Το «κρίσιμο μίλι» για το καλώδιο – Οι κινήσεις της Ελλάδας και ο γρίφος της Τουρκίας

Βέβαιο είναι, όμως, ότι ο ρόλος των Παρισίων θα είναι καθοριστικός για την έκβαση του έργου, καθώς η γαλλική εταιρία Meridiam διαθέτει πλέον το πλειοψηφικό πακέτο μετοχών, ενώ και η κυβέρνηση της Γαλλίας έχει ενεργοποιηθεί για την εξεύρεση φόρμουλας υλοποίησης του έργου.

Σύμφωνα με πληροφορίες του «Ε.Τ.», η τεχνική προεργασία έχει ολοκληρωθεί, ούτως ή άλλως, σε όλα τα επίπεδα από τους υπόλοιπους εμπλεκομένους στο έργο και ουσιαστικά βρισκόμαστε σε χρονική απόσταση λίγων εβδομάδων από τις ερευνητικές εργασίες για την πόντιση του καλωδίου. Εχει υπάρξει, μάλιστα, ο σχετικός συντονισμός για τεχνικά ζητήματα και με την κυβέρνηση της Κύπρου.

Εγινε η αρχή

Το πρώτο βήμα έγινε με την υποβολή του αιτήματος της Nexans, η οποία έχει αναλάβει το έργο της πόντισης, προκειμένου το υπό γαλλική σημαία πλοίο «Abeille Marengo» να πραγματοποιήσει τις προκαταρκτικές έρευνες βυθού και να εκδοθεί η απαιτούμενη NAVTEX.

Το αίτημα υποβλήθηκε προς το υπουργείο Εξωτερικών, το οποίο θα το διαβιβάσει, με τη σχετική εισήγηση του υπουργού Εξωτερικών, Γιώργου Γεραπετρίτη, στη διυπουργική Επιτροπή Χορήγησης Αδειών Ερευνών Θαλάσσης (ΕΧΑΕΘ). Στην Επιτροπή συμμετέχουν, εκτός από το ΥΠΕΞ, το υπουργείο Εθνικής Αμυνας, το υπουργείο Ναυτιλίας και φορείς που σχετίζονται με τις έρευνες και δραστηριότητες στη θάλασσα.

Εχει ήδη υποβληθεί και άλλο αίτημα προς το υπουργείο Ναυτιλίας, το αποκαλούμενο «αίτημα εξαίρεσης», το οποίο έχει αναρτηθεί από το Λιμενικό Σώμα και δεν πρέπει να συγχέεται με αυτό προς το ΥΠΕΞ, καθώς πρέπει να αιτιολογηθεί γιατί δεν διεξάγονται οι έρευνες -σε πρώτη φάση εντός των εθνικών χωρικών υδάτων- από ελληνικό πλοίο.

Το σκάφος θα πρέπει να ενημερώνει παράλληλα την Υδρογραφική Υπηρεσία, τη Διοίκηση Υποβρυχίων και το Λιμενικό 72 ώρες πριν από την έναρξη των εργασιών, σε καθημερινή βάση, σχετικά με τις συντεταγμένες της έρευνας και την περιγραφή εργασιών, όπως επίσης για την αναγκαία απόσταση ασφαλείας και άλλες απαραίτητες λεπτομέρειες που αφορούν την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας.

Μετά την αναμενόμενη αποδοχή του αιτήματος από την ΕΧΑΕΘ και την ενημέρωση του υπουργείου Εθνικής Αμυνας, μέσα σε χρονικό διάστημα 10-15 ημερών, σύμφωνα με τη συνηθισμένη διαδικασία, θα ακολουθήσει η έκδοση NAVTEX από την Υδρογραφική Υπηρεσία του Πολεμικού Ναυτικού.

Ισορροπίες

Το μεγάλο ερώτημα εξακολουθεί να παραμένει για το σκέλος που αφορά την έρευνα εκτός χωρικών υδάτων και το πώς μέσα από λεπτούς χειρισμούς θα καταστεί εφικτό να υλοποιηθεί το έργο χωρίς να αντιδράσει η Αγκυρα ή να παραμείνει η αντίδρασή της εντός διπλωματικών ορίων και, πάντως, χωρίς τη χρήση στρατιωτικών μέσων.

