Είναι αδύνατον να έχεις βρεθεί πριν από δέκα χρόνια στη «Μνήμη Παλμύρας», την εικαστική παρέμβαση του Αλέκου Λεβίδη για την καταστροφή της αρχαίας συριακής πόλης από τους τζιχαντιστές του Ισλαμικού Κράτους, και να μη σου έχει μείνει βαθιά χαραγμένη στο μυαλό.
Οι εικόνες της εικαστικής πρότασής του παραμένουν έκτοτε «σφηνωμένες» στη μνήμη υπενθυμίζοντας την έννοια της απώλειας και της καταστροφής της πολιτιστικής κληρονομιάς. Δέκα χρόνια αργότερα, ο Αλέκος Λεβίδης επιστρέφει στο Μουσείο Μπενάκη μέσα από τη μεγάλη αναδρομική έκθεση «Αλέκος Βλ. Λεβίδης. Ζωγραφική 1961-2026. Διά βίου παιχνίδι», την πρώτη που αφιερώνεται στο σύνολο του έργου του ζωγράφου και ακαδημαϊκού. Για τον ίδιο, άλλωστε, το Μουσείο Μπενάκη είναι ένας χώρος με τον οποίο τον συνδέει μια μακρά σχέση εμπιστοσύνης, συνεργασιών και έργων. Η έκθεση που άνοιξε τις πύλες της στις 8 Οκτωβρίου, καλύπτει το σύνολο της καλλιτεχνικής του πορείας, από το 1961 έως σήμερα, ξεδιπλώνοντας περισσότερες από έξι δεκαετίες δημιουργίας. Την επιμέλεια υπογράφει ο ίδιος ο καλλιτέχνης σε συνεργασία με τη σύζυγό του, την κοινωνική ανθρωπολόγο Μαρίκα Ρόμπου-Λεβίδη.
Μοντέλα στο ατελιέ, 250 x 240 εκ., μικτή τεχνική σε ξύλο, 2010-2013, Συλλογή Σ.Φέλιου.
Η έκθεση περιλαμβάνει πάνω από 500 έργα, πίνακες, σχέδια, τοιχογραφίες, σκηνογραφίες, ζωγραφική για βιβλία, εγκαταστάσεις και εικαστικά σημειωματάρια. Αναπτύσσεται σε ενότητες, ωστόσο, λαμβάνεται υπόψη και η χρονολόγηση των έργων όπου αυτό κρίνεται αναγκαίο. Το κριτήριο επιλογής των έργων που εκτίθενται είναι συγχρόνως «αντικειμενικό» και υποκειμενικό ή συναισθηματικό. Η έκθεση ξεδιπλώνει χρονολογικά και θεματικά περισσότερες από έξι δεκαετίες δημιουργίας του Αλέκου Λεβίδη. Η περιήγηση στον χώρο ξεκινάει με τα πολύ νεανικά του έργα, με αφετηρία το 1961, χρονολογία κατά την οποία ο ζωγράφος ήταν 17 ετών. Τα έργα της δεκαετίας του ’60 και του ’70 αποτελούνται σχεδόν αποκλειστικά από σχέδια, ανάμεσά τους και πολλά με πολιτικό περιεχόμενο. Πρόκειται για μια περίοδο, που τόσο στην Ελλάδα όσο και διεθνώς, χαρακτηρίστηκε από δικτατορίες, πολέμους και έντονες κοινωνικές εξεγέρσεις. Τα έργα αυτά, μετά τη Μεταπολίτευση, τεκμήρια εποχής, κρατήθηκαν συνειδητά στο συρτάρι και εκτέθηκαν μόνο μία φορά, το 2006, στην γκαλερί Αστρα, με τίτλο Μαρτυρίες 1965-1976. Η δεύτερη ενότητα εστιάζει στην ανθρώπινη μορφή, με πρώιμα πορτρέτα από τα τέλη της δεκαετίας του ’70 και τις αρχές του ’80, έργα με μοντέλα στο ατελιέ, σχέδια και προσωπογραφίες διαφορετικών περιόδων. Σε έναν μικρότερο χώρο συγκεντρώνονται δεκατρείς προσωπογραφίες, τρεις από τις οποίες δημιουργήθηκαν τα τελευταία χρόνια και παρουσιάζονται δημόσια για πρώτη φορά. Ακολουθούν τοπία και νεκρές φύσεις, κυρίως των δεκαετιών του ’80 και του ’90, μαζί με εικαστικά σημειωματάρια που φωτίζουν την πορεία και τη μέθοδο εργασίας του.
