Πολύχρωμα ράφια, προσεγμένες προθήκες και η χαρακτηριστική μυρωδιά χαρτιού δημιουργούν έναν χώρο που δύσκολα αναπαράγεται ψηφιακά. Η επίσκεψη σε ένα βιβλιοπωλείο δεν είναι απλώς μια αγορά, είναι μια διαδικασία ανακάλυψης. Ο αναγνώστης μπορεί να πιάσει τυχαία έναν τίτλο από το ράφι και να βρεθεί μπροστά σε ένα μοναδικό ταξίδι, λογοτεχνικό ή ερευνητικό.

Σε αντίθεση με τους αλγόριθμους των διαδικτυακών πλατφορμών του κλάδου, τα ανεξάρτητα βιβλιοπωλεία ενθαρρύνουν την αυθόρμητη εξερεύνηση διά ζώσης. Δεν είναι λίγες οι φορές που κάποιος επισκέπτεται ένα βιβλιοπωλείο για να αγοράσει ένα δώρο και, τελικά, φεύγει κρατώντας μία στοίβα βιβλία, έχοντας μάλιστα συνομιλήσει με τον βιβλιοπώλη! Αυτή η πραγματικότητα συμπυκνώνει τον χαρακτήρα των βιβλιοπωλείων, που δεν λειτουργούν μόνο ως σημείο πώλησης αλλά και ως χώρος πολιτισμού και ανακάλυψης, συμμετέχοντας στο οικοσύστημα του βιβλίου και της φιλαναγνωσίας.

Η μεγάλη εικόνα

Ο πρώτος Πανελλήνιος Σύλλογος Βιβλιοχαρτοπωλών, με παρουσία από την Αθήνα έως την Ξάνθη και από την Ηπειρο έως τη Μυτιλήνη, διανύει ήδη τον δεύτερο χρόνο της δημιουργικής του πορείας και αγκαλιάζει βιβλιοπωλεία σε όλη την Ελλάδα, «ενώνει τις τελείες», όπως χαρακτηριστικά αναφέρουν στον «Ε.Τ.» τα μέλη του και μοιράζονται μαζί μας τις δυσκολίες και τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει ο κλάδος, αναδεικνύοντας, όμως, και τη σημασία του φυσικού βιβλιοπωλείου στη σύγχρονη εποχή.

«Το λιανεμπόριο τον τελευταίο χρόνο μετρά τις πληγές του, με καταστήματα -κυρίως οικογενειακές επιχειρήσεις- να βάζουν λουκέτο, αδυνατώντας να αντέξουν τις δυσκολίες του σύγχρονου εμπορίου», λέει στον «Ε.Τ.» η αντιπρόεδρος του Συλλόγου, Βάλια Μπαρμπατιώτη, ιδιοκτήτρια του βιβλιοπωλείου «Book and art» στη Μυτιλήνη, και η συζήτηση έρχεται να προστεθεί στο κλίμα ανησυχίας λίγες ώρες μετά το λουκέτο του «Λεξικοπωλείου» στο Παγκράτι στις 15 Μαρτίου, όπως είχε ανακοινωθεί.

Εναν χρόνο μετά τη σύστασή του, ο Σύλλογος, ο οποίος απαρτίζεται από περίπου 120 βιβλιοπωλεία πανελλαδικά, καταγράφει συστηματικά τα προβλήματα ανά περιοχή. «Λειτουργικά κόστη αυξάνονται ανεξέλεγκτα. Ενέργεια, ενοίκια, μεταφορικά, ασφαλιστικές εισφορές και φορολογία συσσωρεύονται χωρίς κανέναν μηχανισμό στήριξης. Οι ανεξάρτητοι βιβλιοχαρτοπώλες εγκαταλείπονται στην τύχη τους, την ίδια στιγμή που αποτελούν αλυσίδα στο οικοσύστημα του βιβλίου», συμφωνούν με την κ. Μπαρμπατιώτη οι συνομιλητές μας, μέλη του Πανελλήνιου Συλλόγου Βιβλιοχαρτοπωλών. Παράλληλα, τονίζουν: «Τα βιβλιοπωλεία δεν είναι πολυτέλεια, αλλά αποτελούν ζωντανούς χώρους πολιτισμού, γνώσης και ανακάλυψης του μοναδικού κόσμου του βιβλίου και της γλώσσας».

