ΥΠΠΟ: Ο Μέγας Αλέξανδρος ενώνει Ελλάδα και Ουζμπεκιστάν – Νέα πολιτιστική συνεργασία

Η πρόταση διατυπώθηκε στο πλαίσιο της συνάντησης των δύο υπουργών στην Αθήνα, η οποία πραγματοποιήθηκε σε ιδιαίτερα θερμό και εποικοδομητικό κλίμα, επιβεβαιώνοντας τη βούληση των δύο χωρών να ενισχύσουν τη συνεργασία τους στον τομέα του Πολιτισμού.

Ο ιστορικός δεσμός του Μεγάλου Αλεξάνδρου με τη Σαμαρκάνδη

Ιδιαίτερη θέση στις συνομιλίες κατείχε η ιστορική παρουσία του Μεγάλου Αλεξάνδρου στην περιοχή της σημερινής Σαμαρκάνδης. Ο Μακεδόνας στρατηλάτης κατέλαβε τη Σαμαρκάνδη το 329 π.Χ.. Η πόλη, που είχε ιδρυθεί περίπου το 700 π.Χ., αποτελούσε τότε την πρωτεύουσα της Σογδιανής, σατραπείας της Περσικής Αυτοκρατορίας των Αχαιμενιδών.

Σύμφωνα με την ιστορική παράδοση, όταν ο Μέγας Αλέξανδρος περπάτησε στους δρόμους της πόλης, αναφώνησε:

«Οτιδήποτε είχα ακούσει για τη Μαρακάνδα είναι αλήθεια, εκτός από το ότι είναι ακόμη πιο όμορφη απ’ όσο είχα φανταστεί.» Αναγνωρίζοντας τη στρατηγική σημασία της περιοχής, ο Αλέξανδρος αντιλήφθηκε ότι η Σαμαρκάνδη μπορούσε να εξελιχθεί σε σημαντικό εμπορικό κόμβο μεταξύ της Μεσογείου και της Κίνας και προχώρησε στον σχεδιασμό των πρώτων οργανωμένων εμπορικών διαδρομών μεταξύ Ανατολής και Δύσης, οι οποίες αργότερα εξελίχθηκαν στους περίφημους Δρόμους του Μεταξιού.

Λίγα χρόνια αργότερα, το 327 π.Χ., ο Μέγας Αλέξανδρος παντρεύτηκε στη Σαμαρκάνδη τη Ρωξάνη, πριγκίπισσα από τη Σογδιανή, η οποία απέκτησε τον μοναδικό νόμιμο διάδοχο της αυτοκρατορίας του. Σήμερα, στο Μουσείο της Σαμαρκάνδης λειτουργεί ειδική πτέρυγα αφιερωμένη στην παρουσία και το πέρασμα του Μεγάλου Αλεξάνδρου από την περιοχή.

Ενίσχυση της πολιτιστικής συνεργασίας Ελλάδας και Ουζμπεκιστάν

Οι συνομιλίες των δύο υπουργών επικεντρώθηκαν στις ιστορικές σχέσεις του ελληνικού κόσμου με την Κεντρική Ασία, αλλά και στη συμβολή των ελληνικών κοινοτήτων της διασποράς στη διατήρηση της ιστορικής μνήμης και της πολιτιστικής κληρονομιάς. Η Λίνα Μενδώνη τόνισε ότι υπάρχουν σημαντικά περιθώρια διεύρυνσης της συνεργασίας μέσω ανταλλαγής τεχνογνωσίας και εμπειρογνωμόνων στους τομείς:

-της προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς,
-της συντήρησης και αποκατάστασης μνημείων,
-της τεκμηρίωσης,
-και της διαχείρισης πολιτιστικών αγαθών.

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε και στη συνεργασία μεταξύ μουσείων, με στόχο την ανταλλαγή εκθέσεων και την υλοποίηση κοινών θεματικών δράσεων. Από ελληνικής πλευράς αναφέρθηκαν ως πιθανοί συνεργαζόμενοι φορείς:

-το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο,
-το Μουσείο Ισλαμικής Τέχνης του Μουσείου Μπενάκη,
-και το Μουσείο Ασιατικής Τέχνης Κέρκυρας.

