Η επίσκεψη Ρούμπιο στην Αθήνα και τα πολλαπλά μηνύματα που εξέπεμψε τόσο στις συναντήσεις του όσο και με την ιστορική του ομιλία στην Πνύκα συνεχίζουν να απασχολούν τον δημόσιο διάλογο.
Ο ΕΤ με τη βοήθεια του Δρ. Κωνσταντίνου Π. Μπαλωμένου ακτινογραφεί τα όσα έγιναν και ειπώθηκαν τις προηγούμενες ημέρες, διαβάζει πίσω από τις λέξεις και αναλύει το πώς η επίσκεψη του Αμερικανού ΥΠΕΞ βάζει σε νέα βάση τις ελληνοτουρκικές σχέσεις αλλά και τη γεωστρατηγική θέση της Ελλάδας.
Ο Δρ. Κωνσταντίνος Π. Μπαλωμένος είναι Πολιτικός Επιστήμονας – Διεθνολόγος Πρώην Γενικός Διευθυντής – Γενικής Διεύθυνσης Πολιτικής Εθνικής Άμυνας και Διεθνών Σχέσεων (ΓΔΠΕΑΔΣ) Υπουργείου Εθνικής Άμυνας (ΥΠΕΘΑ)
Πόσο ενισχυμένη βγαίνει η Αθήνα από την επίσκεψη Ρούμπιο και τα μηνύματα που έστειλε τόσο στη συνάντηση με τον υπουργό Εξωτερικών Γιώργο Γεραπετρίτη όσο και στην ομιλία στην Πνύκα;
Κατά την εκτίμησή μου, η επίσκεψη του Μάρκο Ρούμπιο επιβεβαιώνει μια ουσιαστική αναβάθμιση της στρατηγικής σημασίας της Ελλάδας για τις ΗΠΑ. Και το σημαντικό είναι ότι αυτή η αναβάθμιση δεν αποτυπώθηκε μόνο σε επίπεδο συμβολισμών ή δηλώσεων, αλλά συνοδεύτηκε από συγκεκριμένο περιεχόμενο στους τομείς της άμυνας, της ενέργειας, της ασφάλειας, της τεχνολογίας και των επενδύσεων.
Στη συνάντηση με τον Υπουργό Εξωτερικών κ. Γεραπετρίτη, αλλά και στο πλαίσιο του 6ου Στρατηγικού Διαλόγου, η Ελλάδα αναδείχθηκε ως ένας σύμμαχος με συγκεκριμένη επιχειρησιακή και γεωπολιτική χρησιμότητα για τις ΗΠΑ.
Συγκεκριμένα, παρουσιάστηκε ως χώρα που συμβάλλει στην ασφάλεια της Ανατολικής Μεσογείου, διαθέτει κρίσιμες υποδομές όπως η Σούδα και η Αλεξανδρούπολη, συμμετέχει ενεργά στις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις ασφαλείας και ταυτόχρονα εξελίσσεται σε ενεργειακό και διαμετακομιστικό κόμβο για την Ευρώπη.
Υπάρχει όμως και ένα δεύτερο, κατά τη γνώμη μου ακόμη πιο σημαντικό στοιχείο που πρέπει να επισημανθεί.Η ομιλία του Ρούμπιο στην Πνύκα δεν ήταν απλώς μια φιλοφρόνηση προς την Ελλάδα. Η Αθήνα χρησιμοποιήθηκε ως συμβολικό και πολιτικό πλαίσιο για να αναπτύξει ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών μια ευρύτερη αντίληψη για το μέλλον της Δύσης, τη σημασία της εθνικής ισχύος, της άμυνας, της τεχνολογικής υπεροχής και της διατήρησης της δυτικής στρατηγικής συνοχής.
Διαβάστε Επίσης
Και μέσα σε αυτό το αφήγημα, ο κ. Ρούμπιο χαρακτήρισε την Ελλάδα ως «ένα απαραίτητο φίλο τόσο για την Ευρώπη όσο και για τις Ηνωμένες Πολιτείες» (an indispensable friend to Europe and to the United States alike) και την παρουσίασε ως «σύμμαχο πρότυπο» (model ally).
Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η Ελλάδα δεν εμφανίζεται πλέον μόνο ως ένας αξιόπιστος σύμμαχος των Ηνωμένων Πολιτειών, αλλά ως χώρα που μπορεί να λειτουργήσει ως κόμβος ασφάλειας, ενέργειας, διασυνδεσιμότητας και περιφερειακής σταθερότητας. Η διατύπωση αυτή είναι στρατηγικά σημαντική, καθώς ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών συνδέει τον ρόλο της Ελλάδας με συγκεκριμένους τομείς, όπως η ενέργεια, η μετανάστευση και η άμυνα.
Συνεπώς, η γεωπολιτική αξία της Ελλάδας για τις ΗΠΑ αποκτά πραγματικό βάρος όταν μετατρέπεται σε συγκεκριμένη συνεργασία, θεσμικές δεσμεύσεις, αμυντική διαλειτουργικότητα, ενεργειακά έργα και σταθερή διπλωματική παρουσία.
Επομένως, θα έλεγα ότι το σημαντικότερο αποτέλεσμα της επίσκεψης Ρούμπιο είναι ότι η Ελλάδα φαίνεται να αποκτά μεγαλύτερη στρατηγική χρησιμότητα μέσα στον αμερικανικό σχεδιασμό για την Ανατολική Μεσόγειο και την ευρωπαϊκή ασφάλεια.
Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, πραγματοποίησε ομιλία στην Πνύκα, με φόντο την Ακρόπολη. (POOL AΠΕ-ΜΠΕ/EUROKINISSI)
Πώς θα δει η Άγκυρα το γεγονός ότι ο επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας χρησιμοποίησε την ιστορική παρακαταθήκη της αρχαίας Ελλάδας ως αφετηρία για να αναπτύξει ένα ευρύτερο μήνυμα σχετικά με την κοινή κληρονομιά ΗΠΑ και Ευρώπης και τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Δύση σε μια νέα εποχή ανταγωνισμού μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων; Τι σημασία δίνεται στο γεγονός ότι η επίσκεψη του Ρούμπιο στην Αθήνα δεν συνοδεύεται από αντίστοιχη επίσκεψη στην Άγκυρα. Για δεκαετίες, η αμερικανική διπλωματία ακολουθούσε την πρακτική των παράλληλων επισκέψεων στην Ελλάδα και την Τουρκία, προκειμένου να διατηρούνται οι ισορροπίες στην περιοχή. Η επιλογή αυτή, επομένως, αποτελεί ένα ακόμη στοιχείο που θα αξιολογηθεί στην Αθήνα ως ένδειξη της ιδιαίτερης βαρύτητας και αυτονομίας που αποκτά πλέον η ελληνοαμερικανική σχέση;
Νομίζω ότι η Άγκυρα θα διαβάσει την επίσκεψη Ρούμπιο στην Αθήνα σε δύο επίπεδα. Το πρώτο είναι το συμβολικό και στρατηγικό. Η επιλογή της Πνύκας ως τόπου της ομιλίας του δεν ήταν τυχαία. Ο Ρούμπιο χρησιμοποίησε την ιστορική παρακαταθήκη της αρχαίας Ελλάδας για να συνδέσει την Ελλάδα με την ευρύτερη πολιτισμική και πολιτική κληρονομιά της Δύσης και να αναπτύξει ένα ευρύτερο μήνυμα για τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει σήμερα ο δυτικός κόσμος σε ένα περιβάλλον αυξανόμενου ανταγωνισμού μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων.
Για την Άγκυρα, αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, διότι η Πνύκα δεν λειτούργησε απλώς ως ιστορικό σκηνικό. Λειτούργησε ως συμβολικό σημείο αναφοράς για την αντίληψη της Ουάσιγκτον σχετικά με τη Δύση, την εθνική ισχύ, την άμυνα, την τεχνολογία και τη στρατηγική συνοχή του δυτικού κόσμου. Και η επιλογή της Αθήνας για την ανάπτυξη αυτού του αφηγήματος προσδίδει στην ελληνική πρωτεύουσα έναν ευρύτερο συμβολικό και στρατηγικό ρόλο.
