Ένα έργο αφιερωμένο στη μνήμη του αγαπημένου της συντρόφου Κίμωνα Σκάση, που έφυγε από τη ζωή τριάντα χρόνια πριν.
Βαθιά προσωπικό χαρακτήρα έχει η νέα έκθεση της διεθνώς καταξιωμένης Ελληνίδας εικαστικού Λυδίας Βενιέρη, που με τίτλο «Moonlight» (Σεληνόφως) εγκαινιάζεται στις 25 Ιουλίου σε έναν ιδιαίτερο χώρο το ιστορικό κελάρι του Μπάλλη, στον Αρνάδο, ένα μεσαιωνικό χωριό της Τήνου, που θα φιλοξενήσει για πρώτη φορά τη μοναδική εικαστική της εγκατάσταση και θα μεταμορφωθεί έτσι σε έναν τόπο μνήμης, μύθου και περισυλλογής. Άλλωστε η μνήμη, οι μύθοι, η φιλοσοφία, η ανθρωπιά και η ευαισθησία είναι κινητήριες δυνάμεις στο έργο της Λυδίας Βενιέρη.
Αυτή τη φορά θα μας λούσει στο μαγικό «Σεληνόφως» της ένα έργο για τη μνήμη που δεν ξεθωριάζει αλλά παραμένει ζωντανή και δημιουργική, όσα χρόνια και αν περάσουν. Μια μνήμη που μεταπλάθει το πένθος σε δύναμη, περισυλλογή, αιώνια αγάπη. Τα γράφουμε αυτά καθώς το «Σεληνόφως» δημιουργήθηκε από τη Λυδία Βενιέρη το 2002 και είναι αφιερωμένο στη μνήμη του αγαπημένου της συντρόφου Κίμωνα Σκάση, που έφυγε πρόωρα και άδικα από τη ζωή, πριν από τριάντα χρόνια. Το «Σεληνόφως» είναι μια ωδή στον πόνο της για τον χαμό του.
Ο Κίμωνας όμως εξακολουθεί να τροφοδοτεί τη μνήμη και να υπάρχει με έναν άλλο τρόπο, μέσα από την κόρη του Κατερίνα Σκάση, την Λυδία Βενιέρη, που τον κουβαλά μέσα της και στο έργο της, αλλά και τη δεύτερη κόρη της την Κιμώνα που πήρε το όνομά του προς τιμήν του και την απέκτησε με τον δεύτερο σύντροφό της τον Θάνο Βασιλάκη, που ήταν φίλος με τον Κίμωνα και δημιούργησε το 2007 ένα πρωτοποριακό οπτικοακουστικό έργο, με τον ίδιο τίτλο («Moonlight») σχεδιασμένο ειδικά ως εφαρμογή για το iPhone της Apple.
«Όταν έγινε το iPhone απέκτησα την πρώτη προσωπική επαφή με κομπιούτερ μέχρι τότε ήταν εργαλείο αλλά τότε έμαθα να το συνηθίζω καθημερινά», μας λέει η Λυδία Βενιέρη. «Είναι αν όχι η πρώτη μια από τις πρώτες εφαρμογές τέχνης που ο Θάνος Βασιλάκης ο νυν σύντροφος μου που αγαπούσε πολύ τον Κίμωνα έφτιαξε για το iPhone και τα έσοδα πήγαιναν στην Διεθνή Αμνηστία. Στα δέκα χρόνια του θανάτου του Κίμωνα κυκλοφόρησε σαν βιβλίο στις εκδόσεις Άγρα. Σήμερα 30 χρόνια μετά θα εκτεθεί για πρώτη φορά κάθε εικόνα κι ένα μικρό λάβαρο στο κελάρι του Μπαλή στον Αρνάδο, της Τήνου ένα πανέμορφο κελάρι του 13αι που θυμίζει κατακόμβες. Είναι σαν μια κρυφή συμφωνία, μια συνάντηση αυτή η έκθεση, τόσο Κυκλαδική όσο κι ο μυστήριος χρόνος του φεγγαριού σε μια αόρατη αιγαιοπελαγίτικη πύλη όπου οι ψυχές συναντιούνται ανέκαθεν.»
