«Έπεσε» ο τελευταίος συνοριακός φράχτης στη Δυτική Ευρώπη - Πανηγυρισμοί σε Ισπανία και Γιβραλτάρ

Η συμφωνία, η οποία υπογράφηκε στις Βρυξέλλες την Τρίτη (14/07) και τέθηκε σε ισχύ τα μεσάνυχτα, σηματοδοτεί την ολοκλήρωση διαπραγματεύσεων διάρκειας άνω των τεσσάρων ετών μεταξύ του Ηνωμένου Βασιλείου, της Ισπανίας, του Γιβραλτάρ και της ΕΕ μετά την αποχώρηση της Βρετανίας από την Ένωση.

Η συμφωνία καταργεί τους συνοριακούς και τους τελωνειακούς ελέγχους, δημιουργώντας ένα «ρευστό» σύνορο, και αναθέτει στην Ισπανία την ευθύνη για τους ελέγχους Σένγκεν στο αεροδρόμιο και το λιμάνι του Γιβραλτάρ. Οδήγησε επίσης στην απομάκρυνση του συνοριακού φράχτη που χώριζε φυσικά την Ισπανία από το Γιβραλτάρ από το 1908.

Το Γιβραλτάρ, το οποίο παραχωρήθηκε στο βρετανικό στέμμα βάσει της Συνθήκης της Ουτρέχτης το 1713, έχει πληθυσμό περίπου 40.000 κατοίκους και εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τους 15.000 Ισπανούς εργαζόμενους που εισέρχονται καθημερινά στο έδαφός του. Ο «Βράχος», όπως είναι γνωστό το έδαφος αυτό, είναι επίσης εξαιρετικά σημαντικός για την οικονομία της γειτονικής περιοχής Κάμπο ντε Γιβραλτάρ της Ανδαλουσίας.

Όσο ήταν σε ισχύ το προηγούμενο σύστημα, κατά τις ώρες αιχμής και ειδικά σε περιόδους αυξημένης έντασης μεταξύ Μαδρίτης και Λονδίνου, σχηματίζονταν μεγάλες ουρές στα σύνορα κατά τις ώρες αιχμής.

Ιστορική συμφωνία, νέα εποχή

Ο υπουργός Εξωτερικών της Ισπανίας, Χοσέ Μανουέλ Αλμπάρες, έκανε λόγο για «ιστορική συμφωνία» που θα εξασφαλίσει αμοιβαία ευημερία.

«Μόλις βάλαμε τέλος σε μια μακρά περίοδο διαφωνιών και ανοίξαμε την πόρτα σε μια νέα εποχή συνύπαρξης για δύο πληθυσμούς που ζούσαν χωριστά και τώρα ενώνουν τα χέρια τους, τρεις αιώνες αργότερα», δήλωσε, σύμφωνα με τον Guardian. «Πρόκειται για μια ιστορική συμφωνία, μια συμφωνία για το μέλλον, η οποία αντιπροσωπεύει ένα τεράστιο άλμα προς τα εμπρός όσον αφορά τη σταθερότητα και την ευημερία για τους 300.000 Ανδαλουσιανούς στο Κάμπο ντε Γιβραλτάρ».

Ο πρωθυπουργός του Γιβραλτάρ, Φάμπιαν Πικάρντο, δήλωσε ότι η συνθήκη, η οποία δεν επηρεάζει τη βρετανική κυριαρχία στην περιοχή, σηματοδοτεί την αρχή μιας νέας εποχής.

«Τα σύνορα που τόσο συχνά έχουν διαιρέσει και περιορίσει την περιοχή μας θα γίνουν πλέον ένας χώρος συνεργασίας και κοινών ευκαιριών», δήλωσε και πρόσθεσε: «Η καθημερινή ζωή χιλιάδων ανθρώπων θα γίνει ευκολότερη, η οικονομία μας θα αποκτήσει μεγαλύτερη βεβαιότητα και το μέλλον του Γιβραλτάρ θα στηριχθεί σε σταθερά νομικά θεμέλια».

