Κάτω από τον εξαιρετικά ευρηματικό, αλλά και ανατρεπτικό τίτλο «Τεχνητή Άνοια», ο αντισυμβατικός, αιρετικός δημοσιογράφος και συγγραφέας Ηλίας Βολιότης-Καπετανάκης κάνει τη ριζική ανατροπή και δημιουργεί το πρώτο στον κόσμο ποιητικό έργο για την Τεχνητή Νοημοσύνη (εκδόσεις «Μετρονόμος»).
Με μοναδική και πρωτότυπη γλώσσα, με δυνατό εσωτερικό ρυθμό, συνάμα λιτή και λεπτή αισθητική έκφραση, σαν καθημερινό τραγούδι του δρόμου, ο συγγραφέας διατυπώνει ερωτήματα για το ποιες είναι οι συνέπειες από τον αλματώδη και αχαλίνωτο καλπασμό της Τεχνητής Νοημοσύνης (ΑΙ), για το αν μπορεί και πώς αυτή να τιθασευτεί αποτελεσματικά. Η ίδια η ΑΙ απαντά κυνικά τι μαγειρεύει για τα επόμενα, όχι πολλά, χρόνια στους ανθρώπους, που της εκχωρούν ασυλλόγιστα το μυαλό και τη δράση τους. Στο έργο «φιλοξενούνται», με την άδεια των δημιουργών, και δύο εξαιρετικές πολιτικές γελοιογραφίες του Μιχάλη Κουντούρη και του Γιάννη Δερμεντζόγλου. Ας δούμε, όμως, τι λέει στον «Ε.Τ.» ο Ηλίας Βολιότης-Καπετανάκης.
Τελικά, μιλάμε για Τεχνητή Άνοια ή Τεχνητή Νοημοσύνη;
– Το νέο έργο μου έχει τρεις πρωτοτυπίες. Είναι το πρώτο στον κόσμο ποιητικό πόνημα (εννοώ δημοσιευμένο) για την Τεχνητή Νοημοσύνη. Θεωρώ ευρηματικό τον τίτλο «Η Τεχνητή Νοημοσύνη είναι η Τεχνητή Άνοια του σύγχρονου ανθρώπου». Και τρίτο: Όλοι λένε, «αχ, βαχ!», «τι θα πάθουμε από την ΑΙ» ή «τι σπουδαία για τον άνθρωπο εφεύρεση»! Φανταζόμαστε τολμηρά, βάζουμε την ίδια την Τεχνητή Νοημοσύνη να δίνει ποιητικά τις απαντήσεις της στην ανθρωπότητα!
Πόσο φοβάται ο άνθρωπος την ΑΙ ή είναι δημοσιογραφικό κλισέ;
– Έχω τη γνώμη ότι ο άνθρωπος αγνοεί την πυρηνική βόμβα που έβαλε στα σκέλια του ή αδιαφορεί για τις συνέπειες ή μάλλον για την ώρα το ρίχνει στον χαβαλέ. Ρωτά την ΑΙ για οτιδήποτε, σαν να πούμε τεστάρει τις γνώσεις της. Πίσω ήδη αχνοφέγγει ο επερχόμενος εφιάλτης. Πόσα δημοσιογραφικά άρθρα γράφονται κιόλας με ΑΙ; Πόσα βιβλία βγαίνουν με ΑΙ; Πόσα τραγούδια-φαντάσματα; Ο πόλεμος στο Ιράν είναι… προφητικός. Το 40% των βίντεο από τα μέτωπα που προβάλλουν τα κανάλια είναι καμωμένο με ΑΙ! Καταλαβαίνετε πόσο αυτό μπορεί να επηρεάσει την έκβαση ενός πολέμου. Η Τεχνητή Νοημοσύνη είναι παρούσα στη διαστροφή της κοινής γνώμης και της αλήθειας, όπως συμφέρει στον καπιταλισμό. Μπορούμε να φανταστούμε τι θα συμβεί όταν η ΑΙ αναλάβει δράση στα πεδία των μαχών; Ετοιμάζονται ήδη πολλά καταστροφικά όπλα με Τεχνητή Νοημοσύνη. Τα βαλιτσάκια με τους κωδικούς για τα πυρηνικά όπλα μήπως αύριο τα χειρίζονται ολογραφήματα της ΑΙ, έστω με την κάλυψη του θνήσκοντος ανθρώπου; Και μπροστά στα μεγάλα συμφέροντα της κάθε εξουσίας και στο κυνήγι του μέγιστου κέρδους; Γαία πυρί μιχθήτω!
