Γλυπτά Παρθενώνα: Γιατί ανοίγει ο δρόμος για την επανένωση; – Τι λέει στον ΕΤ ο σύμβουλος Πολιτικής στη Βουλή των Λόρδων του Ηνωμένου Βασιλείου

Η ασυνήθιστη αυτή απόφαση του απερχόμενου Βρετανού πρωθυπουργού -που ακολούθησε την αιχμηρή τοποθέτηση του Ελληνα ομολόγου του για τα Γλυπτά στο τηλεοπτικό δίκτυο BBC- είχε προκαλέσει αντιδράσεις ακόμα και στο εσωτερικό της χώρας του και πολλοί αναλυτές εκτίμησαν τότε ότι θα του γυρίσει μπούμερανγκ.

Δύο χρόνια πριν από την πολυσυζητημένη ακύρωση της συνάντησης Σούνακ-Μητσοτάκη, τον Νοέμβριο του 2021, είχαν ξεκινήσει διαπραγματεύσεις μεταξύ της ελληνικής κυβέρνησης και του προέδρου του Βρετανικού Μουσείου, με το ενδεχόμενο επιστροφής των Γλυπτών να είναι για πρώτη φορά ορατό. Πλέον, μετά την ιστορική συντριβή των Τόρις, η συζήτηση αναμένεται να ανοίξει γενικότερα για τις ξένες συλλογές που βρίσκονται στη Βρετανία, όπως λέει στον Ελεύθερο Τύπο της Κυριακής ο σύμβουλος Πολιτικής στη Βουλή των Λόρδων του Ηνωμένου Βασιλείου, Ιωάννης Χουντής ντε Φάμπρι.

Καυτό ζήτημα

«Εντός του Εργατικού Κόμματος κυριαρχεί μια γενικότερη θέση υπέρ της επιστροφής αρχαιοτήτων και άλλων πολιτιστικών κειμηλίων στις χώρες προέλευσής τους», δηλώνει στον «Ε.Τ.» ο Ιωάννης Χουντής ντε Φάμπρι.

«Αναμφίβολα, η νίκη των Εργατικών θα προκαλέσει κάποιου είδους θετικές εξελίξεις στο ζήτημα της επανένωσης των Γλυπτών του Παρθενώνα. Πιο συγκεκριμένα, πρέπει να υπογραμμιστεί πως εντός του Εργατικού Κόμματος κυριαρχεί μια γενικότερη θέση υπέρ της επιστροφής αρχαιοτήτων και άλλων πολιτιστικών κειμηλίων στις χώρες προέλευσής τους, λόγου χάρη στην Αφρική. Σ’ αυτό το πλαίσιο, η πιθανή επανένωση των Γλυπτών θα ακολουθούσε τη γενικότερη στάση του κόμματος», σημειώνει ο κ. Ντε Φάμπρι.

Παράλληλα, επισημαίνει ότι, σύμφωνα με τις πηγές του στο Εργατικό Κόμμα, δεν αναμένεται τροποποίηση του νόμου για την απαγόρευση οριστικής επιστροφής αρχαιοτήτων από το Βρετανικό Μουσείο, αλλά την ίδια στιγμή δεν αναμένεται ούτε να υψωθούν εμπόδια σε ενδεχόμενη συμφωνία. «Καλά γνωρίζοντες και παροικούντες την “Εργατική Ιερουσαλήμ”, μου λένε πως η στάση του κόμματος στο ζήτημα δύναται να συνοψιστεί ως εξής: Οι Εργατικοί δεν θα ενθαρρύνουν, αλλά ούτε και θα εμποδίσουν μια πιθανή συμφωνία μεταξύ της ελληνικής κυβέρνησης και των καταπιστευματούχων του Βρετανικού Μουσείου. Πώς αποκωδικοποιείται αυτή η θέση; Αυτό σημαίνει πως, αφενός, δεν θα τροποποιήσουν τη σχετική διάταξη νόμου η οποία απαγορεύει την οριστική επιστροφή τμήματος της συλλογής του Μουσείου και, αφετέρου, αδεν θα ασκήσουν δημόσιες πιέσεις εναντίον εξεύρεσης κάποιας συμφωνίας, όπως έκαναν κατά το παρελθόν πρωθυπουργοί των Συντηρητικών».

