Explainer: Γιατί διαδηλώνουν οι μαθητές στη Γαλλία

Η πρώτη διαμαρτυρία εντοπίζεται στο λύκειο Saint-Exupéry στο Κρετέιγ, ένα νότιο προάστιο του Παρισιού, όμως οι διαδηλώσεις έγιναν κύμα που παρέσυρε κι άλλες περιοχές στη Γαλλία, ενώ αντίστοιχες κινητοποιήσεις άρχισαν οι μαθητές και στο γειτονικό Βέλγιο. Εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι βγαίνουν στους δρόμους σε καθημερινή βάση. Σε κάποιες περιοχές η διαμαρτυρία έχει πάρει βίαιη τροπή, με εκατοντάδες μαθητές, καθηγητές και αστυνομικούς να έχουν τραυματιστεί, ενώ χιλιάδες άτομα έχουν συλληφθεί.

Τι ζητούν οι μαθητές στη Γαλλία

Μαθητές διαδηλώνουν στη Γαλλία. REUTERS/Sarah Meyssonnier TPX IMAGES OF THE DAY

Οι μαθητές διαμαρτύρονται για την έλλειψη προσωπικού στα σχολεία, τις παραμελημένες εγκαταστάσεις στα λύκεια της χώρας, όπου έχουν παρατηρηθεί αρουραίοι να κάνουν βόλτα στους διαδρόμους, αλλά και για το σύστημα εισαγωγή στα Πανεπιστήμια, με τις πιθανότητες επιτυχίας να προσομοιάζουν εκείνες του… τζόκερ.

Το έναυσμα για τις κινητοποιήσεις δόθηκε στις 17 Σεπτεμβρίου, όταν μερικοί καθηγητές στο λύκειο Saint-Exupéry προχώρησαν σε απεργία καταγγέλλοντας τις ελλείψεις προσωπικού. Το ίδιο βράδυ, οι μαθητές συγκεντρώθηκαν για να ενωθούν στον αγώνα και κανόνισαν μια διαμαρτυρία για το επόμενο πρωί. Στοιβάζοντας μερικούς κάδους σκουπιδιών μπροστά από την είσοδο του σχολείου και κρατώντας πλακάτ, ξεσηκώθηκαν για να προβάλουν αιτήματα μαζί με τους καθηγητές τους.

Τα αιτήματά τους βρήκαν απήχηση και σε άλλα λύκεια σε όλη τη χώρα, τα οποία υποφέρουν από έλλειψη χρηματοδότησης και υποστελέχωση.

Ως απάντηση στις διαμαρτυρίες, ο πρωθυπουργός Σεμπαστιάν Λεκορνί έδωσε εντολή στους υπουργούς του να αντιμετωπίσουν τα αιτήματά τους και να υποβάλουν προτάσεις έως τα τέλη Οκτωβρίου. Ωστόσο, η εύρεση διαθέσιμων κονδυλίων για την εφαρμογή εκπαιδευτικών μεταρρυθμίσεων θα είναι περίπλοκη, δεδομένων των θερμών συζητήσεων για τον ήδη επιβαρυμένο προϋπολογισμό της Γαλλίας για το 2027.

Après une charge policière violente et sans raison, les jeunes s’assoient devant les policiers et scandent des slogans antifascistes https://t.co/KhBIycPfJg

— Ilan Gabet (@Ilangabet) October 6, 2026

Ελλείψεις προσωπικού

Μια ένωση μαθητών λυκείου και φοιτητών πανεπιστημίου δημοσίευσε τη Δευτέρα (05/10) μια λίστα με 10 «μέτρα έκτακτης ανάγκης» που, όπως αναφέρουν, θα μπορούσαν να χρησιμεύσουν ως βάση για τη συνεργασία με την κυβέρνηση, της οποίας η μέχρι στιγμής απάντηση ήταν η «καταστολή».

Ψηλά στη λίστα, σύμφωνα με το France24, βρίσκεται το ζήτημα των ελλείψεων προσωπικού. Οι μαθητές απαιτούν μια ευρείας κλίμακας εκστρατεία προσλήψεων για τη δημιουργία πρόσθετων θέσεων διδασκαλίας, ώστε κάθε σχολική αίθουσα να έχει υπεύθυνο εκπαιδευτικό. Θέλουν επίσης να διασφαλίσουν ότι κάθε σχολείο διαθέτει τουλάχιστον μία νοσοκόμα, έναν ψυχολόγο και έναν σύμβουλο επαγγελματικού προσανατολισμού για κάθε 500 μαθητές.

