Το «φαρμακείο» μέσα στην κουζίνα

Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι όλα όσα ακούμε για αυτά τα τρόφιμα είναι ακριβή. Αλλο η ανακούφιση κάποιων συμπτωμάτων και άλλο η θεραπεία μιας λοίμωξης. Αλλο ένα τρόφιμο με χρήσιμα συστατικά και άλλο ένα «φυσικό αντιβιοτικό».

Τι μπορεί, λοιπόν, να προσφέρει πραγματικά το καθένα;

Μέλι: Η πιο απλή λύση για έναν ερεθισμένο λαιμό

Το μέλι είναι ίσως το πιο κλασικό υλικό της κουζίνας όταν εμφανίζεται βήχας ή πονόλαιμος.

Η παχύρρευστη υφή του αφήνει ένα λεπτό στρώμα στον λαιμό και μπορεί να μειώσει προσωρινά την αίσθηση ξηρότητας ή ερεθισμού. Παράλληλα, η γλυκιά γεύση του διεγείρει την παραγωγή σάλιου, κάτι που επίσης μπορεί να κάνει τον λαιμό να είναι πιο ενυδατωμένος.

Ενα κουταλάκι μέλι μόνο του ή διαλυμένο σε χλιαρό νερό είναι, επομένως, μια απλή επιλογή όταν υπάρχει βήχας ή ενόχληση στον λαιμό. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι το μέλι «σκοτώνει» έναν ιό ή ότι θεραπεύει ένα κρυολόγημα. Η αξία του βρίσκεται, κυρίως, στην ανακούφιση των συμπτωμάτων.

Επίσης, επειδή είναι τρόφιμο πλούσιο σε σάκχαρα, η ποσότητα έχει σημασία. Μία μικρή ποσότητα είναι αρκετή, δεν χρειάζεται να γεμίσουμε ένα μεγάλο φλιτζάνι με αρκετές κουταλιές.

Και υπάρχει μία σημαντική εξαίρεση: το μέλι δεν πρέπει να δίνεται σε παιδιά κάτω του ενός έτους, λόγω κινδύνου αλλαντίασης.

Λεμόνι: Χρήσιμο, αλλά όχι «βόμβα» που σταματά μια ίωση

Το λεμόνι είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με την εικόνα του κρυολογήματος. Μόλις εμφανιστεί συνάχι ή ερεθισμένος λαιμός, η πρώτη συμβουλή συχνά είναι «βάλε λεμόνι».

Το λεμόνι προσφέρει βιταμίνη C και μπορεί να αποτελέσει μέρος μιας διατροφής που υποστηρίζει τη φυσιολογική λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος.

Το λάθος βρίσκεται στην υπερβολή: το γεγονός ότι ένα τρόφιμο περιέχει βιταμίνη C δεν σημαίνει ότι λειτουργεί σαν άμεση θεραπεία για μια ίωση.

Η σωστή λειτουργία του ανοσοποιητικού βασίζεται στη συνολική διατροφική κατάσταση και όχι σε μία μεγάλη δόση κάποιου συστατικού όταν έχουμε ήδη αρρωστήσει.

Παρ’ όλα αυτά, το λεμόνι έχει μία πολύ πρακτική χρησιμότητα. Προσθέτει γεύση στο νερό ή σε ένα ζεστό ρόφημα και, έτσι, μπορεί να μας βοηθήσει να πίνουμε περισσότερα υγρά. Και όταν υπάρχει πυρετός, καταρροή ή μειωμένη όρεξη, η καλή ενυδάτωση είναι ιδιαίτερα σημαντική.

Ενα χλιαρό νερό με λεμόνι και λίγο μέλι μπορεί, λοιπόν, να είναι εξαιρετικά ευχάριστο. Απλώς δεν χρειάζεται να περιμένουμε από αυτό να «κόψει» την ίωση.

Σκόρδο: Πολύτιμο στη διατροφή, όχι φυσικό αντιβιοτικό

Το σκόρδο έχει ίσως τη μεγαλύτερη φήμη από όλα τα τρόφιμα της λίστας.

Για πολλούς θεωρείται σχεδόν «φάρμακο». Συχνά ακούμε ότι σκοτώνει τα μικρόβια, καταπολεμά τις λοιμώξεις ή ότι πρέπει να καταναλώνεται ωμό όταν αρχίζει το κρυολόγημα.

Το σκόρδο, πράγματι, περιέχει δραστικές φυτικές ενώσεις, ιδιαίτερα όταν κόβεται ή συνθλίβεται. Αυτό εξηγεί γιατί έχει προσελκύσει τόσο μεγάλο ενδιαφέρον και γιατί υπάρχουν αρκετές παραδοσιακές χρήσεις γύρω από αυτό.

Ομως, η φράση «φυσικό αντιβιοτικό» είναι παραπλανητική.

Ενα τρόφιμο δεν μπορεί να θεωρηθεί ισοδύναμο με ένα αντιβιοτικό φάρμακο. Τα αντιβιοτικά χρησιμοποιούνται για συγκεκριμένες βακτηριακές λοιμώξεις, σε συγκεκριμένες δόσεις και με συγκεκριμένο τρόπο δράσης.

Επιπλέον, τα περισσότερα κοινά κρυολογήματα προκαλούνται από ιούς. Τα αντιβιοτικά, έτσι κι αλλιώς, δεν τα θεραπεύουν – πόσω μάλλον ένα τρόφιμο.