Σενάριο

Το επικρατέστερο σενάριο που δείχνει να προκρίνεται σε ενδεχόμενη συμφωνία είναι ο δανεισμός των αρχαιοτήτων για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα, χωρίς να αποκλείεται και ο δανεισμός επ’ αόριστον.

«Εκ των ανωτέρω προκύπτει πως γίνεται λόγος, επί της ουσίας, για έναν δανεισμό, ίσως για 3, 5 ή 15 έτη, με παράλληλη αναγνώριση εκ μέρους της Ελλάδας της νομικής κυριότητας του Βρετανικού Μουσείου επί των Γλυπτών. Αυτό θα συνιστούσε, φυσικά, έναν επώδυνο συμβιβασμό, αλλά όλοι οι συμβιβασμοί από τη φύση τους ενέχουν την παραχώρηση τμήματος των δικαιωμάτων της κάθε πλευράς. Iσως το συγκεκριμένο νομικό αγκάθι να είναι αυτό που δεν θα επιτρέψει, τελικά, την επίτευξη κάποιας συμφωνίας», σημειώνει ο κ. Ντε Φάμπρι, προσθέτοντας: «Οι συζητήσεις που γνωρίζουμε πως βρίσκονται σε εξέλιξη εδώ και περίπου τρία χρόνια μεταξύ της ελληνικής κυβέρνησης και των καταπιστευματούχων του Μουσείου, πρόεδρος του οποίου διατελεί ο πρώην υπουργός Οικονομικών της κυβέρνησης Κάμερον, Τζορτζ Οσμπορν, κινούνται αναμφίβολα σ’ αυτή τη βάση. Αυτό δεν σημαίνει πως η ελληνική πλευρά θα ήταν διατεθειμένη να δεχτεί αυτούς τους όρους, σε περίπτωση που προταθούν ως τελικοί για τη διαπραγμάτευση. Πρέπει να προσέξουμε, άλλωστε, την πάγια αναφορά του Ελληνα πρωθυπουργού, στην αγγλική και την ελληνική γλώσσα, σε “επανένωση” και όχι “επιστροφή” των Γλυπτών».

Εξελίξεις μετά το καλοκαίρι

Οσον αφορά στο χρονοδιάγραμμα του νέου κύκλου συζητήσεων, ο σύμβουλος της Βουλής των Λόρδων εκτιμά ότι οι όποιες εξελίξεις θα πρέπει να αναμένονται μετά το καλοκαίρι.

«Συμπερασματικά, ο “οδικός χάρτης” από τώρα και στο εξής θα αφορά στη συνέχιση αυτών των διαπραγματεύσεων με ευνοϊκότερους όρους και ορισμένες πιθανές εξελίξεις από το φθινόπωρο και μετά. Ωστόσο, θα ήθελα να κάνω δύο τελικές σημειώσεις. Πρώτον, είναι πιθανόν η διοίκηση του Βρετανικού Μουσείου να προχωρήσει σε μία δημόσια πρόταση δανεισμού των Γλυπτών, ώστε να επανενωθούν στο Μουσείο της Ακρόπολης, μετακυλίοντας την ευθύνη σε διεθνές και επικοινωνιακό επίπεδο στην Ελλάδα. Δεύτερον, οι πιθανές σφοδρές αντιδράσεις του συντηρητικού Τύπου, που διατηρεί ακόμη ισχυρή επιρροή στη βρετανική κοινή γνώμη, ίσως ωθήσουν τους Εργατικούς σε μια αμυντικότερη στάση στο ζήτημα, μεταθέτοντας τις όποιες εξελίξεις για αργότερα», καταλήγει ο Ιωάννης Χουντής ντε Φάμπρι, σύμβουλος Πολιτικής στη Βουλή των Λόρδων, συγγραφέας, ιστορικός και υποψήφιος διδάκτωρ της Ιστορίας των ιδεών στο Πανεπιστήμιο του Aberdeen.