Πάνω από το 50% των γυμνασίων και λυκείων της Γαλλίας στερείται τουλάχιστον έναν καθηγητή, όπως διαπίστωσε μια μεγάλη συνδικαλιστική ένωση που εκπροσωπεί το προσωπικό των δημοσίων σχολείων. Επιπλέον, το 69% των σχολείων έχει έλλειψη σε τουλάχιστον ένα μέλος του διδακτικού και υποστηρικτικού προσωπικού. Η υποστελέχωση σημαίνει ότι οι σχολικές αίθουσες είναι υπερπλήρεις, φιλοξενώντας τακτικά 35 μαθητές ταυτόχρονα.

Students have been leading weeks-long protests across France, particularly in Paris, calling on the government to improve learning conditions, citing issues such as staff shortages and overcrowded classrooms.

Police have arrested more than 6,000 people, with reports of students being seriously injured, including a 15-year-old boy that had his hand blown off when a police stun grenade exploded during a protest in Lens. https://t.co/sNXYyRSJZo

— Pop Base (@PopBase) October 7, 2026

Οι αριθμοί αυτοί δεν αντικατοπτρίζουν την αισιοδοξία που εξέφρασε ο Γάλλος υπουργός Παιδείας Εντουάρ Ζεφρέ πριν από την έναρξη της νέας σχολικής χρονιάς τον Σεπτέμβριο. Μιλώντας στο France Inter στα τέλη Αυγούστου, επέμεινε ότι οι ελλείψεις εκπαιδευτικών θα ήταν «ελάχιστες» και ότι «όλοι οι δείκτες» έδειχναν πως τα πράγματα όδευαν προς το να είναι «πολύ καλύτερα» σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια.

Αναφερόμενος στην κάλυψη της ανάγκης αναπλήρωσης των καθηγητών, ο Λεκορνί επικαλέστηκε ένα σχέδιο του 2023 που ενθαρρύνει τους εκπαιδευτικούς να καλύπτουν τις σύντομες απουσίες συναδέλφων τους. Όσον αφορά τις μακροπρόθεσμες απουσίες ή τις κενές θέσεις, ο Λεκορνί είπε ότι έδωσε εντολή στους υπουργούς του να δώσουν προτεραιότητα στην κάλυψή τους σε κάθε περιφερειακή εκπαιδευτική αρχή.

Le Gouvernement fait aujourd’hui un pas supplémentaire pour répondre aux difficultés des lycéens et des personnels éducatifs. Je confie aux ministres une feuille de route avec cinq chantiers et de premières décisions attendues avant la fin du mois. Le ministre de l’Education nationale animera l’ensemble de ces travaux.

Ces chantiers viennent des sujets remontés des conseils académiques de la vie lycéenne, réunis ces derniers jours dans toutes les académies : ils sont le fruit des échanges avec celles et ceux qui acceptent le dialogue et le travail. Cet engagement doit avoir des suites concrètes.

Le travail portera sur les problèmes de fond : assurer les cours, améliorer les locaux avec les conseils régionaux qui en ont la responsabilité, mieux organiser les journées, rendre Parcoursup plus transparent et donner des suites à la parole des lycéens.

Les progrès accomplis doivent être poursuivis : le projet de budget 2027 prévoit encore 1,2 milliard d’euros supplémentaires pour l’Éducation nationale. Mais nous devons aussi corriger avec humilité ce qui reste insuffisant. Le débat parlementaire budgétaire le permettra.

Avant fin octobre, les premières décisions seront présentées avec leur financement et leur calendrier. Le dialogue doit produire des changements visibles dans les lycées.

Dans le même temps, nous ne céderons rien à la violence : soutien aux élèves et personnels agressés, aux policiers et gendarmes blessés.

Nous accélérons en parallèle l’examen du projet de loi « casseur-payeur » pour faire supporter aux auteurs des dégradations le coût de leurs actes.

➡️ Retrouvez la lettre

— Sébastien Lecornu (@SebLecornu) October 4, 2026

Εγκαταλελειμμένα κτίρια

Μαθητές διαδηλώνουν στη Γαλλία. Πηγή: REUTERS/Abdul Saboor TPX IMAGES OF THE DAY

Οι μαθητές έχουν επίσης κρούσει επανειλημμένα τον κώδωνα του κινδύνου για τη δεινή κατάσταση των σχολικών κτιρίων. Ένα κύμα από viral βίντεο στο Instagram που αναρτήθηκαν από μαθητές επανήλθε στο προσκήνιο όταν ξεκίνησαν οι διαμαρτυρίες.