Λαύριο Ι, 35 x 35 ἑκ., ἀκρυλικὸ σὲ χαρτόνι, 1.2.1982, ἰδιωτικὴ συλλογή.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει μια μεγάλη διπλή «πύλη», τμήμα τοιχογραφίας που αποτοιχίστηκε και συντηρήθηκε από το Μουσείο Μπενάκη, οδηγώντας στα έργα για τη Μεγάλη Ελλάδα που δημιούργησε το 2000. Στην πολύ μεγάλη αίθουσα του ισογείου της οδού Πειραιώς που έχει διαρρυθμιστεί για την περίσταση επιδιώκοντας πάντα ο χώρος να δίνει την αίσθηση του βάθους και του ανοίγματος, έχουν αναρτηθεί έργα της ενότητας ΜυθΙστορικά, δηλαδή έργα στα οποία η προσωπική του ιστορία συναντάει τη μεγάλη ιστορία και ο μύθος την πραγματικότητα.
Παράλληλα, η παρουσίαση των εξωφύλλων αναδεικνύει μια λιγότερο γνωστή αλλά σταθερή πλευρά της δραστηριότητάς του, μέσα από συνεργασίες με εκδοτικούς οίκους και πολιτιστικούς φορείς, καθώς ο ίδιος αντιμετωπίζει κάθε εξώφυλλο όχι ως εφαρμοσμένη γραφιστική εργασία, αλλά ως αυτόνομο ζωγραφικό έργο με φροντίδα.
Η διαδρομή συμπληρώνεται από μακέτες εξωφύλλων βιβλίων, εγκαταστάσεις όπως η «Μνήμη Παλμύρας» που είχε στηθεί στο κτήριο της οδού Κουμπάρη το 2016, όταν η Παλμύρα λεηλατήθηκε και ο αρχαιολόγος Khaled Al Asaad αποκεφαλίστηκε βάναυσα από την ISIS. Σε ξεχωριστή αίθουσα παρουσιάζεται και η σκηνογραφική δουλειά του Λεβίδη, με πιο κεντρική εκείνη για την Αντιγόνη του Σοφοκλή που σκηνοθέτησε ο Λευτέρης Βογιατζής το 1992 στο Θέατρο της Οδού Κυκλάδων.
Ο Πέτρος με άσπρο λινό κουστούμι. Δεκαετία ’70, κάρβουνο και παστέλ σε χαρτί, συλλογή του ζωγράφου.
Η έκθεση συνοδεύεται από την κυκλοφορία βιβλίου σε ελληνική και αγγλική γλώσσα, σε επιμέλεια Αλέκου Βλ. Λεβίδη και Μαρίκας Ρόμπου-Λεβίδη με εκδότες την Ακαδημία Αθηνών και τις Εκδόσεις Αγρα και με την εκδοτική επιμέλεια του Σταύρου Πετσόπουλου.
ΙNFO:
ΑΛΕΚΟΣ ΒΛ. ΛΕΒΙΔΗΣ
ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ 1961 – 2026
Δια βίου παιχνίδι
ΠΟΥ: Μουσείο Μπενάκη / Πειραιώς 138 Πειραιώς 138 & Ανδρονίκου, Αθήνα I τηλ.2103453111.Ωράριο Λειτουργίας: Πέμπτη, Κυριακή: 10:00-18:00, Παρασκευή, Σάββατο: 10:00-22:00, Δευτέρα, Τρίτη, Τετάρτη: Κλειστά. Τιμή εισιτηρίου έκθεσης: 9, 7 ευρώ.
ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 08.10.2026 – 14.02.2027
