Μια απλή διατροφική συνήθεια φαίνεται πως μπορεί να επηρεάσει θετικά τη λειτουργία του εγκεφάλου στους μεγαλύτερους σε ηλικία ανθρώπους.
Νέα επιστημονική μελέτη διαπίστωσε ότι η καθημερινή κατανάλωση φιστικιών για 16 εβδομάδες συνδέθηκε με ευνοϊκές μεταβολές στην ανταπόκριση περιοχών του εγκεφάλου που σχετίζονται με τη μνήμη.
Τα ευρήματα, που ανακοινώθηκαν στις 5 Οκτωβρίου 2026, ανοίγουν νέους δρόμους στην έρευνα για τη σχέση διατροφής και γνωστικής λειτουργίας, χωρίς ωστόσο να αποδεικνύουν ότι η κατανάλωση φιστικιών μπορεί να προλάβει τη νόσο Αλτσχάιμερ ή άλλες μορφές άνοιας.
Το ενδιαφέρον των επιστημόνων επικεντρώθηκε στον τρόπο με τον οποίο ο εγκέφαλος ανταποκρίνεται στην ινσουλίνη, μια ορμόνη που, εκτός από τη ρύθμιση του σακχάρου στο αίμα, συμμετέχει και σε σημαντικές λειτουργίες των νευρικών κυττάρων.
Τι έδειξε η μελέτη για τα φιστίκια και τη μνήμη
Ερευνητές του Ιατρικού Κέντρου του Πανεπιστημίου του Μάαστριχτ, στην Ολλανδία, εξέτασαν 31 υγιείς ενήλικες ηλικίας από 60 έως 75 ετών.
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε με τη μέθοδο της τυχαιοποιημένης διασταυρούμενης δοκιμής, κατά την οποία οι ίδιοι συμμετέχοντες ακολουθούν διαφορετικά διατροφικά πρωτόκολλα σε ξεχωριστές περιόδους.
Κατά τη διάρκεια της παρέμβασης, οι συμμετέχοντες κατανάλωναν 60 γραμμάρια ανάλατων, καβουρδισμένων φιστικιών με τη φλούδα τους καθημερινά, ποσότητα που αντιστοιχεί περίπου σε δύο μερίδες.
Σε άλλη περίοδο της μελέτης απέφευγαν την κατανάλωση φιστικιών, επιτρέποντας στους ερευνητές να συγκρίνουν τις επιδράσεις.
Μετά από 16 εβδομάδες, οι επιστήμονες διαπίστωσαν ευνοϊκή μεταβολή στην ανταπόκριση στην ινσουλίνη συγκεκριμένων περιοχών του εγκεφάλου που συμμετέχουν στις διαδικασίες της μνήμης.
Ο επικεφαλής ερευνητής Πίτερ Γιόρις ανέφερε ότι τα αποτελέσματα υποδεικνύουν πως η καθημερινή κατανάλωση φιστικιών μπορεί να επηρεάζει θετικά την απόκριση στην ινσουλίνη σε εγκεφαλικές περιοχές που συνδέονται με τη μνημονική λειτουργία των ηλικιωμένων.
Τι ακριβώς άλλαξε στον εγκέφαλο
Η σημαντικότερη παρατήρηση αφορούσε μια συγκεκριμένη περιοχή στο δεξί ημισφαίριο του εγκεφάλου.
Στην περιοχή αυτή περιλαμβάνονταν τμήματα του ιππόκαμπου, μιας δομής που παίζει καθοριστικό ρόλο στη δημιουργία και την επεξεργασία των αναμνήσεων, καθώς και άλλες εγκεφαλικές δομές που σχετίζονται με τη μνήμη.
Οι ερευνητές κατέγραψαν βελτιωμένη ανταπόκριση στην ινσουλίνη στο συγκεκριμένο σύμπλεγμα περιοχών.
Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι βελτιώθηκε συνολικά η λειτουργία ολόκληρου του εγκεφάλου.
Το αποτέλεσμα ήταν εντοπισμένο σε συγκεκριμένες εγκεφαλικές δομές και αποτελεί ένδειξη μιας πιθανής βιολογικής επίδρασης της διατροφής.
Γιατί η ινσουλίνη είναι σημαντική για τη μνήμη
Η ινσουλίνη είναι ευρέως γνωστή για τον ρόλο της στη ρύθμιση της γλυκόζης στο αίμα. Ωστόσο, η δράση της δεν περιορίζεται στον μεταβολισμό.
Στον εγκέφαλο λειτουργεί επίσης ως μόριο σηματοδότησης, συμβάλλοντας στη λειτουργία των νευρικών κυττάρων και σε διαδικασίες που σχετίζονται με τη μάθηση και τη μνήμη.
Για να εξετάσουν πώς ανταποκρίνεται ο εγκέφαλος στην ινσουλίνη, οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν μια ειδική διαδικασία.
Αρχικά χορήγησαν ινσουλίνη μέσω της μύτης στους συμμετέχοντες και στη συνέχεια πραγματοποίησαν μαγνητικές τομογραφίες, καταγράφοντας τις μεταβολές στην αιματική ροή διαφορετικών περιοχών του εγκεφάλου.
