαθούν όλο και περισσότερο να αξιοποιήσουν τη δική τους εξωτερική πολιτική στη Μέση Ανατολή, η οποία κατά καιρούς έρχεται σε αντίθεση με τη Σαουδική Αραβία – ειδικά καθώς ο διάδοχος του σαουδαραβικού θρόνου Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν έχει αρχίσει να ανταγωνίζεται άμεσα τα Εμιράτα στην προσέλκυση ξένων επενδύσεων.

«Αυτά είναι τα πρώτα σημάδια ότι το μακροχρόνιο ισχυρό μονοπώλιο στον έλεγχο της παραγωγής πετρελαίου στη Μέση Ανατολή αρχίζει να φθείρεται», δήλωσε η Τζιάνα Μπερν, ειδικός στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας και καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο της Notre Dame. «Αποτελεί παράδειγμα της επιθυμίας των ΗΑΕ για οικονομική ευελιξία, η οποία δεν υποστηρίζεται πλέον από την παλιά δομή του OPEC. Τα ΗΑΕ θέλουν να μετακινηθούν σε ένα σύστημα παραγωγής βασισμένο στην αγορά και τελικά αυτό θα ωφελήσει τις παγκόσμιες αγορές πετρελαίου».

Ωστόσο, το πόσο γρήγορα θα μειωθούν οι τιμές των καυσίμων λόγω της αποχώρησης των ΗΑΕ «εξαρτάται από το πόσο θα διαρκέσει ο πόλεμος και αν τα Στενά του Ορμούζ θα παραμείνουν κλειστά», δήλωσε ο Αντάμσκι. «Όσο αυτά παραμένουν κλειστά, θα δυσκολεύονται να μεταφέρουν περισσότερο πετρέλαιο από ό,τι σήμερα».

Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα διαθέτουν σημαντικό πλεονέκτημα στο λιμάνι της Φουτζάιρα, έναν τεράστιο κόμβο αποθήκευσης πετρελαίου κοντά στον Κόλπο του Ομάν, που επιτρέπει τη μεταφορά φορτίων παρακάμπτοντας τα Στενά του Ορμούζ – τα οποία έχουν εξελιχθεί σε κρίσιμο σημείο συμφόρησης πετρελαίου στον πόλεμο ΗΠΑ και Ισραήλ με το Ιράν.

Ωστόσο, το υπόλοιπο πετρέλαιο των ΗΑΕ μεταφέρεται μέσω τερματικών σταθμών στην άλλη πλευρά της χώρας, όπου οι αποστολές περνούν από τον Περσικό Κόλπο και χρειάζονται πρόσβαση μέσω των στενών.

Η αποχώρηση από τον ΟΠΕΚ διευρύνει το ρήγμα μεταξύ ΗΑΕ και Σαουδικής Αραβίας

Κάποτε στενοί σύμμαχοι, το Άμπου Ντάμπι και το Ριάντ έχουν αναπτύξει μια υποβόσκουσα αντιπαλότητα, και συγκρούονται σε ζητήματα που κυμαίνονται από την πετρελαϊκή πολιτική και τη γεωπολιτική της περιοχής έως τον ανταγωνισμό για την προσέλκυση ξένου ταλέντου και κεφαλαίων.

Τα ΗΑΕ αποτελούν περιφερειακό επιχειρηματικό και χρηματοοικονομικό κέντρο και έναν από τους σημαντικότερους συμμάχους της Ουάσιγκτον. Έχουν ακολουθήσει μια πιο δυναμική εξωτερική πολιτική και έχουν διαμορφώσει τη δική τους σφαίρα επιρροής στη Μέση Ανατολή και την Αφρική.

Ιδιαίτερα μετά τις επιθέσεις που δέχθηκαν κατά τη διάρκεια του πολέμου με το Ιράν, τα ΗΑΕ έχουν ενισχύσει τις σχέσεις τους με τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ, με το οποίο εξομάλυναν τις σχέσεις τους το 2020 μέσω των Συμφωνιών του Αβραάμ. Θεωρούν τη σχέση με το Ισραήλ ως μοχλό περιφερειακής επιρροής και ως ένα μοναδικό κανάλι προς την Ουάσιγκτον.

Ορισμένοι ηγέτες των χωρών του Κόλπου συναντήθηκαν επίσης αυτοπροσώπως την Τρίτη (28/04) στη Σαουδική Αραβία, σε μια σύνοδο που, σύμφωνα με αξιωματούχο της περιοχής, είχε στόχο τη διαμόρφωση απάντησης στις χιλιάδες επιθέσεις με πυραύλους και drones από το Ιράν που έχουν δεχθεί οι χώρες τους από τότε που οι ΗΠΑ και το Ισραήλ ξεκίνησαν τον πόλεμο κατά του Ιράν στα τέλη Φεβρουαρίου.