Ίσως, όμως, θεωρηθεί συντηρητική η ποιητική προσέγγιση για την ΑΙ, όταν μάλιστα έχει ξεκινήσει η κουβέντα για τον έλεγχο της δράσης της.
– Αλήθεια είναι αυτό! Αλλά πόθεν προκύπτει πως ό,τι παράγει η τεχνολογία είναι εξ ορισμού προοδευτικό; Το αντίθετο δείχνει η παγκόσμια εμπειρία. Απλώς ο άνθρωπος αποθεώνει και άκριτα υιοθετεί κάθε επίτευγμα, αγνοώντας ότι τα πάντα στο σύμπαν συνίστανται στην αρμονική ισορροπία θετικού και αρνητικού. Ουδέποτε ο άνθρωπος, χρησιμοποιώντας μια εφεύρεση, υπολόγισε ουσιαστικά και το αρνητικό φορτίο της. Μόνο ό,τι είναι ή θεωρείται βολικό για τον ίδιο και, κυρίως, για το σύστημα εξουσίας. Όσο για τον έλεγχο της ΑΙ, έχουμε ήδη πολλά δείγματα γραφής ότι δεν είναι δυνατός ο ελάχιστος περιορισμός της. Φανταστείτε τον άνθρωπο χωρίς φαντασία και μυαλό, που υποκαθίσταται σε όλα (και στην ύπαρξη!) από την ΑΙ! Λίγο πριν από την καταστροφή του πολιτισμού και, μάλιστα, όχι ως μακρινό ενδεχόμενο. Για τη συντηρητική ποιητική. Η «Τεχνητή Άνοια», όπως διαβάσατε, δονείται από άγριο ρυθμό, είναι τραγούδι γεμάτο αισιοδοξία για το μέλλον και τη ζωή στον πλανήτη μας είτε με τον άνθρωπο είτε χωρίς αυτόν.
Θίγετε με τα σονέτα την περιβαλλοντική μεταβολή. Δεν είναι ευκαιρία ο άνθρωπος με την ΑΙ να λύσει επ’ ωφελεία της φύσης και της ζωής του αυτό το πρόβλημα;
– Είναι ταξικό θέμα. Για να τα κονομήσει χοντρά το όποιο σύστημα εξουσίας, δεν θα σκεφτεί επιπτώσεις και περιορισμούς. Η ποίηση, γενικά η λογοτεχνία, παρουσιάζει προβλήματα, συναισθήματα, καταστάσεις, συγκρούσεις. Δεν δίνει τις λύσεις. Εκφράζει αισθητικά, τέρπει, προβληματίζει. Δεν γίνεται σημαία επανάστασης. Μερικές φορές, δυστυχώς, στο παρελθόν και όχι τώρα, την τραγουδούσε πρωτότυπα! Διόλου τυχαία η στροφική διαφοροποίηση των συλλογών. Η «Τεχνητή Άνοια» εξάστιχα, οκτασύλλαβα ανομοιοκατάληκτα, μοντέρνο μέτρο. Στη «Μάνα Φύση» το σταθερό, κλασικό σονέτο. Σαν παιχνίδι! Η ποίηση έχει το πλεονέκτημα να παίζει, να ονειρεύεται, να αεροβατεί, ενίοτε, δυστυχώς για τον άνθρωπο, και να προφητεύει.