Μέτρα στήριξης

Οπως υποστηρίζουν, «μέτρα στήριξης της φιλαναγνωσίας είναι και τα κουπόνια μέσω ΟΓΑ και ΔΥΠΑ και το Youth Pass για τους νέους. «Αυτά θα έπρεπε να χρησιμοποιούνται αυστηρά και μόνο σε βιβλιοπωλεία, όχι σε e-shops, καταστήματα- αλυσίδες και σούπερ μάρκετ».

Οταν η συζήτηση στρέφεται στο Ελληνικό Ιδρυμα Βιβλίου και Πολιτισμού, εποπτευόμενο φορέα του ΥΠΠΟ, οι συνομιλητές επισημαίνουν: «Είναι νεοσύστατο και έχει θέσει πολύ σημαντικούς στόχους. Θα είναι εξαιρετικά σημαντικό να καταφέρει να προωθήσει το βιβλίο όχι μόνο μέσα από τα αρμόδια υπουργεία. Το βιβλίο δεν προωθείται από μόνο του. Θέλει ανθρώπους να το γνωρίζουν, να το υποστηρίζουν και να παλεύουν για αυτό. Δημιουργοί, εκδότες και βιβλιοπώλες καλούνται να συνεργαστούν δυναμικά, ενωμένοι στην πρώτη γραμμή».

«Κλείνοντας ένα βιβλιοπωλείο δεν είναι μόνο οι χαμένες θέσεις εργασίας», συνεχίζει η κ. Μπαρμπατιώτη, «αλλά είναι η στέγη του βιβλίου που γκρεμίζεται. Είναι οι γνώστες και οι λάτρεις του βιβλίου που αφανίζονται. Ο φυσικός χώρος του βιβλίου είναι ένας, όχι τα ράφια στα σούπερ μάρκετ ούτε τα Ads στα social media. Είναι τα βιβλιοπωλεία και οι βιβλιοπώλες που παλεύουμε με “θηρία” για τη φιλαναγνωσία και την ίδια στιγμή για την επιβίωσή μας. Διοργανώνουμε λέσχες ανάγνωσης, παρουσιάσεις συγγραφέων πολιτιστικά γεγονότα που δίνουν ζωή στις μικρές κοινωνίες της περιφέρειας και φως στις μεγαλουπόλεις».

ΔΗΜΗΤΡΑ ΠΥΡΓΕΛΗ

«Στο όριο της κατάρρευσης»

Οπως δηλώνει η πρόεδρος του Πανελλήνιου Συλλόγου Βιβλιοχαρτοπωλών, Δήμητρα Πυργελή (φωτό), ιδιοκτήτρια του ομώνυμου βιβλιοπωλείου της Ξάνθης, «ο κλάδος μας βρίσκεται στο όριο της κατάρρευσης. Τα ανεξάρτητα βιβλιοχαρτοπωλεία δεν απειλούνται θεωρητικά, αλλά υπονομεύονται καθημερινά, μέσα σε ένα περιβάλλον εκρηκτικής αύξησης εξόδων, πολιτειακής αδιαφορίας και πλήρους απουσίας συγκροτημένης πολιτικής για το βιβλίο».

ΘΟΔΩΡΗΣ ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ

«Είναι κύτταρα πολιτισμού»

Και στην Αττική, όμως, σύμφωνα με τον ιδιοκτήτη του «Library Books» στη Δροσιά, Θοδωρή Θεοδωρόπουλο, ο οποίος είναι μέλος του Πανελλήνιου Συλλόγου Βιβλιοχαρτοπωλών, οι συνθήκες δεν διαφέρουν. «Ως επαγγελματίας στην Αττική, βιώνω την ίδια αδιέξοδη πίεση με τους συναδέλφους μου στην επαρχία. Η παράλογη επέκταση των επιταγών βιβλίου στα σούπερ μάρκετ και η ελλιπής τήρηση της Ενιαίας Τιμής μάς εξοντώνουν. Ανάμεσα στη δυσβάστακτη φορολογία και τα καλπάζοντα ενοίκια διεκδικούμε επιμόρφωση των επαγγελματιών και θωράκιση απέναντι στον αθέμιτο ανταγωνισμό. Το βιβλιοχαρτοπωλείο είναι κύτταρο πολιτισμού. Ας μη θυσιαστεί στην απρόσωπη αγορά».