«Είμαι μαθήτρια στο λύκειο Blaise Cendrars στο Σεν-Σαιν-Ντενί (ένα βόρειο προάστιο του Παρισιού). Φυσικά, δεν έχω στέγη πάνω από το κεφάλι μου όταν είμαι στην τάξη», λέει ειρωνικά μια μαθήτρια σε ένα βίντεο που δείχνει την άθλια κατάσταση του σχολείου της. Άλλοι ανέφεραν ότι είδαν αρουραίους και κατσαρίδες να τρέχουν στους διαδρόμους των σχολείων και πλημμυρισμένες τουαλέτες.

Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.

Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη Ulyces (@ulyces.co)

Μιλώντας στο γαλλικό ραδιόφωνο ICI την Τετάρτη (07/10), ο αντιπρόεδρος της περιφέρειας Ιλ-ντε-Φρανς Τζέιμς Σερόν απέρριψε την κριτική. Δήλωσε ότι το 10ετές πρόγραμμα της περιφέρειας, ύψους 6,6 δισεκατομμυρίων ευρώ, καλύπτει σχεδόν κάθε δημόσιο λύκειο και ότι σχεδόν 400 από τα 468 σχολεία είναι ήδη καινούργια ή ανακαινισμένα, ενώ τα υπόλοιπα, είτε βρίσκονται υπό κατασκευή είτε γίνονται μελέτες για αυτά. Ο Σερόν πρόσθεσε ότι το Σεν-Σαιν-Ντενί έχει λάβει τη «μεγαλύτερη επένδυση».

Ωστόσο, οι μαθητές δεν πείθονται. Κατά τη διάρκεια των διαδοχικών κυμάτων καύσωνα που έπληξαν περιοχές της Γαλλίας αυτό το καλοκαίρι, η θερμοκρασία σε ορισμένες αίθουσες διδασκαλίας έφτασε τους 38°C. Τα δύο τρίτα των δημοτικών, γυμνασίων και λυκείων της χώρας έχουν χτιστεί πριν από το 1970 και δεν μπορούν να αντέξουν τις αυξανόμενες θερμοκρασίες που προκαλεί η κλιματική αλλαγή.

Η συντήρηση των σχολικών και πανεπιστημιακών κτιρίων είναι το νούμερο ένα στη λίστα των αιτημάτων που δημοσίευσε η ένωση μαθητών. Ζητούν την εφαρμογή ενός «σχεδίου έκτακτης ανάγκης» για την ανακαίνιση των ετοιμόρροπων κτιρίων και την προσαρμογή τους στους καύσωνες με την εγκατάσταση κλιματιστικών ή συστημάτων ψύξης. Θέλουν επίσης τα κτίρια να είναι καλά μονωμένα για την αντιμετώπιση των περιόδων ψύχους. Η παροχή «καθαρών και λειτουργικών τουαλετών» αποτελεί βασική αρχή του αιτήματος.

Ο Λεκορνί από την πλευρά του είπε πως η συντήρηση των κτιρίων των δημοσίων λυκείων, του εξοπλισμού και των εστιατορίων αποτελεί ευθύνη των περιφερειακών συμβουλίων, αλλά ότι το κράτος θα τα «στηρίξει». Στους υπουργούς ανατέθηκε να καθορίσουν ένα χρονοδιάγραμμα για τις επείγουσες ανάγκες και να διευκρινίσουν ποιος είναι υπεύθυνος για τι.

Πολλές ώρες μαθημάτων

Στο στόχαστρο έχει μπει και το πρόγραμμα των σχολείων. Οι μαθητές υποστηρίζουν ότι οι σχολικές ημέρες είναι πολύ μεγάλες, διαρκώντας μερικές φορές από τις 8 π.μ. έως τις 6 μ.μ. λόγω των κενών στο πρόγραμμά τους. Αναφέρονται σε μια μεταρρύθμιση που υιοθετήθηκε το 2019 και επιτρέπει στους μαθητές λυκείου να επιλέγουν μαθήματα ειδίκευσης στα τελευταία χρόνια φοίτησής τους, ως έναν από τους λόγους για τους οποίους μπορούν να διαταραχθούν τα ωράρια.

Αν και οι Γάλλοι μαθητές τείνουν να περνούν λιγότερες ημέρες στο σχολείο σε σχέση με τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ, το αναπληρώνουν με μεγαλύτερης διάρκειας σχολικές ημέρες.

Ο Λεκορνί ζήτησε να επανεξεταστούν οι βελτιώσεις στα ωράρια και οι συνθήκες ανεξάρτητης μελέτης με το προσωπικό των δημοσίων σχολείων, τους εκπροσώπους των μαθητών ακόμη και τις τοπικές Αρχές μεταφορών. Τους ενθάρρυνε να χρησιμοποιήσουν τεχνητή νοημοσύνη για να βελτιώσουν το λογισμικό που χρησιμοποιείται για τη διαμόρφωση των ωραρίων ενόψει της επόμενης σχολικής χρονιάς.

