Κύθηρα: Ο Σηματοτηλέγραφος «ξαναζωντανεύει»

Ηταν το κτίριο από το οποίο μεταβιβάζονταν προς τα διερχόμενα πλοία, με τη βοήθεια κινούμενων μεγάλων μηχανικών βραχιόνων, πληροφορίες και εντολές είτε ναυτιλιακής ενημέρωσης είτε εμπορικής φύσεως. Ο άγνωστος Σηματοτηλέγραφος των Κυθήρων γράφει μια νέα σελίδα στην ιστορία του μέσα από τις γνώσεις και τον άμεσο λόγο του πολυπράγμονα επιστήμονα και ακαδημαϊκού Μανόλη Κορρέ και ξαναζωντανεύει με τη βοήθεια της ψηφιακής τεχνολογίας. Το έργο παρουσιάστηκε την Τετάρτη 18 Σεπτεμβρίου παρουσία του κ. Κορρέ στο χώρο του Ιδρύματος Αικατερίνη Λασκαρίδη, µε αφορµή την ολοκλήρωση της ψηφιακής ανασύστασης του ερειπωµένου κτιρίου του Σηµατοτηλέγραφου των Κυθήρων από το Ελληνικό Ινστιτούτο Ναυτικής Ιστορίας (ΕΛ.Ι.Ν.ΙΣ.).

Η ακριβής ψηφιακή τρισδιάστατη ανασύσταση του μνημείου.

«Μαζεύω εικόνες, τις μεταπλάθω σε σχέδια και στη συνέχεια ακολουθούν η παρατήρηση και ερμηνεία. Πρόκειται για μια διαδικασία κατανόησης» σημείωσε, μεταξύ άλλων, ο κ. Κορρές, στην αρχή της προσωπικής του αφήγησης για την τυχαία συνάντησή του με το μνημείο τον Αύγουστο του 2017 κατά τη διάρκεια των διακοπών του στο νησί, περιγράφοντας με ιδιαίτερη συγκίνηση το ταξίδι του στο ναυτικό κόσμο. Μια διαδρομή που είχε ως πυξίδα την ευχαρίστηση της ανακάλυψης και τη γνώση του Μανόλη Κορρέ.

Με τα σχέδια και τις υποδείξεις του καθηγητή και με τη βοήθεια της εναέριας βιντεοσκόπησης του Γιώργου Μαραγκουδάκη, το έργο της ψηφιακής ανασύστασης έφερε εις πέρας ο Γιώργος Μαστρογεωργίου, ο οποίος δημιούργησε μία ακριβή ψηφιακή τρισδιάστατη ανασύσταση του μνημείου.

Την εκδήλωση της παρουσίασης του έργου συντόνισε ο αντιπρόεδρος του ΕΛΙΝΙΣ Λεωνίδας Τσιαντούλας, ο οποίος μίλησε για την προσπάθεια αποκατάστασης της ιστορικής μνήμης σχετικά με τον Σηματοτηλέγραφο των Κυθήρων και την τεχνολογία του και μας ξανάζησε στην πορεία του έργου, όταν ο Μανόλης Κορρές συνάντησε για πρώτη φορά τα χαλάσματα ενός κτιρίου κοντά στον φάρο Μουδάρι. Με τα εντελώς πρόχειρα μέσα που διέθετε, καθώς ήταν σε διακοπές, ετοίμασε αναλυτικά σχέδια αναπαραστάσεως τόσο των αρχιτεκτονικών όσο και των μηχανολογικών ευρημάτων.

Τα επικαιροποιημένα αποτελέσματα της έρευνας και ότι το κτίριο ήταν ένας από τους λίγους Σηματοτηλέγραφους που λειτούργησαν στην Ελλάδα στα τέλη του 19ου μέχρι τις αρχές του 20ού αιώνα παρουσιάστηκαν τον Οκτώβριο του 2021 στην Ακαδημία Αθηνών και εκδόθηκαν σε ειδικό τεύχος πρακτικών. Τέλος του 2023 το Ελληνικό Ινστιτούτο Ναυτικής Ιστορίας αποφάσισε να υποστηρίξει ενεργά την αποκατάσταση και προχώρησε στην ψηφιακή αναβίωση του ξεχασμένου Σηµατοτηλέγραφου Κυθήρων.

Ο καθηγητής αρχιτεκτονικής ΕΜΠ Μανόλης Κορρές.

Χρονοκάψουλα

Στην εξαιρετικά ενδιαφέρουσα εκδήλωση, το μνημείο ως χρονοκάψουλα μας ταξίδεψε στους ναπολεόντειους πολέμους (1803-1815), τότε που η Τηλεγραφία αναπτύχθηκε ως υψηλή τεχνολογία. Οπως ανέφεραν οι ομιλητές, την εποχή εκείνη δημιουργήθηκαν μηχανές για τον σχηματισμό οπτικών σημάτων, πολύπλοκοι έντυποι κώδικες και κτίρια-τηλεγραφικοί σταθμοί, εξοπλισμένα με ειδικές συσκευές διαβιβάσεων, ξηράς και θαλάσσης.

Με την ανακάλυψη της ασύρματης τηλεγραφίας, στις αρχές του 20ού αιώνα, απομακρύνθηκε η ανάγκη ύπαρξης τέτοιων υπηρεσιών και το κτίριο εγκαταλείφθηκε. Οπως δήλωσε ο πρόεδρος του ΕΛΙΝΙΣ Κωνσταντίνος Μαζαράκης – Αινιάν, η ψηφιακή -με πιστότητα και ακρίβεια- εξωτερική απεικόνιση του κτιρίου και του περιβάλλοντος χώρου αποτελεί την πρώτη φάση του προγράμματος που έχει εκπονήσει το Ινστιτούτο. Θα ακολουθήσει η ψηφιακή απεικόνιση του εσωτερικού χώρου µε δυνατότητα εικονικής περιήγησης, καθώς και η δυνατότητα ψηφιακής αποκατάστασης της λειτουργικότητας του στύλου διαβίβασης οπτικών σημάτων.

ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΜΝΗΜΗ

Στην εκδήλωση συµµετείχε µέσω τηλεδιάσκεψης και ο δήµαρχος Κυθήρων Στράτος Χαρχαλάκης, ο οποίος ευχαρίστησε το ΕΛΙΝΙΣ για την προσπάθεια διάσωσης και προβολής της ιστορικής µνήµης αυτού του κτιρίου και εξέφρασε την αισιοδοξία του για το στόχο της αποκατάστασης του μνημείου και «ενδεχοµένως µετατροπής του σε Μουσείο Επικοινωνίας», δεδοµένου και του αρχικού ρόλου του Σηµατοτηλέγραφου.