Το δεύτερο επίπεδο, και ίσως το πιο ενδιαφέρον από γεωπολιτικής πλευράς, σχετίζεται με την απουσία μιας αντίστοιχης επίσκεψης στην Άγκυρα. Θα απέφευγα να την ερμηνεύσω ως ένδειξη ότι οι ΗΠΑ επιλέγουν την Αθήνα έναντι της Άγκυρας. Η Τουρκία παραμένει σημαντική για την αμερικανική στρατηγική και η Ουάσιγκτον έχει κάθε λόγο να διατηρεί ενεργή και λειτουργική τη σχέση της με την Άγκυρα. Ωστόσο, η συγκεκριμένη επιλογή έχει σημασία γιατί δείχνει κάτι ευρύτερο.
Δείχνει ότι η αμερικανική διπλωματία μπορεί πλέον να αντιμετωπίζει τις σχέσεις της με την Ελλάδα και την Τουρκία όχι αποκλειστικά μέσα από την παλαιότερη λογική της υποχρεωτικής ισορροπίας μεταξύ Αθήνας και Άγκυρας, αλλά όλο και περισσότερο με βάση τη διαφορετική στρατηγική αξία που προσφέρει κάθε χώρα.
Αυτό είναι ένα σημαντικό στοιχείο για την Ελλάδα. Η ελληνοαμερικανική σχέση αποκτά μεγαλύτερη αυτονομία, όχι επειδή παύει να συνδέεται με τις ευρύτερες ισορροπίες στην περιοχή, αλλά επειδή αποκτά πλέον τη δική της στρατηγική δυναμική. Και αυτό ακριβώς είναι που κατά την εκτίμησή μου, θα αξιολογήσει με ιδιαίτερη προσοχή η Άγκυρα.
Όχι απλώς το γεγονός ότι ο Ρούμπιο επισκέφθηκε την Αθήνα χωρίς να επισκεφθεί την Άγκυρα, αλλά το ενδεχόμενο η Ελλάδα να αποκτά πλέον αυτοτελή στρατηγική αξία για τις ΗΠΑ, η οποία δεν χρειάζεται να προσδιορίζεται αποκλειστικά μέσα από το ελληνοτουρκικό ισοζύγιο. Αυτή είναι, η ουσιαστική μεταβολή που πρέπει να παρακολουθήσουμε.
Ποια είναι τα κέρδη για τη χώρα μας από τις συνομιλίες στο πλαίσιο του 6ου Στρατηγικού Διαλόγου Ελλάδας – ΗΠΑ, καθώς η ατζέντα περιελάμβανε κρίσιμα ζητήματα στους τομείς της ενέργειας, της άμυνας, της ασφάλειας, της τεχνολογίας και της διασυνδεσιμότητας.
Μάρκο Ρούμπιο και Νίκος Δένδιας στην υπογραφή της συμφωνίας ΗΠΑ-Ελλάδας για το εξοπλιστικό πρόγραμμα. Πηγή: Mark Schiefelbein/Pool via REUTERS
Θα έλεγα ότι τα κέρδη για την Ελλάδα από τον 6ο Στρατηγικό Διάλογο είναι σημαντικά, ακριβώς επειδή δεν περιορίζονται σε έναν μόνο τομέα. Διαμορφώνεται ένα ευρύτερο πλέγμα συνεργασίας που συνδέει την άμυνα και την ασφάλεια με την ενέργεια, την τεχνολογία, τις επενδύσεις και τη διασυνδεσιμότητα.
Πρώτα απ’ όλα, υπάρχει το αμυντικό και επιχειρησιακό σκέλος. Η συμφωνία για περίπου 4 δισ. δολάρια μέσω Foreign Military Sales εντάσσεται στον μακροπρόθεσμο αμυντικό σχεδιασμό της Ελλάδας και συνδέεται ρητά με την ενίσχυση της διαλειτουργικότητας των δύο Ενόπλων Δυνάμεων.
Παράλληλα, η παραχώρηση Stryker και η συμμετοχή της Ελλάδας στο State Partnership Program με την Εθνοφρουρά της Φλόριντα δημιουργούν πρόσθετες δυνατότητες για εκπαίδευση, επιχειρησιακή συνεργασία και διαλειτουργικότητα.