Μια συνέλευση πολιτών υπέβαλε πρόταση στην κυβέρνηση τον Νοέμβριο του περασμένου έτους σχετικά με τον τρόπο μεταρρύθμισης των σχολικών ωραρίων στα δημόσια σχολεία, αλλά η πρόταση έχει παραμείνει μέχρι στιγμής ανεφάρμοστη.

It’s crazy how you can put this video in context of any country across the globe and it would still make sense. Everyone is growing tired of their incompetent government. https://t.co/A0C29JUFbT

— Maria (@Maria_ktwts) October 6, 2026

Προβλήματα με την εισαγωγή στα Πανεπιστήμια

Η εθνική διαδικτυακή πλατφόρμα της Γαλλίας για την υποβολή αιτήσεων σε ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, Parcoursup, βρίσκεται επίσης στο στόχαστρο. Πρόκειται για την πλατφόρμα την οποία χρησιμοποιούν οι μαθητές της τελευταίας τάξης του λυκείου για να υποβάλουν αίτηση σε πανεπιστημιακά τμήματα και άλλα προγράμματα, λαμβάνοντας προσφορές με βάση τους σχολικούς τους βαθμούς και τις αιτήσεις τους.

Οι μαθητές υποστηρίζουν ότι το σύστημα είναι αδιαφανές και μοιάζει αυθαίρετο. Κάθε πανεπιστημιακό τμήμα κατατάσσει τους υποψηφίους με τον δικό του τοπικό αλγόριθμο και κριτήρια, και οι μαθητές αναφέρουν ότι δεν μπορούν να δουν πώς λαμβάνονται οι αποφάσεις ή γιατί απορρίφθηκαν. Πολλοί υποπτεύονται ότι οι αιτήσεις τους, συμπεριλαμβανομένων των συνοδευτικών επιστολών που αφιερώνουν ώρες για να γράψουν, δεν διαβάζονται ποτέ πραγματικά.

Οι μαθητές αναφέρουν επίσης ότι το Parcoursup ενισχύει την ανισότητα. Μια έκθεση του Φεβρουαρίου 2026 κατέληξε στο συμπέρασμα ότι συμβάλλει στη διατήρηση των κοινωνικοπολιτισμικών ανισοτήτων. Ένας λόγος είναι ότι τα πανεπιστημιακά τμήματα μπορούν να δουν σε ποιο λύκειο φοίτησε ένας υποψήφιος, γεγονός που μπορεί να φέρει σε μειονεκτική θέση μαθητές από λιγότερο περιζήτητα σχολεία ή φτωχότερες περιοχές. Η έκθεση διατύπωσε 51 προτάσεις για την αντιμετώπιση αυτών των ζητημάτων, συμπεριλαμβανομένης της κατάργησης των συνοδευτικών επιστολών, της απόκρυψης του σχολείου του υποψηφίου και της κοινοποίησης των τοπικών αλγορίθμων.

Μέλη της γαλλικής αστυνομικής δύναμης CRS απομακρύνουν τμήματα ενός φλεγόμενου οδοφράγματος, εν μέσω διαδήλωσης μαθητών λυκείου και φοιτητών στη Λυών. Πηγή: REUTERS/Denis Balibouse

Ο Λεκορνί υπόσχεται να καταστήσει την πλατφόρμα Parcoursup πιο διαφανή. Βάσει του σχεδίου του, οι μαθητές θα ενημερώνονται ακριβώς για το πώς τα τμήματα συνυπολογίζουν τους βαθμούς και τα μαθήματα ειδίκευσής τους, πώς κατατάσσονται οι υποψήφιοι και γιατί έγιναν δεκτοί ή απορρίφθηκαν. Οι υπουργοί Εντουάρ Ζεφρέ και Φιλίπ Μπατίστ έχουν προθεσμία έως τα τέλη Οκτωβρίου για να προτείνουν αλλαγές για την εισαγωγή στα Πανεπιστήμια για το 2027, μια διαδικασία που ξεκινά τον Ιανουάριο.

Τα άλλα αιτήματα που απαριθμούνται από τους μαθητές περιλαμβάνουν οικονομική βοήθεια, συμπεριλαμβανομένης της διασφάλισης ότι τα γεύματα των μαθητών θα έχουν ανώτατο όριο το 1 ευρώ, και τον τερματισμό της αστυνομικής βίας που έχει λάβει ανεξέλεγκτες διαστάσεις κατά τη διάρκεια των διαμαρτυριών.