Το αφιέρωσε ο Διονύσιος, γιος του Κολοίου, στη θεά Αθηνά πριν από περίπου 2500 χρόνια. Αυτό μαρτυρεί η επιγραφή στο αρχαίο βάθρο που ταυτίστηκε με το άγαλμα του Ιππέα (Ακρ. 700), το οποίο χρονολογείται στα 510- 500 π.Χ. Χάρη στην επιγραφή γνωρίζουμε πλέον το όνομα του ανθρώπου που πραγματοποίησε την αφιέρωση.
Το ανάθημα μάς μεταφέρει στα τέλη του 6ου αιώνα π.Χ., σε μια περίοδο σημαντικών πολιτικών και κοινωνικών αλλαγών για την Αθήνα, όταν οι μεταρρυθμίσεις του Κλεισθένη έθεταν τα θεμέλια της αθηναϊκής Δημοκρατίας. «Για μας, κάθε έργο, είτε είναι αρχιτεκτονικό είτε γλυπτό είτε επιγραφή, έχει σημασία όχι μόνο για την ομορφιά του, τη γνώση και την ιστορία που μας προσφέρει, αλλά και γιατί μας επιτρέπει να δούμε και να ακούσουμε τους ανθρώπους του» περιγράφει στον ΕΤ ο γενικός διευθυντής του Μουσείου Ακρόπολης, καθηγητής Νικόλαος Σταμπολίδης, για την επανένωση του αρχαϊκού Ιππέα με το πρωτότυπο ενεπίγραφο βάθρο του, το οποίο είχε παραμείνει αποθηκευμένο στον βράχο της Ακρόπολης.
«Είναι ένα κομμάτι της ίδιας της αθηναϊκής κοινωνίας» μας εξηγεί ο καθηγητής, μεταφέροντάς μας νοερά στα χρόνια της κλεισθένειας δημοκρατίας, όταν οι Αθηναίοι εξακολουθούσαν να αφιερώνουν στην πολιούχο θεά τα δικά τους «λαλούντα σύμβολα», προβάλλοντας την ευρωστία της πόλης και την κοινωνική της συνοχή. Ο κ. Σταμπολίδης χαρακτηρίζει το έργο «κομψοτέχνημα», υπογραμμίζοντας την ανάλαφρη απόδοση, και δεν αποκλείει η παράσταση να συνδέεται με νίκη σε αγώνα κέλητος ίππου, δηλαδή ιπποδρομία με έναν αναβάτη και ένα άλογο. Σημειώνουμε ότι το γλυπτό από παριανό μάρμαρο, δημιουργία αττικού εργαστηρίου, βρέθηκε το 1887 ανατολικά του Ερεχθείου. Απεικονίζει έναν πιθανότατα ιππέα και ανήκει στην κατηγορία των πολυδάπανων αναθημάτων των ανώτερων κοινωνικών τάξεων, που είχαν την υποχρέωση συντήρησης πολεμικών αλόγων. Ύστερα από περίπου έξι μήνες απουσίας, κατά τους οποίους μεταφέρθηκε στα εργαστήρια συντήρησης, ο Ιππέας επέστρεψε πριν από λίγες ημέρες στην Αίθουσα της Αρχαϊκής Ακρόπολης του Μουσείου Ακρόπολης, κι αυτή τη φορά, όχι μόνο επανενωμένος με το αρχαίο βάθρο του, το οποίο παρέμενε αποθηκευμένο στον βράχο της Ακρόπολης και ταυτίστηκε από την αρχαιολόγο Ελισάβετ Σιουμπάρα, αλλά και με τμήματα που υπήρχαν στις αποθήκες του Μουσείου και συμπληρώνουν την αρχική του μορφή.
Διαβάστε Επίσης
Ένα αρχαιολογικό παζλ
Για χρόνια, το γλυπτό ήταν τοποθετημένο και εκτεθειμένο σε βάση που είχε κατασκευαστεί κατά το διάστημα 1956–1964, στο πλαίσιο επανεκθετικών εργασιών στο παλαιό Μουσείο Ακρόπολης, από τον Γιάννη Μηλιάδη, τον τότε Έφορο Αρχαιοτήτων Ακροπόλεως. Κατά τη νέα επέμβαση συντήρησης απομακρύνθηκαν τα παλαιά στηρίγματα του ιππέα από πλεξιγκλάς, το γλυπτό εξυγιάνθηκε και επανασυνδέθηκε με το αρχαίο βάθρο του, αναδεικνύοντας έτσι την πρωτότυπη μορφή του. Τη σύνθετη διαδικασία νέου αναστρέψιμου συστήματος στήριξης του συνόλου πάνω στη μαρμάρινη βάση περιγράφει στον ΕΤ ο επικεφαλής του Τμήματος Συντήρησης Γλυπτών του Μουσείου Ακρόπολης, Κωνσταντίνος Βασιλειάδης. Οι συντηρητές μελέτησαν ιστορικές φωτογραφίες, τεκμηρίωσαν την κατάσταση του έργου και διερεύνησαν την πολυχρωμία του. Ιδιαίτερη σημασία είχε η ταύτιση τεσσάρων θραυσμάτων. Συγκεκριμένα το γλυπτό απέκτησε και πάλι τέσσερα χαμένα θραύσματα που αναγνωρίστηκαν από τον αρχαιολόγο Ραφαέλ Ζακόμπ. Δύο συνδέθηκαν με τη βάση και δύο με τα μπροστινά πόδια του αλόγου, συμπληρώνοντας τμήματα που έλειπαν! «Ποτέ δεν ξέρεις τι θα βρεθεί» μας λέει ο κ. Βασιλειάδης, εξηγώντας «τη σημασία των αναστρέψιμων επεμβάσεων, ένα νέο θραύσμα μπορεί να εντοπιστεί στο μέλλον», καθιστώντας αναγκαία την επανεξέταση της αποκατάστασης.
Η ΕΠΑΝΕΝΩΣΗ: Από τον αρχαϊκό Ιππέα στα Γλυπτά του Παρθενώνα
Για τον Νικόλαο Σταμπολίδη, «η επανένωση του Ιππέα» εκφράζει τη φιλοσοφία του Μουσείου «να δίνουμε στον επισκέπτη, Έλληνα ή ξένο, την αίσθηση της ολότητας και του πραγματικού». Όπως εξηγεί ο κ. Σταμπολίδης «ακριβώς όπως ζητάμε την επανένωση των Γλυπτών του Παρθενώνα», το Μουσείο επιδιώκει να συνενώνει γλυπτά, θραύσματα και βάθρα, παρουσιάζοντας τα «αρχαία έργα με τη μεγαλύτερη δυνατή πληρότητα που επέτρεψαν η φύση, ο χρόνος και οι άνθρωποι να έρθουν ως εμάς».