Αυτό δεν μειώνει τη διατροφική αξία του σκόρδου. Μπορεί να χρησιμοποιείται άφθονα στη μαγειρική, να δίνει ένταση στη γεύση και να μας βοηθά να δημιουργούμε νόστιμα πιάτα με λιγότερο αλάτι.

Σε μια ζεστή σούπα ή σ’ ένα σπιτικό φαγητό όταν είμαστε άρρωστοι, σίγουρα έχει θέση. Απλώς δεν χρειάζεται να το τρώμε ωμό με την προσδοκία ότι θα «εξοντώσει» έναν ιό.

Κρεμμύδι: Χρήσιμο στο πιάτο, όχι στο κομοδίνο

Το κρεμμύδι είναι άλλο ένα τρόφιμο γύρω από το οποίο έχουν δημιουργηθεί πολλές παραδόσεις.

Από σπιτικά σιρόπια με κρεμμύδι και μέλι μέχρι το κομμένο κρεμμύδι που τοποθετείται δίπλα στο κρεβάτι «για να τραβήξει τα μικρόβια».

Η τελευταία αυτή ιδέα είναι ένας από τους πιο επίμονους μύθους.

Ενα κομμένο κρεμμύδι δεν απορροφά ιούς ή βακτήρια από τον αέρα και δεν καθαρίζει ένα δωμάτιο από μικρόβια.

Γιατί τότε αρκετοί άνθρωποι αισθάνονται ότι το κρεμμύδι «ανοίγει τη μύτη»;

Οταν κόβουμε κρεμμύδι, απελευθερώνονται ουσίες που ερεθίζουν τα μάτια και τη μύτη. Γι’ αυτό δακρύζουμε και συχνά αρχίζουν να τρέχουν και οι ρινικές εκκρίσεις. Αυτή η αντίδραση μπορεί προσωρινά να δημιουργήσει την αίσθηση ότι η μύτη έχει καθαρίσει.

Δεν σημαίνει, όμως, ότι έχει αντιμετωπιστεί η αιτία της συμφόρησης.

Στο πιάτο, από την άλλη πλευρά, το κρεμμύδι αποτελεί εξαιρετική επιλογή. Προσφέρει γεύση, φυτικές ενώσεις και ταιριάζει ιδανικά σε σούπες, όσπρια και μαγειρευτά – ακριβώς τα φαγητά που συχνά προτιμούμε όταν είμαστε αδιάθετοι.

Τζίντζερ: Ζεσταίνει, ανακουφίζει και κάνει ένα ρόφημα πιο ευχάριστο

Το τζίντζερ έχει γίνει ιδιαίτερα δημοφιλές τα τελευταία χρόνια.

Λίγες λεπτές φέτες φρέσκου τζίντζερ σε ζεστό νερό, συχνά μαζί με λεμόνι και μέλι, είναι πλέον σχεδόν κλασική χειμωνιάτικη επιλογή.

Το χαρακτηριστικό άρωμά του και η ελαφρώς καυτερή γεύση δημιουργούν μια αίσθηση ζεστασιάς, ενώ μπορεί να είναι ιδιαίτερα ευχάριστο όταν υπάρχει συμφόρηση ή γενικότερη αδιαθεσία.

Το τζίντζερ είναι περισσότερο γνωστό για τη σχέση του με τη ναυτία και τη δυσφορία του πεπτικού συστήματος. Επομένως, μπορεί να είναι χρήσιμο και όταν μια ίωση συνοδεύεται από ανακατωσούρα ή μειωμένη όρεξη.

Δεν πρέπει, όμως, να παρουσιάζεται ως θεραπεία για τη γρίπη ή ως αντιιικό τρόφιμο.

Ενα τσάι με τζίντζερ μπορεί να μας κάνει να νιώσουμε καλύτερα. Αυτό από μόνο του έχει αξία. Δεν χρειάζεται να του αποδώσουμε φαρμακευτικές ιδιότητες για να το απολαύσουμε.

Το καλύτερο «φάρμακο της κουζίνας» μπορεί να είναι η σούπα

Υπάρχει λόγος που η σούπα έχει συνδεθεί τόσο έντονα με την ανάρρωση.

Οταν έχουμε πυρετό, βήχα ή γενικότερη αδιαθεσία, συχνά μειώνεται η όρεξή μας. Τα πολύ βαριά ή λιπαρά φαγητά μπορεί να φαίνονται δυσάρεστα, ενώ ένα ζεστό υγρό γεύμα είναι ευκολότερο να καταναλωθεί.

Μια σούπα μπορεί να προσφέρει ταυτόχρονα υγρά, λίγο αλάτι, λαχανικά, υδατάνθρακες και πρωτεΐνη – ανάλογα με τα υλικά της.

Δεν θεραπεύει μια ίωση. Μπορεί, όμως, να βοηθήσει τον οργανισμό να πάρει όσα χρειάζεται σε μια περίοδο που η κανονική πρόσληψη τροφής είναι δυσκολότερη.

Και εδώ βρίσκεται ίσως η πραγματική αξία της «κουζίνας ως φαρμακείο»: όχι σε κάποιο θαυματουργό συστατικό, αλλά στην υποστήριξη του οργανισμού.