Σύμφωνα με τον Πικάρντο «φτάσαμε σε αυτή τη στιγμή χωρίς να παραδώσουμε την ταυτότητά μας, χωρίς να θέσουμε σε κίνδυνο τη βρετανική κυριαρχία μας και χωρίς να αποδυναμώσουμε τις συνταγματικές προστασίες που ορίζουν το Γιβραλτάρ».

Ο υπουργός του Ηνωμένου Βασιλείου για την Ευρώπη, Στίβεν Ντάουτι, χαρακτήρισε την υπογραφή της συνθήκης «μια πολύ ξεχωριστή στιγμή», ενώ ο Ευρωπαίος Επίτροπος Μάρος Σέφτσοβιτς έκανε πρόποση «στην κοινή ευημερία και στην κατάργηση των φραγμών για τους 15.000 ανθρώπους που διασχίζουν καθημερινά τα σύνορα μεταξύ Ισπανίας και Γιβραλτάρ».

Σύμφωνα με τους όρους της συμφωνίας, το Γιβραλτάρ θα γίνει de facto μέρος του χώρου ελεύθερης κυκλοφορίας Σένγκεν της ΕΕ και οι Βρετανοί που φτάνουν αεροπορικώς στην περιοχή θα πρέπει να περάσουν από το νέο σύστημα εισόδου/εξόδου (EES) της Ένωσης, του οποίου οι σαρώσεις δακτυλικών αποτυπωμάτων και προσώπου έχουν προκαλέσει μεγάλες ουρές σε ορισμένα αεροδρόμια. «Ανησυχώ ότι [παρόμοιες ουρές] θα μπορούσαν να συμβούν», δήλωσε ο Πικάρντο στους Financial Times αυτή την εβδομάδα.

Το τελευταίο εναπομείναν κομμάτι του φράχτη στη συνοριακή πόλη Λα Λίνεα ντε λα Κονσεπσιόν απομακρύνθηκε την Τετάρτη (15/07), παρουσία του Ισπανού πρωθυπουργού, Πέδρο Σάντσεζ.

Ο ρόλος του Brexit

Η Ισπανία επιδιώκει εδώ και καιρό την επιστροφή του χαμένου εδάφους της. Το δημοψήφισμα για το Brexit τον Ιούνιο του 2016 ώθησε την τότε συντηρητική ισπανική κυβέρνηση να προτείνει ότι η κοινή κυριαρχία θα μπορούσε να αποτελέσει μια επιλογή.

«Πρόκειται για μια πλήρη αλλαγή προοπτικής που ανοίγει νέες δυνατότητες για το Γιβραλτάρ, κάτι που δεν είχε συμβεί εδώ και πολύ καιρό», είχε πει ο τότε αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών της χώρας, Χοσέ Μανουέλ Γκαρθία-Μαργκάγιο, στο ραδιοφωνικό σταθμό Onda Cero αμέσως μετά το δημοψήφισμα. «Ελπίζω ότι η φόρμουλα της συν-κυριαρχίας – για να είμαστε σαφείς, η ισπανική σημαία στον βράχο – είναι πολύ πιο εφικτή από ό,τι στο παρελθόν».

Η πρόταση απορρίφθηκε από το Γιβραλτάρ και το Λονδίνο και ξεκίνησε μια μακρά διαδικασία διαπραγματεύσεων. Πάνω από το 96,6% των κατοίκων του Γιβραλτάρ ψήφισαν υπέρ της παραμονής στην ΕΕ.

Οι συνδέσεις του εδάφους με την Ισπανία διακόπηκαν εντελώς το 1969, όταν ο Ισπανός δικτάτορας Φρανσίσκο Φράνκο διέταξε το κλείσιμο των χερσαίων συνόρων, αφού το Γιβραλτάρ ενέκρινε ένα νέο Σύνταγμα. Οικογένειες χωρίστηκαν και χιλιάδες Ισπανοί έχασαν τις δουλειές τους από τη μια μέρα στην άλλη. Τα σύνορα δεν άνοιξαν ξανά μέχρι το 1982.