Η κριτική τονίζει ότι η βιογραφία καλύπτει κενά που υπήρχαν στην ιστοριογραφία του Καβάφη. Ποιο ήταν το αρχείο ή στοιχείο που σας εντυπωσίασε περισσότερο και θεωρείτε ότι άλλαξε την εικόνα που είχαμε για τον Καβάφη;

Το σημαντικότερο υλικό που βρήκα προερχόταν από το νεοανοιγμένο αρχείο στο Ιδρυμα Ωνάση. Είδα για πρώτη φορά τις διάφορες σημειώσεις και επιστολές όταν ήρθα στην Αθήνα για έρευνα το 2016 και το υλικό βρισκόταν ακόμη σε κουτιά, πριν ψηφιοποιηθεί. Σήμερα είναι διαθέσιμο σε όλους. Δεν θα είχαμε μπορέσει να γράψουμε αυτή τη βιογραφία χωρίς αυτές τις νέες πληροφορίες.

 Περιγράφετε τον Καβάφη ως ταυτόχρονα «παραδοσιακό και μεταμοντέρνο». Πώς φωτίζει αυτό το παράδοξο την ποίηση και τον χαρακτήρα του και τι σημασία έχει για τους σημερινούς αναγνώστες;

Ο Καβάφης ήταν μοντέρνος, με την έννοια ότι έγραψε μοντερνιστική ποίηση και ανανέωσε τόσο την ελληνική γλώσσα όσο και την ελληνική ποιητική παράδοση. Hταν επίσης ένας κοινωνικός influencer πριν ακόμη επινοηθεί ο σύγχρονος όρος και ένας επαγγελματίας διαχειριστής της ίδιας του της φήμης πολύ πριν το Χόλιγουντ.

Τι σημαίνει αυτό; Δημιούργησε ένα πολύτιμο «προϊόν» στην πνευματική αγορά, περιορίζοντας τον τρόπο με τον οποίο το κοινό μπορούσε να διαβάσει τα ποιήματά του. Δεν δημοσίευσε ποτέ ολόκληρο βιβλίο όσο ζούσε· αντίθετα, κυκλοφορούσε τα ποιήματά του σε μεμονωμένα φύλλα ή σε μικρά τεύχη και φακέλους. Ισως το μεγαλύτερο επίτευγμά του ήταν ότι δημιούργησε έναν κύκλο φανατικών «αποστόλων» που υποστήριζαν το έργο του. Τους έπεισε ότι εκπλήρωναν την αποστολή τους διαδίδοντας τα λόγια του δασκάλου. Και αυτό δεν ήταν καθόλου μικρό κατόρθωμα.

Hταν παραδοσιακός, με την έννοια ότι δεν έβαλε ποτέ ηλεκτρικό ρεύμα στο σπίτι του. Το σπίτι του έμοιαζε με μια βαριά βικτoριανή κατοικία, γεμάτη οικογενειακά κειμήλια και χωρίς κανένα σύγχρονο στοιχείο.

 Το βιβλίο σας εξετάζει τη ζωή του Καβάφη από μια πολύπλευρη σκοπιά. Ποια πτυχή θεωρείτε ότι είχε παραμεληθεί περισσότερο μέχρι σήμερα και πώς την αναδείξατε στη βιογραφία;

Μια βιογραφία ουσιαστικά αφηγείται μια ιστορία. Σε αντίθεση με τα αναλυτικά έργα που αποδεικνύουν μια θέση ή με ένα μυθιστόρημα που δημιουργεί έναν νέο κόσμο, η βιογραφία αφηγείται μια ζωή βασισμένη στην πραγματικότητα. Αν και ο βιογράφος μπορεί να κάνει υποθέσεις, η αφήγηση πρέπει να ακολουθεί τους κανόνες της τεκμηρίωσης. Μια βιογραφία πρέπει επίσης να αποτυπώνει την πολυπλοκότητα αυτής της ζωής.

