Από τα θαμμένα εσώρουχα στο γάλα κατσαρίδας και το τέλειο φιλί – Τα απίθανα Ig Nobel 2026

Τα Ig Nobel του 2026 απέδειξαν για ακόμη μία χρονιά ότι πίσω από μια φαινομενικά παράξενη ιδέα μπορεί να κρύβεται ένα απολύτως σοβαρό επιστημονικό ερώτημα. Τα φετινά Ig Nobel απονεμήθηκαν στις 3 Σεπτεμβρίου στη Ζυρίχη. Ήταν μάλιστα η πρώτη φορά στα 35 χρόνια του θεσμού που η τελετή πραγματοποιήθηκε εκτός Ηνωμένων Πολιτειών. Τα βραβεία τιμούν πραγματικές επιστημονικές έρευνες που, όπως λένε οι διοργανωτές τους, πρώτα κάνουν τον κόσμο να γελάσει και μετά να σκεφτεί.

Τα εσώρουχα που αποκάλυψαν τι συμβαίνει κάτω από τα πόδια μας

Το Ig Nobel Επιστήμης του Εδάφους απονεμήθηκε στους Franz Bender, Marcel van der Heijden, Atlant Bieri και Pia Viviani για ένα πείραμα που δύσκολα περνά απαρατήρητο. Έθαψαν 1.000 ίδια βαμβακερά εσώρουχα σε περισσότερες από 25 χώρες και τα ξέθαψαν δύο μήνες αργότερα. Πίσω από την ασυνήθιστη εικόνα υπήρχε ένας πολύ συγκεκριμένος επιστημονικός στόχος. Οι ερευνητές ήθελαν να μελετήσουν τη ζωή και τη βιολογική δραστηριότητα του εδάφους. Το βαμβάκι αποτελείται κυρίως από κυτταρίνη και οι οργανισμοί που ζουν στο χώμα την αποσυνθέτουν. Έτσι, όσο μεγαλύτερο μέρος του εσωρούχου είχε εξαφανιστεί όταν το ξέθαβαν, τόσο μεγαλύτερη ήταν συνήθως η δραστηριότητα των οργανισμών στο συγκεκριμένο έδαφος. Σε ένα μεγάλο μέρος του προγράμματος στην Ελβετία, το 2021, περίπου 1.000 εθελοντές έθαψαν περισσότερα από 2.000 βαμβακερά εσώρουχα και 12.000 φακελάκια τσαγιού σε περίπου 1.000 διαφορετικά σημεία. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι ο τρόπος με τον οποίο χρησιμοποιείται η γη παίζει καθοριστικό ρόλο. Τα εσώρουχα αποσυντέθηκαν γρηγορότερα σε ιδιωτικούς κήπους, όπου υπήρχαν ιδανικές συνθήκες για γαιοσκώληκες, μύκητες, βακτήρια και άλλους οργανισμούς. Αντίθετα, η μικρότερη δραστηριότητα καταγράφηκε σε γκαζόν.

Τι είναι τελικά ένα φιλί;

Το Ig Nobel Εμβιομηχανικής πήγε στους Matilda Brindle, Catherine Talbot και Stuart West, οι οποίοι επιχείρησαν κάτι που πιθανότατα κανείς δεν είχε σκεφτεί ότι χρειαζόταν τόσο ακριβή επιστημονική απάντηση: να ορίσουν τι ακριβώς είναι ένα φιλί. Οι ερευνητές μελέτησαν τη συγκεκριμένη συμπεριφορά σε μυρμήγκια, πουλιά, πολικές αρκούδες και ανθρώπους, αναζητώντας έναν ορισμό που θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για τη σύγκριση διαφορετικών ειδών. Στον επιστημονικό ορισμό τους, το φιλί είναι μια μη επιθετική επαφή στόμα με στόμα ανάμεσα σε μέλη του ίδιου είδους, με κάποια κίνηση των χειλιών ή του στόματος και χωρίς μεταφορά τροφής.

Το ουρητήριο που δεν πιτσιλάει

Το βραβείο Φυσικής κέρδισε διεθνής ομάδα ερευνητών που προσπάθησε, θεωρητικά αλλά και πειραματικά, να σχεδιάσει ένα ουρητήριο που δεν πιτσιλάει. Οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν φυσική και μαθηματικά για να εξετάσουν ποιο σχήμα μπορεί να περιορίσει τις πιτσιλιές. Η έρευνά τους είχε δημοσιευτεί στο επιστημονικό περιοδικό PNAS Nexus. Πίσω από τον αστείο τίτλο υπάρχει και εδώ πρακτική εφαρμογή, καθώς ο σχεδιασμός συνδέεται με την καθαριότητα, την προσβασιμότητα και τη μείωση της ανάγκης για νερό και καθαριστικά.

