Δημήτρης Σίμος στον ΕΤ: Το «κανονικό» το χτίζει η κοινωνία για να κοιμάται ήσυχη

Γράφει η Γιούλη Τσακάλου

Τα «Κανονικά παιδιά» (εκδόσεις Μεταίχμιο) δεν είναι απλώς ένα αστυνομικό μυθιστόρημα. Είναι μια βουτιά στον ψίθυρο πίσω από την κλειστή πόρτα, μια καταγραφή των «καλών παιδιών» που κανείς δεν πρόσεξε μέχρι να είναι αργά. Ο αστυνόμος Καπετάνος, στη σκοτεινότερη ίσως υπόθεση της σειράς «Σκοτεινά Νερά», έρχεται αντιμέτωπος με δολοφονίες που μοιάζουν τελετουργικές, έναν δολοφόνο που αφήνει πίσω του τρεις βόλους και έναν θρύλο που ξυπνάει μνήμες, ενοχές και πολύ παλιά τραύματα.

Ο τίτλος βάζει φωτιά: «Κανονικά παιδιά». Τι σημαίνει τελικά; Πόσο επικίνδυνο είναι αυτό το «κανονικό» όταν ραγίζει; Είναι ο δολοφόνος το προϊόν μιας ήσυχης κοινωνίας που δεν είδε, δεν άκουσε, δεν κατάλαβε; Ή μήπως το «κανονικό» είναι τελικά η μεγαλύτερη απειλή;

Το «κανονικό» είναι ο μεγαλύτερος μύθος που χτίζει μια κοινωνία για να κοιμάται ήσυχη. Τον τίτλο τον διάλεξα ακριβώς γιατί προκαλεί έναν μικρό ηλεκτρισμό: μας βάζει να αναρωτηθούμε ποιος ορίζει τα όρια της κανονικότητας. Ο δολοφόνος μου είναι προϊόν αυτής της σιωπηλής συνενοχής· δεν γεννήθηκε στο κενό. Είναι, με άλλα λόγια, «κανονικός» όσο κι εμείς.

Οι τρεις βόλοι δίπλα στα θύματα μοιάζουν με παιχνίδι, αλλά αποπνέουν τρόμο. Είναι σύμβολο, προειδοποίηση ή μήνυμα προς κάποιον συγκεκριμένο; Πώς δουλέψατε αυτό το μοτίβο και τι σας γοητεύει συγγραφικά σε τέτοιες λεπτομέρειες-υπογραφές;

Πρώτα, είναι ένα παιδικό παιχνίδι – η υπενθύμιση πως η βία ξεκινά από μικροσκοπικές ρωγμές στην παιδική ηλικία. Δεύτερον, οι βόλοι παραπέμπουν σε έναν συγκεκριμένο θρύλο της περιοχής, που οι παλιοί ψιθυρίζουν ακόμα. Συγγραφικά, με γοητεύει πάντα εκείνη η λεπτομέρεια-υπογραφή που μετατρέπει ένα έγκλημα σε αφηγηματικό παζλ: ένα μικρό κλειδί που, αν το γυρίσεις σωστά, φωτίζει ολόκληρη την ιστορία.

Το κορίτσι που «έβλεπε όσα οι άλλοι δεν άντεχαν» κουβαλά έναν θρύλο. Πρόκειται για μνήμη, μεταφυσική παρουσία ή έναν τρόπο να μιλήσουμε για συλλογικό τραύμα; Πώς χτίζεται ένας τέτοιος χαρακτήρας, που ισορροπεί ανάμεσα στον μύθο και την αστυνομική λογική;

Είναι ένας ζωντανός γρίφος. Για κάποιους αναγνώστες θα είναι απόκοσμη παρουσία, για άλλους ψυχολογική προβολή. Εκεί κρύβεται και η ουσία: σε μια κοινωνία όπου το ανείπωτο βαραίνει περισσότερο από το ειπωμένο, οι «φανταστικές» φιγούρες συχνά κουβαλούν τη μνήμη. Εχτισα τον χαρακτήρα σαν μετέωρη γέφυρα ανάμεσα στον μύθο και την αστυνομική λογική· ήθελα να δοκιμάσω τα όρια του ρεαλισμού χωρίς να τα καταργήσω.

Επειτα από πέντε βιβλία, ο αστυνόμος Καπετάνος είναι ακόμα ο ίδιος ή έχει αφήσει πίσω του τον άνθρωπο που ξεκινήσαμε να γνωρίζουμε; Ποια είναι η δική σας σχέση με τον ήρωά σας σήμερα; Τον προστατεύετε ή τον εκθέτετε όλο και πιο πολύ;

Ο Καπετάνος κουβαλά πλέον τις πληγές του σαν παράσημα και κατάρες μαζί. Δεν είναι ο ίδιος άνθρωπος. Κάθε υπόθεση τον αλλάζει, όπως αλλάζει κι εμένα ως συγγραφέα. Σήμερα στέκεται πιο έμπειρος αλλά και πιο εύθραυστος ξέρει πως ο μεγαλύτερος εχθρός κρύβεται συχνά μέσα του. Η σχέση μου μαζί του; Ενα αέναο παζάρι: του επιτρέπω να ζει, αρκεί να συνεχίσει να με αιφνιδιάζει. Δεν τον προστατεύω, τον σπρώχνω στα σκοτάδια με την ελπίδα ότι θα φέρει πίσω λίγο φως. Ισως γι’ αυτό επιμένω να τον «εκθέτω» όλο και περισσότερο, γιατί στις ρωγμές του βλέπουμε τις δικές μας.

Το φως και το σκοτάδι της ελληνικής επαρχίας είναι πάντα παρόντα στα «Σκοτεινά Νερά». Πόσο κοντά είναι, τελικά, το έγκλημα σε αυτό που θεωρούμε «καθημερινότητα»; Σας απασχολεί η μικρή κοινωνία ως καθρέφτης των μεγάλων σιωπών;

Η μικρή πόλη ή το χωριό είναι ένα δωμάτιο χωρίς τοίχους·όλα φαίνονται και τίποτα δεν ομολογείται. Αυτή η αντίφαση γεννά τις πιο πυκνές σιωπές. Οι «Κανονικοί» μου ήρωες μπορεί να τρώνε στον ίδιο καφενέ, να πηγαίνουν στην ίδια πλατεία και να κρύβουν ο καθένας ένα προσωπικό μυστικό. Το έγκλημα, λοιπόν, δεν είναι εισαγόμενο κακό. Είναι μια πιθανότητα διαρκώς παρούσα, που περιμένει το ρήγμα για να εκδηλωθεί. Η επαρχία μού προσφέρει έναν συμπυκνωμένο μικρόκοσμο, όπου όλες οι μεγάλες σκιές γίνονται ακόμα πιο σκούρες.