Για να το πετύχουμε αυτό, προσπαθήσαμε να τονίσουμε τις αντιφάσεις του Καβάφη, εξερευνώντας τα κίνητρά του, τις δυσκολίες του, τους φόβους και τις νίκες του. Ούτε αγιογραφία ούτε καταστροφική αποδόμηση, η βιογραφία μας παρουσιάζει έναν άνθρωπο που παλεύει με τα προσωπικά του προβλήματα ενώ ταυτόχρονα προσπαθεί να γίνει ένας παγκόσμιος ποιητής.

Ποιο μήνυμα θα θέλατε να κρατήσουν οι αναγνώστες σχετικά με την πρωτοτυπία και την επιρροή του στον 20ό αιώνα;

Το μήνυμά μου είναι ότι ο Καβάφης, ένας ποιητής που έγραφε σε μια «μικρή» γλώσσα, η οποία τότε μιλούταν από περίπου έξι εκατομμύρια ανθρώπους, δημιούργησε ένα έργο που ξεπέρασε τη βαρύτητα της Αλεξάνδρειας, της Αιγύπτου και της Ελλάδας. Σήμερα είναι ένας παγκόσμιος ποιητής, που ανήκει στο πάνθεον της παγκόσμιας λογοτεχνίας.

Θα ήθελα να κλείσω με μια απλή ιστορία που εξηγεί την τεράστια επιρροή του: Πριν από μερικά χρόνια δίδαξα ένα σεμινάριο στο Μπουένος Αϊρες. Στο τέλος του πρώτου μαθήματος, με πλησίασε ένας νεαρός που παρακολουθούσε το μάθημά μου, παρότι σπούδαζε μηχανικός. Οταν τον ρώτησα γιατί, μου είπε ότι κατάγεται από το Καράκας της Βενεζουέλας και δεν έχει καμία σχέση με την Ελλάδα ή την ελληνική λογοτεχνία. Ομως, πριν ξεκινήσει το δίωρο ταξίδι του από το Καράκας στο Μπουένος Αϊρες με λεωφορείο, ο πατέρας του, επίσης μηχανικός, του έδωσε ένα αντίτυπο της «Ιθάκης» του Καβάφη, που μιλά για το ταξίδι ως ζωή και για τη ζωή ως ταξίδι.

Το γεγονός ότι ένας πατέρας από τη Βενεζουέλα κατανόησε την αναχώρηση του γιου του μέσα από ένα ποίημα του Καβάφη δείχνει πόσο ο Καβάφης έχει προσφέρει στους ανθρώπους σε όλο τον κόσμο εικόνες, ιστορίες και μεταφορές για να κατανοούν τη ζωή τους.

Ποια στοιχεία της Αλεξάνδρειας πιστεύετε ότι διαμόρφωσαν τον λογοτεχνικό του κόσμο και πώς η πόλη λειτουργεί ως «συμπρωταγωνίστρια» στην ιστορία του;

Οργανώνοντας το βιβλίο θεματικά και όχι χρονολογικά, μπορέσαμε να αναδείξουμε παραμελημένες πτυχές της ζωής του. Για παράδειγμα, αφιερώσαμε ένα ολόκληρο κεφάλαιο στην Αλεξάνδρεια, όπου τον παρακολουθούμε να φεύγει από το σπίτι του, να πηγαίνει χαλαρά στο γραφείο του, να περπατά σε καταστήματα, βιβλιοπωλεία και καφέ. Οπως έχουν σημειώσει πολλοί κριτικοί, σε αυτές τις σελίδες «ζωντανεύει».

Ο Καβάφης δεν θα ήταν ο Καβάφης χωρίς την Αλεξάνδρεια. Θα μπορούσε να είχε μετακομίσει στο Παρίσι για να ζήσει πιο ελεύθερα ως ομοφυλόφιλος άνδρας. Θα μπορούσε επίσης να είχε εγκατασταθεί στην Αθήνα, όπως η οικογένεια Μπενάκη. Τότε όμως δεν θα είχαμε την ποίησή του. Ηταν σαν ένα τροπικό φυτό πλήρως προσαρμοσμένο στο περιβάλλον της πόλης του και θα μαράζωνε σε οποιονδήποτε άλλον τόπο.