Δεύτερον, υπάρχει το ενεργειακό σκέλος, το οποίο κατά τη γνώμη μου έχει ιδιαίτερη γεωπολιτική σημασία. Η περαιτέρω εμβάθυνση της συνεργασίας γύρω από το LNG, τον Κάθετο Διάδρομο Φυσικού Αερίου και την έρευνα υδρογονανθράκων ενισχύει τον ρόλο της Ελλάδας ως ενεργειακής πύλης προς την Ευρώπη.
Αυτό σημαίνει ότι η ελληνική ενεργειακή υποδομή αποκτά μεγαλύτερη σημασία όχι μόνο για την ελληνική οικονομία, αλλά και για την ευρωπαϊκή ενεργειακή ασφάλεια.
Τρίτον, υπάρχει ένα νέο και ιδιαίτερα ενδιαφέρον πεδίο συνεργασίας στην τεχνολογία.
Η εμβάθυνση της συνεργασίας στην Τεχνητή Νοημοσύνη, στην υπολογιστική υψηλών επιδόσεων (High-Performance Computing), στην κυβερνοασφάλεια και στις προηγμένες τεχνολογίες, σε συνδυασμό με τη συμμετοχή της Ελλάδας στην πρωτοβουλία Pax Silica, δείχνει ότι η τεχνολογία εντάσσεται πλέον στον πυρήνα της ευρύτερης οικονομικής και στρατηγικής ασφάλειας των δύο χωρών.
Δεν πρόκειται επομένως, απλώς για μια διεύρυνση της διμερούς συνεργασίας σε τεχνολογικά ζητήματα. Η ανάπτυξη υποδομών και δυνατοτήτων σε AI και υπολογιστική ισχύ, η κυβερνοασφάλεια και η προστασία των κρίσιμων υποδομών συνδέονται πλέον άμεσα με την ανθεκτικότητα της οικονομίας, την ασφάλεια των αλυσίδων εφοδιασμού και τη συνολική στρατηγική ασφάλεια.
Τέταρτον, υπάρχει η διάσταση της οικονομικής ασφάλειας και των επενδύσεων. Η συνεργασία για την προστασία κρίσιμων υποδομών και τον έλεγχο των επενδύσεων δείχνει ότι η οικονομική σχέση αντιμετωπίζεται πλέον και μέσα από το πρίσμα της εθνικής και στρατηγικής ασφάλειας.
Και υπάρχει τέλος, η διάσταση της περιφερειακής ασφάλειας. Η ενίσχυση της συνεργασίας στην καταπολέμηση της τρομοκρατίας, στην αντιμετώπιση της παράνομης μετανάστευσης και στη θαλάσσια ασφάλεια ενισχύει τον ρόλο της Ελλάδας ως χώρας που μπορεί να συμβάλει ενεργά στη διαχείριση περιφερειακών προκλήσεων.
Άρα, αν θέλουμε να συνοψίσουμε τα αποτελέσματα του 6ου Στρατηγικού Διαλόγου, θα έλεγα ότι το σημαντικότερο κέρδος δεν είναι μία μεμονωμένη συμφωνία. Είναι ότι η ελληνοαμερικανική σχέση αποκτά πολυεπίπεδη στρατηγική αρχιτεκτονική σε πεδία όπως την άμυνα, την ασφάλεια, την ενέργεια, την τεχνολογία, τις επενδύσεις και τη διασυνδεσιμότητα, τα οποία λειτουργούν πλέον συμπληρωματικά.
Το γεγονός αυτό, προσδίδει μεγαλύτερη γεωπολιτική αξία στην Ελλάδα αφού μετατρέπεται από ένας αγοραστής αμυντικού υλικού και συμμετέχων σε επιμέρους ενεργειακά έργα, σε ένα ολοκληρωμένο κόμβο ασφάλειας, ενέργειας, τεχνολογίας και συνδεσιμότητας για την Ανατολική Μεσόγειο και την Ευρώπη.