Από την πλευρά του Ουζμπεκιστάν προτάθηκαν:

-το Μουσείο Εφαρμοσμένων Τεχνών,
-και το Κρατικό Μουσείο Ιστορίας.

Κοινό σημείο ενδιαφέροντος αναδείχθηκαν η πολιτιστική κληρονομιά του Μεγάλου Αλεξάνδρου στην Κεντρική Ασία και η διάδοση της ελληνικής τέχνης πέρα από τα όρια της Μεσογείου.

Συνεργασία σε κινηματογράφο και ψηφιακό πολιτισμό

Στο τραπέζι των συζητήσεων βρέθηκαν επίσης οι δυνατότητες συνεργασίας στον κινηματογράφο, στον οπτικοακουστικό τομέα και στις ψηφιακές εφαρμογές πολιτισμού. Μεταξύ των προτάσεων που εξετάστηκαν περιλαμβάνονται:

-η δημιουργία εικονικών εκθέσεων,
-η ανάπτυξη ψηφιακών αρχείων σε δίγλωσση ή πολύγλωσση μορφή,
-καθώς και η συμπαραγωγή κινηματογραφικών έργων, με κορυφαία πρόταση την ταινία για τον Μέγα Αλέξανδρο και τη Ρωξάνη.

Παράλληλα, συζητήθηκε η διοργάνωση Ελληνικής Πολιτιστικής Εβδομάδας στο Ουζμπεκιστάν και Ουζμπεκικής Πολιτιστικής Εβδομάδας στην Ελλάδα, με δράσεις αφιερωμένες:

-στην παραδοσιακή μουσική,
-στη γαστρονομία,
-στη λαϊκή τέχνη,
-στη λογοτεχνία,
-και στη σύγχρονη καλλιτεχνική δημιουργία.

Κοινή στήριξη στην UNESCO και νέα συμφωνία συνεργασίας

Οι δύο υπουργοί εξέφρασαν επίσης την ικανοποίησή τους για την αμοιβαία υποστήριξη των υποψηφιοτήτων Ελλάδας και Ουζμπεκιστάν για το Εκτελεστικό Συμβούλιο της UNESCO την περίοδο 2027-2031, επιβεβαιώνοντας την πρόθεσή τους να ενισχύσουν τη συνεργασία και στο πλαίσιο των διεθνών οργανισμών. Μετά την ολοκλήρωση της συνάντησης υπογράφηκε Πρόγραμμα Συνεργασίας στους τομείς της Εκπαίδευσης, της Επιστήμης και του Πολιτισμού για την περίοδο 2026-2028.

Στον τομέα του Πολιτισμού προβλέπονται, μεταξύ άλλων:

-κοινές δράσεις για την προστασία και διαχείριση της πολιτιστικής κληρονομιάς,
-ανταλλαγές αρχαιολόγων, συντηρητών, ειδικών αποκατάστασης και εθνογράφων,
-διοργάνωση εκθέσεων τέχνης και εθνογραφίας,
-συνεργασία στον κινηματογράφο και στα οπτικοακουστικά έργα,
-ενίσχυση των επαφών μεταξύ λογοτεχνικών και εκδοτικών φορέων,
-καθώς και κοινές δράσεις στους τομείς της μουσικής, του χορού, του θεάτρου, της λαογραφίας, των εικαστικών τεχνών και των πολιτιστικών διαδρομών.

Η πρόταση για κοινή ταινία και έκθεση με θέμα τον Μέγα Αλέξανδρο αποτελεί το πιο εμβληματικό στοιχείο αυτής της νέας φάσης συνεργασίας μεταξύ Ελλάδας και Ουζμπεκιστάν, αξιοποιώντας μια κοινή ιστορική παρακαταθήκη που συνδέει τις δύο χώρες εδώ και περισσότερους από δύο χιλιάδες χρόνια.