Με αυτόν τον τρόπο μπόρεσαν να αξιολογήσουν έμμεσα την ευαισθησία του εγκεφάλου στην ινσουλίνη.
Η συγκεκριμένη μέθοδος, πάντως, δεν μετρά άμεσα τον κίνδυνο εμφάνισης άνοιας ούτε αποδεικνύει ότι η κατανάλωση φιστικιών προστατεύει από νευροεκφυλιστικές παθήσεις.
Προηγούμενη έρευνα είχε δείξει οφέλη και στη λεκτική μνήμη
Τα νέα αποτελέσματα έρχονται να συμπληρώσουν προηγούμενα ευρήματα από την ίδια διατροφική παρέμβαση.
Το 2025, μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Clinical Nutrition είχε αναφέρει βελτιώσεις στην εγκεφαλική αιματική ροή και στη λεκτική μνήμη μετά την κατανάλωση φιστικιών.
Τα αποτελέσματα εκείνα είχαν δημιουργήσει ενδιαφέρον για το κατά πόσο συγκεκριμένα τρόφιμα μπορούν να επηρεάζουν τη γνωστική λειτουργία κατά τη γήρανση.
Η νεότερη ανάλυση προσφέρει μια πιθανή βιολογική εξήγηση για ορισμένα από αυτά τα ευρήματα, εστιάζοντας στην ανταπόκριση του εγκεφάλου στην ινσουλίνη.
Παρά τα ενθαρρυντικά στοιχεία, οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι απαιτούνται μεγαλύτερες και μακροχρόνιες μελέτες για να διαπιστωθεί εάν οι παρατηρούμενες μεταβολές έχουν ουσιαστική επίδραση στη διατήρηση της μνήμης σε βάθος χρόνου.
Ποια φιστίκια χρησιμοποίησαν οι επιστήμονες
Μια σημαντική λεπτομέρεια της μελέτης αφορά το είδος των φιστικιών που κατανάλωναν οι συμμετέχοντες.
Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν αράπικα φιστίκια, ανάλατα και καβουρδισμένα με τη λεπτή φλούδα τους.
Δεν εξετάστηκαν φιστίκια με πρόσθετη ζάχαρη, σοκολάτα ή άλλες επικαλύψεις, ούτε φυστικοβούτυρο.
Επομένως, τα αποτελέσματα δεν μπορούν να επεκταθούν αυτομάτως σε κάθε προϊόν που περιέχει φιστίκια.
Επιπλέον, η ποσότητα των 60 γραμμαρίων ημερησίως ήταν εκείνη που επιλέχθηκε για τις ανάγκες της συγκεκριμένης δοκιμής και δεν αποτελεί γενική σύσταση για όλους.
Τα φιστίκια είναι ενεργειακά πυκνό τρόφιμο και η ποσότητα κατανάλωσης χρειάζεται να εντάσσεται στις συνολικές διατροφικές ανάγκες κάθε ανθρώπου.
Μπορούν τα φιστίκια να προστατεύσουν από το Αλτσχάιμερ;
Παρότι η μελέτη παρουσιάζει ενδιαφέροντα ευρήματα, οι ερευνητές δεν υποστηρίζουν ότι η καθημερινή κατανάλωση φιστικιών προλαμβάνει τη νόσο Αλτσχάιμερ.
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε σε σχετικά μικρό αριθμό υγιών ενηλίκων και διήρκεσε 16 εβδομάδες.
Αυτό σημαίνει ότι δεν μπορεί να τεκμηριώσει μακροχρόνια προστασία από την άνοια ή άλλες νευρολογικές παθήσεις.
Επιπλέον, η βελτίωση ενός βιολογικού δείκτη, όπως η ανταπόκριση του εγκεφάλου στην ινσουλίνη, δεν συνεπάγεται απαραίτητα μείωση του κινδύνου εμφάνισης κάποιας νόσου.
Σημειώνεται ότι η έρευνα χρηματοδοτήθηκε από το The Peanut Institute Foundation. Σύμφωνα με την ανακοίνωση της μελέτης, ο χρηματοδότης δεν συμμετείχε στον σχεδιασμό, στην ανάλυση των δεδομένων, στην ερμηνεία των αποτελεσμάτων ή στη συγγραφή της επιστημονικής εργασίας.
Η νέα έρευνα ενισχύει το επιστημονικό ενδιαφέρον για τον ρόλο που μπορεί να διαδραματίζει η διατροφή στη διατήρηση της εγκεφαλικής λειτουργίας κατά τη γήρανση.
Τα φιστίκια αποτελούν πηγή φυτικών πρωτεϊνών, ακόρεστων λιπαρών και άλλων θρεπτικών συστατικών, όμως τα νέα δεδομένα δεν αρκούν για να χαρακτηριστούν μέσο πρόληψης της γνωστικής έκπτωσης.
Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι η καθημερινή κατανάλωση 60 γραμμαρίων ανάλατων φιστικιών για 16 εβδομάδες συνδέθηκε με ευνοϊκή μεταβολή στην ανταπόκριση συγκεκριμένων περιοχών του εγκεφάλου στην ινσουλίνη.