Τι μηνύματα εξέπεμψε ο Μάρκο Ρούμπιο αναφορικά με τα ελληνοτουρκικά και τις δυνατότητες για ειρηνική σχέση μεταξύ των δύο χωρών στη βάση του διεθνούς δικαίου;
Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο (POOL ΑΠΕ-ΜΠΕ/EUROKINISSI)
Ο Μάρκο Ρούμπιο έστειλε ένα μήνυμα στήριξης της σταθερότητας και της ειρηνικής επίλυσης των διαφορών, αλλά με ιδιαίτερα προσεκτική και διπλωματικά ελεγχόμενη διατύπωση. Είναι χαρακτηριστικό ότι, όταν ρωτήθηκε για τα ενεργειακά έργα της Ελλάδας και ειδικότερα για ζητήματα που συνδέονται με άλλες χώρες, απέφυγε να κατονομάσει την Τουρκία.
Αντίθετα, σημείωσε ότι πρόκειται για «πολύ ευαίσθητα και λεπτά ζητήματα» (very sensitive and delicate topics) και τόνισε ότι τέτοιου είδους θέματα είναι προτιμότερο να αντιμετωπίζονται στο κατάλληλο πλαίσιο μέσω διπλωματίας και διαλόγου και να μην αποτελούν αντικείμενο συζήτησης σε συνεντεύξεις Τύπου.
Αυτό κατά τη γνώμη μου, έχει ιδιαίτερη σημασία για τα ελληνοτουρκικά ζητήματα, διότι διαφαίνεται μια διαφοροποίηση στην προσέγγιση της Ουάσιγκτον, καθώς επιδιώκει να λειτουργήσει περισσότερο ως παράγοντας αποκλιμάκωσης και διαχείρισης των κινδύνων και λιγότερο ως διαιτητής των ελληνοτουρκικών διαφορών.
Ταυτόχρονα, ο κ. Ρούμπιο συνέδεσε την περιφερειακή σταθερότητα με την ανάγκη να προστατεύονται οι στρατηγικές υποδομές και η ενεργειακή ασφάλεια. Ειδικά για τα ενεργειακά έργα της Ελλάδας, δήλωσε ότι οι ΗΠΑ είναι «πολύ δεσμευμένες» στην επιτυχία τους και ότι τα ζητήματα που δημιουργούν εμπόδια θα πρέπει να αντιμετωπιστούν στο κατάλληλο διπλωματικό πλαίσιο.
Επομένως, το μήνυμα του Ρούμπιο δεν ήταν ένα μήνυμα δημόσιας κριτικής και αντιπαράθεσης με την Τουρκία. Ήταν περισσότερο ένα μήνυμα ότι οι διαφορές στην Ανατολική Μεσόγειο πρέπει να παραμένουν υπό έλεγχο, να αντιμετωπίζονται μέσω διαλόγου και διπλωματίας και να μην εξελίσσονται σε κρίσεις που υπονομεύουν τη σταθερότητα της περιοχής.
Υπάρχει όμως και μία δεύτερη διάσταση. Η ελληνική πλευρά έθεσε με σαφήνεια, στη συνάντηση των δύο υπουργών, το ζήτημα της περιφερειακής σταθερότητας, της Κύπρου και της ανάγκης σεβασμού του Διεθνούς Δικαίου και των αποφάσεων του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.
Ο Μάρκο Ρούμπιο από την πλευρά του, δεν αμφισβήτησε αυτή τη λογική, αλλά επέλεξε να διατηρήσει το δημόσιο μήνυμα σε επίπεδο διαλόγου, διπλωματίας και αποκλιμάκωσης, χωρίς να μετατρέψει τη δημόσια τοποθέτησή του σε αντιπαράθεση επί των επιμέρους ελληνοτουρκικών διαφορών.
Άρα, θα έλεγα ότι η αμερικανική θέση που αναδείχθηκε στην Αθήνα μπορεί να συνοψιστεί σε ένα τρίπτυχο: ειρηνική συνύπαρξη Ελλάδας και Τουρκίας, διάλογος για την αντιμετώπιση των διαφορών και αποφυγή ενεργειών που μπορούν να οδηγήσουν σε κλιμάκωση, μέσα στο πλαίσιο των κανόνων του διεθνούς δικαίου.