Ο νομπελίστας Φυσικής Michel Mayor απονέμει το Ig Nobel Επιστήμης του Εδάφους στους Atlant Bieri, Pia Viviani, Franz Bender και Marcel van der Heijden για την έρευνα “Proof by Underpants”. Petra Wolfensberger / University of Zurich

Πάτησαν δηλητηριώδη φίδια για να δουν πότε δαγκώνουν

Το βραβείο Βιολογίας πήγε σε ερευνητές από τη Βραζιλία και την Αυστραλία, οι οποίοι προσπάθησαν να καταλάβουν τι ακριβώς προκαλεί ένα δηλητηριώδες φίδι να επιτεθεί σε άνθρωπο. Για να το ανακαλύψουν, πάτησαν προσεκτικά και επανειλημμένα διαφορετικά σημεία του σώματος δηλητηριωδών φιδιών, σε διαφορετικές θερμοκρασίες και διαφορετικές ώρες της ημέρας, καταγράφοντας πότε τα ζώα επιχειρούσαν να δαγκώσουν. Στόχος ήταν η καλύτερη κατανόηση της αμυντικής συμπεριφοράς των φιδιών και, τελικά, των συνθηκών που αυξάνουν τον κίνδυνο δαγκώματος.

Γάλα κατσαρίδας με τριπλάσια ενέργεια

Το Ig Nobel Χημείας απονεμήθηκε σε διεθνή ομάδα επιστημόνων για την ανακάλυψη ότι οι πρωτεΐνες του «γάλακτος» ενός είδους κατσαρίδας που γεννά ζωντανά μικρά περιέχουν περίπου τρεις φορές περισσότερη ενέργεια από τις πρωτεΐνες του αγελαδινού γάλακτος. Η συγκεκριμένη κατσαρίδα, Diploptera punctata, παράγει μια θρεπτική ουσία για τα έμβρυά της, η οποία σχηματίζει πρωτεϊνικούς κρυστάλλους. Οι επιστήμονες μελέτησαν τη δομή αυτών των κρυστάλλων σε ατομικό επίπεδο, με την έρευνα να έχει δημοσιευτεί ήδη από το 2016.

Τα μωρά μυρίζουν υπέροχα, οι έφηβοι όχι και τόσο

Το βραβείο Όσφρησης είχε ίσως ένα αποτέλεσμα που αρκετοί γονείς θα θεωρήσουν αυτονόητο. Οι Ilona Croy, Tomasz Frackowiak, Thomas Hummel και Agnieszka Sorokowska συγκέντρωσαν στοιχεία σύμφωνα με τα οποία οι γονείς αξιολογούν τη μυρωδιά των μωρών τους ως ιδιαίτερα ευχάριστη, κάτι που δεν συμβαίνει με την ίδια ένταση όταν τα παιδιά φτάσουν στην εφηβεία. Η έρευνα εξέτασε τη σχέση ανάμεσα στην ηλικία των παιδιών και στον τρόπο με τον οποίο οι γονείς αντιλαμβάνονται τη φυσική μυρωδιά τους.

Η προβοσκίδα του κουνουπιού έγινε εκτυπωτής 3D

Το βραβείο Τεχνολογίας πήγε σε ερευνητές που χρησιμοποίησαν ένα εξαιρετικά απρόσμενο υλικό για τρισδιάστατη εκτύπωση: την προβοσκίδα νεκρών κουνουπιών. Η ομάδα χρησιμοποίησε τις πολύ λεπτές προβοσκίδες ως ακροφύσια υψηλής ανάλυσης για τρισδιάστατη εκτύπωση, ονομάζοντας τη μέθοδό της «Necroprinting». Η έρευνα δημοσιεύτηκε στο Science Advances το 2025.

Και πώς πρέπει να φυσάμε τη μύτη μας;

Το Ig Nobel Ιατρικής απονεμήθηκε μετά θάνατον στον Ιάπωνα Tokuji Unno για μια μελέτη με τον αφοπλιστικά απλό τίτλο «Πώς να φυσάμε τη μύτη μας». Η έρευνα, που είχε δημοσιευτεί το 1977, εξέταζε την αεροδυναμική του φυσήματος της μύτης. Το βραβείο παρέλαβε εκ μέρους του ερευνητή μία συνάδελφός του.

Οι πλούσιοι γονείς και τα γλυκά των παιδιών

Το βραβείο Οικονομικών απονεμήθηκε στους Paul Piff, Daniel Stancato, Stéphane Côté, Rodolfo Mendoza-Denton και Dacher Keltner. Οι ερευνητές είχαν συγκεντρώσει στοιχεία που έδειχναν ότι άνθρωποι υψηλότερης κοινωνικής τάξης ήταν πιθανότερο να πάρουν γλυκά που προορίζονταν για παιδιά, στο πλαίσιο μιας ευρύτερης μελέτης για την κοινωνική τάξη και την ηθική συμπεριφορά.

Γιατί θέλουμε οι φίλοι μας να αντιπαθούν αυτούς που αντιπαθούμε

Τέλος, το Ig Nobel Ειρήνης πήγε στους Jaimie Arona Krems, Rebecka Hahnel-Peeters, Laureon Merrie, Keelah Williams και Daniel Sznycer. Η ομάδα μελέτησε μια όχι και τόσο ειρηνική πλευρά της φιλίας: οι άνθρωποι μπορεί να εκτιμούν περισσότερο έναν φίλο όταν αυτός συμπεριφέρεται άσχημα σε κάποιον που οι ίδιοι αντιπαθούν.