Τι είναι για την ίδια το «Σεληνόφως»;
Κάποια στιγμή που το ίντερνετ ήταν ακόμα νέο έδινε την αίσθηση μιας απέραντης νύχτας, όπου οι άνθρωποι επικοινωνούν με πρόσωπα που χάνονται στο σκοτάδι. Το ποίημα αυτό ήταν σαν μια εξομολόγηση που απευθύνεται στο σύμπαν. Ίσως και στον ίδιο τον Κίμωνα, ίσως σε άλλους πλανήτες. Μου συμβαίνει να γράφω και να σκιτσάρω ή να κάνω μικροκατασκευές που στοίχειωναν σκανάροντας τες σε ένα μοιρολόι- ξόρκι, μια μικρή ολοκλήρωση από μια περιπέτεια εσωτερική.
Πως το «Σεληνόφως» έγινε μελαγχολικό;
Ο άνθρωπος την μοίρα του την παλεύει ή την αποδέχεται αν του αρέσει. Πάντως έχει επιλογή: να αποστατήσει, να επαναστατήσει, ή να πεθάνει. Οι θεοί είναι δέσμιοι της μοίρας τους. Φορείς δυνάμεων και όργανα εκτελεστικά. Αυτό δεν απαγορεύει τα αισθήματα. Η Σελήνη τιμωρήθηκε από τον Δια γιατί δεν εκτελούσε σωστά το καθήκον της. Ερωτευμένη με τον Ενδυμίωνα ένα νεαρό βοσκό, δεν φώτιζε την πλαγιά όπου κοιμόταν για να μην ενοχλήσει τον ύπνο του. Τότε ο Δίας θυμωμένος τον βύθισε στον αιώνιο ύπνο. Το Φεγγάρι τρελάθηκε από τον πόνο κι έτσι το φως του αντανακλά την λύπη του. Σιγά σιγά μέσα από την τρέλα αυτή ενάντια σε κάθε λογική μια νέα αλήθεια κοινωνεί τους πιστούς της σε μια διάσταση που διαλύει, τις ιεραρχίες και τους νόμους της εξουσίας . Μια δύναμη χθόνια κι ενωτική ξελογιάζει κι αποσπά τους θνητούς που λατρεύει. Βακχική και ερωτική μαινάδα γιορτάζει μια διαφορετική αιωνιότητα όπου ο χρόνος παύει.
Τι περιλαμβάνει η εικαστική αυτή εγκατάσταση;
Στους λαβυρινθώδεις χώρους του κελαριού του 13ου αιώνα ξετυλίγονται 63 λατρευτικά λάβαρα, τα οποία συνθέτουν ένα οπτικό ποίημα: την προσωπική ερμηνεία της καλλιτέχνιδας πάνω στον αρχαίο μύθο της θεάς Σελήνης και του αγαπημένου της νεαρού βοσκού Ενδυμίωνα. Η Σελήνη παρακολουθεί ανήμπορη τους εκδικητικούς θεούς να καταδικάζουν τον αγαπημένο της θνητό σε αιώνιο ύπνο. Μέσα από τη θλίψη της γεννιέται μια νέα δύναμη, πέρα από τους νόμους και την λογική που της επιτρέπει να κυριαρχήσει σε έναν αθέατο, μυστικιστικό κόσμο.
Τα εγκαίνια της έκθεσης θα πραγματοποιηθούν στις 25 Ιουλίου και ώρα 18:00, ενώ η διάρκειά της θα εκτείνεται από τις 25 Ιουλίου έως τις 20 Σεπτεμβρίου 2026, δίνοντας μας και έναν ακόμα σοβαρό λόγο να επισκεφθούμε την Τήνο.