Το κρίσιμο τεστ, βέβαια, θα είναι όταν η διέλευση του καλωδίου ηλεκτρικής διασύνδεσης φτάσει στα… 6,001 ναυτικά μίλια από ακτές ελληνικού νησιού, οριακά δηλαδή εκτός χωρικών υδάτων, αλλά, αδιαμφισβήτητα, εντός της οριοθετημένης από το 2020 ΑΟΖ μεταξύ Ελλάδας και Αιγύπτου.

Αν η Τουρκία περιοριστεί σε παρενόχληση διά ασυρμάτου, θα επαναληφθεί το γνωστό σενάριο της ελληνικής απάντησης από πλοίο του Πολεμικού Ναυτικού ότι δεν πρόκειται για έρευνα εντός γεωγραφικού χώρου της δικαιοδοσίας της. Αλλωστε, όσο θα βρίσκεται εντός χωρικών υδάτων, το Λιμενικό Σώμα είναι αυτό που με βάση την κείμενη νομοθεσία έχει την ευθύνη της αστυνόμευσης, αλλά εκεί εξυπακούεται ότι δεν πρόκειται να υπάρξει πρόβλημα.

Σε περίπτωση, βεβαίως, που οι προκλήσεις της Τουρκίας κλιμακωθούν με τη χρήση στρατιωτικών μέσων όταν το γαλλικό πλοίο βρεθεί εκτός χωρικών υδάτων, σενάριο που όλοι απεύχονται, εξυπακούεται ότι θα υπάρξει εμπλοκή των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων, με την ευχή ότι δεν θα υπάρξει, τελικά, ένα «θερμό επεισόδιο».

Το «κρίσιμο μίλι», συνεπώς, μπορεί να προσδιοριστεί σχηματικά μεταξύ 6 και 7 ναυτικών μιλίων, καθώς εκεί θα διαφανεί η αντίδραση της Τουρκίας στο πεδίο. Το μέχρι πού θα θελήσει να τεντώσει το σχοινί η Αγκυρα είναι, όμως, το «ερώτημα του ενός εκατομμυρίου» μέχρι στιγμής, καθώς ουδείς μπορεί να είναι εντελώς βέβαιος για τη στάση της, αν και, όπως προαναφέρθηκε, η εκτίμηση ότι δεν θα φτάσει στα άκρα η αντίδρασή της δεν θεωρείται αστήρικτη και για λόγους που θα εξηγηθούν στη συνέχεια.

ΤΑΚΤΙΚΗ

Η γαλλική φόρμουλα της κοινοποίησης

Η γαλλική πλευρά φέρεται να έχει καταλήξει στη φόρμουλα της κοινοποίησης και προς την Τουρκία, όπως στους εμπλεκομένους στο έργο, των συντεταγμένων και των χαρακτηριστικών του, χωρίς όμως να της υποβάλει αίτημα άδειας που θα της αναγνωρίζει διεκδίκηση κυριαρχικών δικαιωμάτων. Μένει να αποδειχθεί στην πράξη αν η Αγκυρα, από την πλευρά της, θα ικανοποιηθεί από αυτήν την κοινοποίηση και το έργο θα υλοποιηθεί απρόσκοπτα, όπως εκτιμούν αρκετοί.

Στην περίπτωση, πάντως, που επιλέξει να αντιδράσει, παρότι αντιβαίνει στους κανόνες του Δικαίου της Θάλασσας η παρεμπόδιση της διέλευσης καλωδίων που συνδέουν άλλες χώρες εκτός των χωρικών υδάτων της και των ερευνητικών εργασιών που συνδέονται με αυτή, μένει να φανεί μέχρι ποιου σημείου θα φτάσει η αντίδρασή της.

