Διονύσης Χαριτόπουλος: Ο βίος του, το συγγραφικό έργο και η αγάπη για τον Πειραιά

Ο Διονύσης Χαριτόπουλος νοσηλευόταν τον τελευταίο καιρό με σοβαρό πρόβλημα υγείας σε νοσοκομείο της Αθήνας. Υπήρξε σύζυγος της δημοσιογράφου και συγγραφέως Μαλβίνας Κάραλη, η οποία έφυγε από τη ζωή το 2002.

Ο Χαριτόπουλος ασχολήθηκε με τη συγγραφή διηγημάτων, νουβελών, μυθιστορημάτων, θεατρικών έργων και δοκιμίων. Γέννημα-θρέμμα Πειραιώτης με καταγωγή από τη Μέσα Μάνη από πατέρα και από τα ψηλά βουνά, το Μικρό Χωριό Ευρυτανίας, από μάνα, ήταν, όπως έλεγε ο ίδιος, ευγνώμων γιατί είχε την τύχη να ζήσει σε ζόρικες εποχές στον Πειραιά, όπου το λιμάνι και ο κόσμος του τού έκαναν ταχύρρυθμα μαθήματα επιβίωσης, αξιοπρέπειας και ανθρωπογνωσίας. Γι’ αυτό και το μεγαλύτερο μέρος της πεζογραφίας του είναι βαθιά ριζωμένο στον Πειραιά, τις ιδιαιτερότητες του οποίου ύμνησε στο έργο του. Ο ίδιος σε συνέντευξή του είχε δηλώσει ότι γεννήθηκε «έξω από το γήπεδο Καραϊσκάκη».

Στα νεανικά του χρόνια έκανε διάφορες χειρωνακτικές εργασίες στο λιμάνι, σε εργοστάσια και στα γύρω μηχανουργεία. Νωρίς εγκατέλειψε δύο απόπειρες σπουδών, στην Αθήνα και το Λονδίνο. Εργάσθηκε με επιτυχία στον τομέα της διαφήμισης. Από το 1990 αφοσιώθηκε αποκλειστικά στη συγγραφή.

Εμφανίστηκε στα γράμματα το 1976 με τη συλλογή διηγημάτων «Δανεικιά γραβάτα». Εγραψε μυθιστορήματα, νουβέλες και δοκίμια που αγαπήθηκαν για την αιχμηρή, ρεαλιστική και «αταξινόμητη» γραφή τους. Μερικά από τα γνωστότερα έργα του είναι «Τα παιδιά της Χελιδόνας», «525 τάγμα πεζικού», «Εναντίον του Marlboro», «Ερωτες στη Μεταπολίτευση» κ.ά.

Το μνημειώδες, ιστορικό και βιογραφικό έργο «Αρης, ο αρχηγός των ατάκτων» (2009), προέκυψε μετά από μακρόχρονη έρευνα του συγγραφέα. Αναδείχθηκε σε ένα από τα κορυφαία σε πωλήσεις ιστορικά βιβλία στη χώρα μας και επανακυκλοφόρησε αρκετές φορές λόγω της εξάντλησης των αποθεμάτων. Τον Μάρτιο του 2024 το βιβλίο μεταφράστηκε στα αγγλικά και κυκλοφόρησε παγκοσμίως με τον τίτλο «Aris: The Triumphs and Persecution of a Revolutionary Genius».

Αλλα έργα του ήταν η συλλογή διηγημάτων «Τη νύχτα που έφυγε ο Μπούκοβι» (1989), «Από εδώ πέρασε ο Κιλρόι» (1992), τα θεατρικά «Λίστα γάμου» και «Αυγά μαύρα», που κυκλοφόρησαν το 1998, και «Οι Πειραιώτες» (2016).

Το «Εγχειρίδιο Βλακείας», ένα ευκολοδιάβαστο αφοριστικό δοκίμιο του Χαριτόπουλου, που εκδόθηκε το 2008, τον καθιέρωσε ως έναν σύγχρονο λαϊκό φιλόσοφο.

Το 2022 κυκλοφόρησε το βιβλίο «Οι Ατακτοι», επίσης για την Εθνική Αντίσταση. Σύμφωνα με τον ίδιο, το βιβλίο του είναι μια ελεγεία γι’ αυτούς τους ανθρώπους που «ήσαν αγωνιστές της ελευθερίας και όχι κόκκινοι επαναστάτες». «Ο κόκκινος καθηγητής» (2025) ήταν ένα από τα πιο πρόσφατα βιβλία του.

«ΘΑ ΕΙΜΑΙ ΠΑΝΤΑ ΜΕ ΤΟΥΣ ΞΥΠΟΛΥΤΟΥΣ»

Ανακοίνωση για τον θάνατο του Διονύση Χαριτόπουλου εξέδωσαν οι εκδόσεις «Τόπος», που κυκλοφορούσαν τα βιβλία του:

«Πέθανε ο Διονύσης Χαριτόπουλος. Το γράφουμε όπως το ήθελε, ούτε έφυγε ούτε αποχώρησε ούτε άλλα τέτοια. Ολιγαρκής, ανθεκτικός και μπεσαλής στη ζωή και τη γραφή του. Από το πρώτο του βιβλίο το 1976, ο Διονύσης Χαριτόπουλος είχε εξασφαλίσει τον έπαινο των κριτικών του πνευματικού κόσμου και ιδίως των αναγνωστών, αλλά και την αδυναμία τους να τον κατηγοριοποιήσουν. Ακατάτακτος, αταξινόμητος, αυτόνομος, είναι ορισμένα απ’ τα επίθετα που τον συνοδεύουν. Δεν ανήκει σε λογοτεχνικές σχολές, ρεύματα, παρέες και σίγουρα δεν ακολούθησε τις επιταγές της εποχής του. Ηταν μια κατηγορία μόνος του. Μια γνήσια αντικομφορμιστική ψυχή που η γραφή της σε καθένα από τα 24 βιβλία του αποπνέει την απαράμιλλη γοητεία του αυθεντικού και σχεδόν πάντα βαθιά βιωματικού…

Διονύση, όλοι εδώ οι άνθρωποι των εκδόσεων ΤΟΠΟΣ σε αποχαιρετούμε σαν σιωπηλός κυκλικός χορός βλέποντάς σε να χορεύεις για μια τελευταία φορά το μόνο τραγούδι που χόρευες, το βυζαντινό του Τσιτσάνη “Ισως αύριο”, και κρατάμε σαν παρακαταθήκη αυτό που διάλεξες για άνοιγμα στο τελευταίο σου βιβλίο: “Θα είμαι πάντα με τους ξυπόλυτους, έξω απ’ τα Χειμερινά Ανάκτορα, ακόμη κι αν είναι χειρότεροι απ’ τους μέσα, γιατί αυτοί έχουν το δίκιο με το μέρος τους”. Μια θερμή αγκαλιά στο πανάξιο παλληκάρι σου τον Κώστα και στον αδερφό σου Γιάννη».

 Η υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, εξέδωσε συλλυπητήρια δήλωση, εξαίροντας την προσωπικότητα, το έργο του και τη συνεργασία που είχαν στο παρελθόν στο υπουργείο.