Η τεχνητή νοημοσύνη παίρνει το πηδάλιο στις πτήσεις – Θα πετούσατε με αεροσκάφη που τα προσγειώνει ένα… chatbot;

Σε πρόσφατη δοκιμαστική πτήση που πραγματοποιήθηκε με ένα μικρό αεροσκάφος Cessna Caravan στο αεροδρόμιο Quonset του Ροντ Άιλαντ στις ΗΠΑ, το σύστημα Merlin Pilot της νεοφυούς εταιρείας Merlin Labs επέδειξε τις δυνατότητές του, με τον πιλότο να παραμένει στη θέση του χωρίς να αγγίζει τα χειριστήρια.

Το σύστημα ξεπερνά τις δυνατότητες του παραδοσιακού αυτόματου πιλότου, καθώς χρησιμοποιεί μοντέλα επεξεργασίας φυσικής γλώσσας για να επικοινωνεί απευθείας με τον πύργο ελέγχου μέσω ψηφιακής φωνής, εκτελώντας αλλαγές πορείας και διορθώσεις με βάση τις οδηγίες των ελεγκτών.

Η στροφή της αεροπορικής βιομηχανίας προς την αυτοματοποίηση δεν είναι τυχαία, καθώς ο κλάδος έρχεται αντιμέτωπος με μια πρωτοφανή παγκόσμια έλλειψη προσωπικού. Σύμφωνα με εκτιμήσεις της Boeing, οι αερομεταφορείς θα χρειαστούν περισσότερους από 600.000 νέους πιλότους μέσα στα επόμενα είκοσι χρόνια.

Παράλληλα, το σύστημα ελέγχου εναέριας κυκλοφορίας βρίσκεται υπό έντονη πίεση λόγω του ολοένα και πιο πυκνού εναέριου χώρου, γεγονός που έχει οδηγήσει πρόσφατα σε ανησυχητικά περιστατικά παρ’ ολίγον συγκρούσεων. Η τεχνολογία AI προβάλλει ως μια λύση για τη μείωση του φόρτου εργασίας τόσο στα πιλοτήρια όσο και στους πύργους ελέγχου, με τους υποστηρικτές της να επισημαίνουν ότι το 80% των αεροπορικών ατυχημάτων οφείλεται ακόμα σε ανθρώπινο λάθος.

Η προσπάθεια εκσυγχρονισμού των πτήσεων μέσω της Τεχνητής Νοημοσύνης βρίσκει ισχυρούς συμμάχους και σε πολιτικό επίπεδο. Η αμερικανική κυβέρνηση, μέσω του υπουργού Μεταφορών Σον Ντάφι, προωθεί την ενσωμάτωση αυτών των εργαλείων με στόχο την αναβάθμιση του γηρασμένου συστήματος ελέγχου των ΗΠΑ, σύμφωνα με το ρεπορτάζ του CNN. Ωστόσο, η επίσημη γραμμή ξεκαθαρίζει ότι η διαχείριση του εθνικού εναέριου χώρου δεν θα εκχωρηθεί εξολοκλήρου στην AI, αλλά η τεχνολογία θα λειτουργεί επικουρικά για να διευκολύνει το έργο των ανθρώπων-ελεγκτών και να ενισχύσει την ασφάλεια.

Ο Ντάφι ανέφερε ότι η κυβέρνηση βλέπει την AI ως έναν τρόπο μείωσης του φόρτου εργασίας των ελεγκτών και βελτίωσης της αποτελεσματικότητας σε έναν ολοένα και πιο γεμάτο εναέριο χώρο.

Η ιδέα παραμένει αμφιλεγόμενη. Η εμπορική αεροπορία προσθέτει σταθερά αυτοματισμούς εδώ και δεκαετίες, οδηγώντας στα σημερινά ηλεκτρονικά συστήματα ελέγχου πτήσης (fly-by-wire), στα οποία οι υπολογιστές ερμηνεύουν τις εντολές του πιλότου ακόμα και κατά τη διάρκεια χειροκίνητης πτήσης.

Παρά τις θετικές προοπτικές, η πλήρης αποδοχή της τεχνολογίας από την αεροπορική κοινότητα παραμένει μια δύσκολη εξίσωση. Ενώ οι ερευνητές αυτόνομων συστημάτων, όπως αυτοί του Πανεπιστημίου Στάνφορντ, βλέπουν με αισιοδοξία τη δυνατότητα της AI να διαχειρίζεται απρόβλεπτες καταστάσεις, οι ενώσεις των πιλότων εκφράζουν σοβαρές επιφυλάξεις.