Και αυτό είναι σημαντικό, διότι για την Ελλάδα η ειρήνη και η αποκλιμάκωση δεν μπορούν να νοούνται ως αποδοχή τετελεσμένων ή ως εγκατάλειψη των κυριαρχικών της δικαιωμάτων. Η ειρηνική σχέση Ελλάδας – Τουρκίας μπορεί να είναι βιώσιμη μόνο όταν στηρίζεται στον σεβασμό του Διεθνούς Δικαίου, στην αποχή από μονομερείς ενέργειες και στην επίλυση των διαφορών με ειρηνικά μέσα.
«Δεν θέλουμε υπό ουδεμία περίπτωση να δούμε το λίκνο του δυτικού πολιτισμού να απειλείται από ατυχείς αποφάσεις, από μία δράση, από παραβιάσεις, από αποτυχία αντιμετώπισης απειλών». Αυτή η φράση του Ρούμπιο μπορεί να αποτελεί και μήνυμα στην Τουρκία γιατί χρησιμοποίησε τη λέξη παραβιάσεις;
Συνάντηση του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο. Τετάρτη 7 Οκτωβρίου 2026 (ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΟΝΤΑΡΙΝΗΣ / EUROKINISSI)
Ναι, θεωρώ ότι η συγκεκριμένη διατύπωση του Μάρκο Ρούμπιο μπορεί να διαβαστεί και ως έμμεσο μήνυμα προς την Τουρκία. Συγκεκριμένα, η επιλογή της λέξης «παραβιάσεις» (violations) έχει αναμφίβολα ιδιαίτερο βάρος, διότι δεν είναι μια ουδέτερη λέξη. Παραπέμπει σε συμπεριφορές που μπορούν να υπονομεύσουν τη σταθερότητα, την ασφάλεια και τους κανόνες που διέπουν τις διεθνείς σχέσεις.
Ακόμη πιο σημαντικό, όμως, είναι το πλαίσιο μέσα στο οποίο χρησιμοποιήθηκε η συγκεκριμένη λέξη. Ο Ρούμπιο δεν μίλησε απλώς για την ανάγκη να αποφεύγονται οι εντάσεις. Αναφέρθηκε σε ένα ευρύτερο ενδεχόμενο, στο οποίο το λίκνο του δυτικού πολιτισμού μπορεί να απειληθεί από «ατυχείς αποφάσεις», «δράσεις», «παραβιάσεις» ή «αποτυχία αντιμετώπισης απειλών».
Επομένως, θα έλεγα ότι η δήλωση λειτουργεί περισσότερο ως προληπτικό μήνυμα αποτροπής παρά ως δημόσια επίθεση εναντίον συγκεκριμένης χώρας. Η Ουάσιγκτον δείχνει ότι δεν επιθυμεί να δει την Ανατολική Μεσόγειο να επιστρέφει σε μια περίοδο έντασης και ότι οποιαδήποτε ενέργεια μπορεί να οδηγήσει σε αποσταθεροποίηση θα πρέπει να αντιμετωπίζεται πριν εξελιχθεί σε κρίση.
Και εδώ βρίσκεται, κατά τη γνώμη μου, η ιδιαίτερη σημασία της λέξης «παραβιάσεις». Όταν ένας κορυφαίος Αμερικανός αξιωματούχος χρησιμοποιεί έναν τόσο συγκεκριμένο όρο σε μια ομιλία στην Αθήνα, είναι εύλογο η Άγκυρα να τον αξιολογήσει προσεκτικά, ακόμη και αν ο ίδιος δεν την κατονομάζει.
Δεν θα έλεγα λοιπόν, ότι ο Ρούμπιο έστειλε ένα ευθύ «μήνυμα προς την Τουρκία», αλλά ότι έθεσε ένα πλαίσιο συμπεριφοράς για όλους τους περιφερειακούς δρώντες, μέσα στο οποίο η αποφυγή παραβιάσεων, μονομερών ενεργειών και λανθασμένων υπολογισμών αποτελεί προϋπόθεση για τη διατήρηση της σταθερότητας.
Για την Ελλάδα, αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η αμερικανική προσέγγιση φαίνεται να συνδέει πλέον την ειρήνη και την αποκλιμάκωση όχι μόνο με τον διάλογο, αλλά και με την αποφυγή ενεργειών που δημιουργούν τετελεσμένα ή αυξάνουν τον κίνδυνο μιας κρίσης.
