Προφανώς δεν ήταν αρκετές οι «αψιμαχίες» για την «Οδύσσεια» του Κρίστοφερ Νόλαν από χρήστες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ήρθαν τώρα να προστεθούν και οι κόντρες ανάμεσα σε συγγραφείς και μεταφραστές.
Μετά την μεταφράστρια της έκδοσης της «Οδύσσειας» του 2017, Εμιλι Γουίλσον που έγραψε στο «London Review of Books» ότι «θα ντρεπόμουν αν είχα γράψει οποιοδήποτε μέρος αυτού του σεναρίου», η δημοφιλής συγγραφέας, Τζόις Κάρολ Οουτς απάντησε δηκτικά: «Αντί να διαφωνεί με τις ερμηνείες του Ομήρου σε ένα πνεύμα συναδελφικότητας, το συγκεκριμένο άτομο, που έχει ωφεληθεί πάρα πολύ από την ταινία του Νόλαν, μιλά στη χοντροκομμένη γλώσσα των οπαδών του MAGA και κάνει επίθεση σε κάποιον που έχει διαφορετικές απόψεις από εκείνη».
Σεβασμός
Η συγγραφέας συνεχίζει στην ανάρτησή της λέγοντας ότι «θα περίμενε κανείς, ιδίως από μια μεταφράστρια, που είναι αφοσιωμένη σε ένα κείμενο, στην υπηρεσία ενός κειμένου, να σκέφτεται και να σέβεται λίγο περισσότερο τους άλλους που ενεργούν με καλή πίστη, όπως (θα ισχυριζόταν ότι) κάνει και η ίδια».
Η Τζόις Κάρολ Οουτς σημειώνει επίσης ότι «το γεγονός προκαλεί ακόμα μεγαλύτερη έκπληξη καθώς οι μεταφράσεις είναι, υποτίθεται, υποκειμενικές και σίγουρα όχι ισάξιες του αυθεντικού κειμένου».
Ας σημειωθεί ότι ο Κρίστοφερ Νόλαν ανέδειξε πρόσφατα την μετάφραση της «Οδύσσειας» της Εμιλι Γουίλσον λέγοντας ότι για να δώσει υπόσταση στον δικό του Οδυσσέα, που ενσαρκώνει ο Ματ Ντέιμον, βασίστηκε στη δική της μετάφραση της εισαγωγικής φράσης του έπους: «Τον άντρα, Μούσα, τον πολύτροπο».
Θυμίζουμε ότι η Εμιλι Γουίλσον, η κλασική φιλόλογος που υπογράφει τη μετάφραση της «Οδύσσειας» στα αγγλικά το 2017, άσκησε ολομέτωπη επίθεση στην «Οδύσσεια» του Νόλαν σε πρόσφατο άρθρο της στο London Review of Books. Εκεί έγραφε ότι «η ταινία δεν έχει τίποτα πειστικό να πει και ότι στερείται ψυχολογικού, συναισθηματικού, πολιτικού και ηθικού βάθους». Και συνέχιζε: «Είχα την ελπίδα ότι η σχέση του Νόλαν με τα ομηρικά θέματα θα τον οδηγούσε σε νέες δημιουργικές κορυφές και θα του επέτρεπε να δημιουργήσει πιο πειστικούς χαρακτήρες. Ομως, η ταινία παρουσιάζει τον συνηθισμένο του συνδυασμό μεγαλοπρέπειας και επιφανειακότητας. Το όραμα της ταινίας είναι υπερβολικά συγκεχυμένο και οι χαρακτήρες υπερβολικά ανεπαρκώς ανεπτυγμένοι, ώστε να αποδώσουν όσα φαίνεται να υπόσχονται σε επίπεδο μεγάλων ιδεών. Αν και είναι πολύ καλή στο να παρουσιάζει μεγάλες εκρήξεις και γιγάντια τέρατα».
Διαβάστε Επίσης
Ελλείψεις
Η Γουίλσον τόνισε επίσης στην επίθεσή της ότι «η Οδύσσεια του Νόλαν στερείται πολλών από τα στοιχεία που κάνουν το ποίημα σπουδαίο. Δεν έχει τίποτα ουσιαστικό να πει για τον χρόνο, τη μνήμη, την ιστορία, τον πόλεμο, ή για τη σχέση ανάμεσα στην ένδοξη επιστροφή ενός πολεμιστή και τις ζωές της οικογένειάς του, των αντιπάλων του, των συμπολεμιστών του, των φίλων του. Της λείπει το ψυχολογικό, συναισθηματικό, πολιτικό και ηθικό βάθος. Η αφηγηματική της δομή είναι ένα τέχνασμα. Το σενάριο είναι απαράδεκτο. Κανένας από τους χαρακτήρες δεν έχει πειστικά κίνητρα για τις πράξεις ή τα λόγια του. Δεν υπάρχουν ερωτικές σκηνές και όλο το φαγητό φαίνεται απαίσιο», κατέληξε.
Επιπλέον, σε συνέντευξή της στους «Sunday Times», η Εμιλι Γουίλσον, πρόεδρος του Τμήματος Κλασικών Σπουδών και καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο της Πενσιλβάνια, σχολίασε ότι «η ταινία δεν με άγγιξε συναισθηματικά καθόλου. Και νομίζω ότι αυτό οφείλεται εν μέρει στο γεγονός ότι, σε αντίθεση με τον Ομηρο, δεν είναι πολύ καλογραμμένη. Οι χαρακτήρες δεν έχουν το βάθος που έχουν οι ομηρικοί χαρακτήρες. Σκεφτόμουν: “Με νοιάζει πραγματικά αν αυτός ο άνθρωπος θα επιστρέψει στη γυναίκα του;”. Δεν μου έχεις δώσει κανέναν λόγο να ενδιαφερθώ».
Τα θετικά
Παρόλα αυτά, παραδέχθηκε ότι μέσα στην γενικότερη «πανωλεθρία», υπάρχει και ένα θετικό σημείο: «Η κυκλοφορία της Οδύσσειας παραμένει ένα γεγονός που αξίζει να γιορτάσουμε. Αυτό το έπος φέρνει το κοινό πίσω στις κινηματογραφικές αίθουσες. Οι μεταφράσεις της Οδύσσειας, συμπεριλαμβανομένης της δικής μου, γίνονται ανάρπαστες. Και ίσως η ταινία πείσει ορισμένα πανεπιστήμια να μην περικόψουν τα τμήματα λογοτεχνίας, γλωσσών και ιστορίας».