Είναι πιθανό, για παράδειγμα, να επιχειρήσει, ακόμη και χωρίς επίσημη ενημέρωση από την εταιρία, να εκδώσει NAVTEX από τον σταθμό της Αττάλειας, χωρίς, φυσικά, να της έχει ζητηθεί. Θα πρόκειται, προφανώς, για μία «προβοκάτσια» στην οποία είναι βέβαιο ότι θα απαντήσει με αντι-NAVTEX η Ελλάδα που θα ακυρώνει την παράνομη τουρκική.

Σκληρό διπλωματικό πόκερ 

Ο Μπέντζαμιν Νετανιάχου και ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν σε στιγμιότυπο από παλαιότερη συνάντησή τους.

Δύο κρίσιμες παράμετροι, πέραν της τυπικής φόρμουλας της γαλλικής κοινοποίησης, που ενδέχεται να παίξουν, τελικά, ρόλο στη διαμόρφωση της τουρκικής στάσης, είναι ο παράγων Ισραήλ και το ενδεχόμενο νομοθέτησης της «Γαλάζιας Πατρίδας».

Στην πρώτη περίπτωση, πρόκειται για έργο στο οποίο έχει έννομο συμφέρον το Ισραήλ στην υλοποίησή του, καθώς αποτελεί τερματικό σταθμό της ενεργειακής διασύνδεσης του Great Sea Interconnector (GSI) και στοιχείο ενεργειακής ασφάλειας για τη συγκεκριμένη χώρα.

Αν και θα είναι υπερβολική μια εκτίμηση ότι το Ισραήλ θα ανοίξει νέο πολεμικό μέτωπο για μια διασύνδεση στο στάδιο των ερευνών στο Νοτιοανατολικό Αιγαίο, είναι βέβαιο ότι μια αντίδραση της Αγκυρας στην κατεύθυνση της παρεμπόδισης του έργου θα επιβαρύνει περαιτέρω το κλίμα των σχέσεων με την Τουρκία, ιδίως αν επανεκλεγεί πρωθυπουργός ο Μπέντζαμιν Νετανιάχου.

Οσον αφορά τη νομοθέτηση της «Γαλάζιας Πατρίδας», στην περίπτωση που η Αγκυρα επιμείνει στην προαναγγελία της, ο συνδυασμός με μια τυχόν απόπειρα παρεμπόδισης των ερευνών για τον GSI στο πεδίο μπορεί να καταστεί «εκρηκτικός» για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις.

Υπονόμευση

Μπορεί να μοιάζει με παράδοξο, αλλά η «Γαλάζια Πατρίδα», εν μέρει τουλάχιστον, μειώνει τα περιθώρια «δυναμικής αντίδρασης» στην ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ, καθώς εδραιώνει σε διεθνές επίπεδο την εικόνα της ως αναθεωρητική δύναμη που υπονομεύει τη διεθνή σταθερότητα.

Και αυτό, μάλιστα, σε μια περίοδο στην οποία βρίσκεται στο στόχαστρο της κριτικής η τουρκική κυβέρνηση για τη νέα επίδειξη αυταρχισμού με την «εισβολή» αστυνομικών δυνάμεων σε αντιπολιτευόμενα ΜΜΕ και την εμπλοκή στην εσωτερική λειτουργία άλλων κομμάτων.

Την ίδια ώρα, επίσης, συνεχίζει να βρίσκεται σε δύσκολη θέση ο Τούρκος πρόεδρος, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, λόγω του μεγάλου χρηματιστηριακού σκανδάλου που οδήγησε στην κατάρρευση 131 επενδυτικών funds και έφερε σε απόγνωση εκατοντάδες χιλιάδες πολίτες που είχαν επενδύσει σε αυτά τις αποταμιεύσεις τους.

Η τουρκική κυβέρνηση, συνεπώς, πρέπει να επιλέξει πού θα δώσει έμφαση το προσεχές διάστημα και αν έχει περιθώρια να προκαλέσει την αντίδραση της διεθνούς κοινότητας και της Ε.Ε., που μάλλον έχουν αντιδράσει «χαλαρά» μέχρι στιγμής στα όσα συμβαίνουν στο εσωτερικό της Τουρκίας.