«Τα σύγχρονα πιλοτήρια διαθέτουν ήδη αρκετό αυτοματισμό, αλλά ο αυτοματισμός αυτός κινείται μέσα σε ένα στενά καθορισμένο πλαίσιο», δήλωσε ο Mykel Kochenderfer, του οποίου η έρευνα στο Πανεπιστήμιο Στάνφορντ επικεντρώνεται στα αυτόνομα συστήματα και την ασφάλεια των πτήσεων. Ο Kochenderfer ανέφερε ότι τα νεότερα συστήματα που υποστηρίζονται από AI είναι σχεδιασμένα να χειρίζονται ένα ευρύτερο φάσμα απρόβλεπτων καταστάσεων σε σχέση με τον παραδοσιακό αυτοματισμό που βασίζεται σε κανόνες.

«Η εμπειρία μας δείχνει ότι αυτός μπορεί να είναι ένας πολλά υποσχόμενος τρόπος για την ενίσχυση της ασφάλειας», δήλωσε, «αλλά ο κλάδος έχει πολύ δρόμο μπροστά του για να θωρακίσει περαιτέρω την τεχνολογία και να εδραιώσει την εμπιστοσύνη που απαιτείται για την αποδοχή της».

Η αλλαγή της γνώμης των πιλότων ίσως να μην είναι εύκολη υπόθεση. Τα τρέχοντα συστήματα αυτοματισμού εντός της πτήσης θέτουν τον πιλότο στο επίκεντρο, επιτρέποντάς του να παρεμβαίνει όποτε είναι απαραίτητο.

Η Ένωση Πιλότων Αεροπορικών Εταιρειών (ALPA) τονίζει ότι η τεχνολογία πρέπει να υποστηρίζει και όχι να αντικαθιστά τον άνθρωπο, επιμένοντας ότι η μεγαλύτερη δικλείδα ασφαλείας παραμένει η παρουσία δύο άρτια εκπαιδευμένων και ξεκούραστων πιλότων στο πιλοτήριο.

«Οι τεχνολογικές εξελίξεις μπορούν να βελτιώσουν την ασφάλεια των πτήσεων, αλλά δεν θα υποκαταστήσουν ποτέ τους πιλότους στα αεροσκάφη», ανέφερε ο κυβερνήτης Τζέισον Αμπρόζι, πρόεδρος της Ένωσης Πιλότων Αεροπορικών Εταιρειών σε δήλωσή του στο CNN. «Το πιο σημαντικό χαρακτηριστικό ασφαλείας σε κάθε πτήση αεροπορικής εταιρείας θα είναι πάντα δύο άρτια εκπαιδευμένοι και ξεκούραστοι πιλότοι στο πιλοτήριο».

Από την πλευρά της, η Merlin Labs διευκρινίζει ότι οι πλήρως ασυνόδευτες επιβατικές πτήσεις απέχουν ακόμη αρκετά χρόνια. «Δεν πατάμε απλώς έναν διακόπτη για να περάσουμε σε αεροσκάφη χωρίς πλήρωμα», δήλωσε ο CEO της εταιρείας Matthew George. «Πρόκειται για την τοποθέτηση της AI δίπλα στους ανθρώπινους πιλότους και την οικοδόμηση εμπιστοσύνης».

Η εταιρεία αναφέρει ότι έχει ολοκληρώσει εκατοντάδες δοκιμαστικές πτήσεις, καθώς εργάζεται για την απόκτηση πιστοποίησης από την Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Αεροπορίας (FAA). Αυτά τα πρότυπα είναι από τα αυστηρότερα στον τομέα των μεταφορών, απαιτώντας συχνά χρόνια δοκιμών και αναλύσεων πλεονασμού προτού εγκριθούν νέα συστήματα.

Τα αυστηρά κριτήρια της Ομοσπονδιακής Υπηρεσίας Αεροπορίας (FAA) απαιτούν μακροχρόνιες δοκιμές πριν από οποιαδήποτε επίσημη έγκριση. Ωστόσο, η αρχή φαίνεται πως θα γίνει από τον στρατό, καθώς η εταιρεία έχει ήδη εξασφαλίσει συμβόλαιο ύψους 100 εκατομμυρίων δολαρίων με την Πολεμική Αεροπορία των ΗΠΑ για την ενσωμάτωση του συστήματος σε μεταγωγικά αεροσκάφη C-130.