Βεβαίως, όταν μιλά κάποιος για τον Ερντογάν, δεν πρέπει ποτέ να ξεχνά το ενδεχόμενο «εξαγωγής κρίσης» εκ μέρους του, όταν βρίσκεται σε αδιέξοδο, όπως συνέβη, άλλωστε, τον Μάρτιο του 2020, με την υβριδική επίθεση στον Εβρο, λόγω των απωλειών των τουρκικών Ενόπλων Δυνάμεων στο μέτωπο της Συρίας.

Το τελευταίο διάστημα, όμως, είναι γεγονός ότι η Τουρκία, παρότι συνεχίζει να δοκιμάζει τις ελληνικές αντιδράσεις, έχει περιορίσει την έκταση των προκλήσεων έναντι της χώρας μας, όπως φαίνεται και από τη μείωση του αριθμού των παραβιάσεων στους αιθέρες του Αιγαίου και τη σχετική ύφεση στο μέτωπο των ανθελληνικών δηλώσεων.

Κρυφά χαρτιά

Ουδείς, φυσικά, ξεχνά στην Αγκυρα ότι η ελληνική κυβέρνηση έχει φροντίσει να διαμηνύσει ότι διαθέτει στη φαρέτρα της το όπλο της επέκτασης των χωρικών υδάτων νότια και δυτικά της Κρήτης, σε έναν συνδυασμό που προκαλεί συνειρμούς για μια παρτίδα πόκερ με τη γειτονική χώρα, με τα κρυφά χαρτιά να είναι εκατέρωθεν η «Γαλάζια Πατρίδα» και η επέκταση των χωρικών υδάτων.

ΑΝΗΣΥΧΗ Η ΑΓΚΥΡΑ

Πονοκέφαλος για την ενίσχυση των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων

Προβληματισμό προκαλεί την ίδια ώρα στην Τουρκία ότι οι ελληνικές Ενοπλες Δυνάμεις συνεχίζουν να «απλώνονται» με ταχείς ρυθμούς σε έναν τομέα που μέχρι πριν από λίγα χρόνια έμοιαζε προνομιακός για την ίδια, τα μη επανδρωμένα και τα αυτόματα συστήματα.

Τα πρόσφατα εγκαίνια του Κέντρου Διακλαδικής Εκπαίδευσης Μη Επανδρωμένων και Αυτόνομων Θαλάσσιων Συστημάτων, στο Ναυτικό Οχυρό Σκαραμαγκά, από τον υπουργό Εθνικής Αμυνας, Νίκο Δένδια, επιβεβαίωσαν το σημαντικό έργο που έχει γίνει σε αυτήν την κατεύθυνση τόσο με συστήματα «θαλάσσιων drones», που έχει αναπτύξει το ίδιο το Πολεμικό Ναυτικό, όσο και με την υπό εξέλιξη απόκτηση των αυτόνομων συστημάτων Corsair, από την αμερικανική εταιρία Saronic.

Απόδειξη

Σε συνδυασμό με τη συνεργασία του φημισμένου MIT με τη Σχολή Ναυτικών Δοκίμων στον ίδιο τομέα, την ίδρυση Διεύθυνσης Διαστήματος και την ανάπτυξη των μικροδορυφόρων και για αμυντικούς σκοπούς, όπως, φυσικά, και την υλοποίηση της «Ασπίδας του Αχιλλέα» και τα άλλα εξοπλιστικά, πρόκειται για μια σειρά αποδείξεων ότι οι ελληνικές Ενοπλες Δυνάμεις με την «Ατζέντα 2030» έχουν περάσει πλέον σε άλλη πίστα.

Με δυνατότητες που τις υπολογίζουν φίλοι και αντίπαλοι, όπως αποδεικνύεται και από μπαράζ δημοσιευμάτων στα τουρκικά ΜΜΕ το τελευταίο διάστημα, που ενοχλήθηκαν ακόμη και για την ονομασία «Πυρπολητής», ενός εκ των μη επανδρωμένων συστημάτων του Πολεμικού Ναυτικού!