Το λεγόμενο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΠΔΠ) ήταν χθες το βασικό θέμα της δεύτερης ημέρας του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στις Βρυξέλλες, ενώ το θετικό στοιχείο που προέκυψε από τη συζήτηση είναι ότι όλοι οι ηγέτες προτιμούν μια συμφωνία μέχρι το τέλος του έτους, ώστε να υπάρχει χρόνος για την έγκριση των κανονισμών και όλα να είναι έτοιμα για το νέο ΠΔΠ την 1η Ιανουαρίου 2028.
Φυσικά, το περιεχόμενο της συμφωνίας είναι το μεγάλο ζητούμενο. Ωστόσο, οι χώρες της Συνοχής, στις οποίες περιλαμβάνεται και η Ελλάδα, έχουν πολλές πιθανότητες να πετύχουν μια ικανοποιητική συμφωνία.
Η ομάδα «Φίλοι της Συνοχής» υπερέχει αριθμητικά, δεδομένου ότι έχει στις τάξεις της 16 Ευρωπαίους ηγέτες, οι οποίοι συναντήθηκαν στο περιθώριο της Συνόδου για να συντονίσουν τις ενέργειές τους. Ωστόσο, η πιο σημαντική υπεροχή προέρχεται από την ίδια την πρόταση της Κομισιόν, η οποία είναι πολύ θετική για τις φτωχότερες χώρες.
Η πρόταση της Επιτροπής που βρίσκεται στο τραπέζι καθορίζει τον κοινοτικό προϋπολογισμό στα 2 τρισεκατομμύρια ευρώ για την παραπάνω επταετία, δηλαδή αυξημένο κατά 800 δισ. ευρώ σε σχέση με το ΠΔΠ της περιόδου 2021-2027. Το μεγαλύτερο μέρος της αύξησης προτείνεται να καλυφθεί από νέους κοινοτικούς πόρους, ώστε να μην αυξηθεί σημαντικά η συνεισφορά των πλουσιότερων κρατών-μελών. Οι νέοι φόροι που θα πρέπει να καθοριστούν στη διαπραγμάτευση τους επόμενους μήνες αφορούν κυρίως τα τυχερά παιχνίδια στο Διαδίκτυο και τις συναλλαγές σε κρυπτονομίσματα.
Με την πρόταση της Κομισιόν συμφωνούν σε μεγάλο βαθμό οι «Φίλοι της Συνοχής» (Ελλάδα, Βουλγαρία, Κροατία, Εσθονία, Ιταλία, Λετονία, Λιθουανία, Μάλτα, Πολωνία, Πορτογαλία, Τσεχία, Ρουμανία, Σλοβενία, Σλοβακία, Ισπανία και Ουγγαρία), με πρώτη προτεραιότητα τη διασφάλιση των δαπανών για τη συνοχή και τη γεωργία.
Απέναντί τους στη διαπραγμάτευση θα βρουν τον κοινοτικό Βορρά, με επικεφαλής τη Γερμανία, την Ολλανδία, τη Σουηδία, τη Δανία και την Αυστρία, οι οποίες θα επιδιώξουν ένα «κούρεμα» των ποσών που προτείνει η Κομισιόν, επικαλούμενες την επιβράδυνση της οικονομίας και τις δημοσιονομικές δυσκολίες που αυτή προκαλεί. Η κυπριακή προεδρία παρουσίασε μια συμβιβαστική πρόταση, προβλέποντας μια μείωση των κονδυλίων κατά 2%, αλλά αυτή απορρίφθηκε. Τώρα, τα βλέμματα στρέφονται στην ιρλανδική προεδρία, η οποία αναλαμβάνει το δεύτερο εξάμηνο του 2026 και από την οποία η Σύνοδος ζήτησε μια συμβιβαστική πρόταση ενόψει της επόμενης Συνόδου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, στα μέσα Οκτωβρίου.
Αναφορικά με τη διεύρυνση, παρά τις διαφωνίες που υπάρχουν σε σχέση με την ενταξιακή πορεία της Ουκρανίας, οι Ευρωπαίοι ηγέτες απέφυγαν μια σύγκρουση στην παρούσα φάση, παραπέμποντας μια ουσιαστική συζήτηση για τους επόμενους μήνες, τον Οκτώβριο ή τον Δεκέμβριο.
Αυτό είχε φανεί και από το σχέδιο των συμπερασμάτων, μετά την υποχώρηση της ομάδας των χωρών του Βορρά (Εσθονία, Λιθουανία, Λετονία, Δανία, Σουηδία, Φινλανδία), οι οποίες αρχικώς ζητούσαν μια μεγαλύτερη δέσμευση των κρατών-μελών για την ένταξη της Ουκρανίας.
Η πλειονότητα των κρατών-μελών δεν επιθυμεί μια τέτοια εξέλιξη, γιατί, αφενός, θα ήταν άδικο για τις άλλες υποψήφιες χώρες των Δυτικών Βαλκανίων, που έχουν ξεκινήσει εδώ και χρόνια τις διαπραγματεύσεις, και, αφετέρου, θα ήταν επιζήμιο και για την ίδια την Ε.Ε. να εντάξει στους κόλπους της μια χώρα που σήμερα είναι πολύ μακριά από την εκπλήρωση των οικονομικών και πολιτικών κριτηρίων, αλλά και των κριτηρίων του κράτους δικαίου. Πάντως, είναι βέβαιο ότι οι πιέσεις θα επανέλθουν τους επόμενους μήνες, με πολλές πιθανότητες μεγάλων τριβών στους κόλπους του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.
Σύνοδος ΕΕ: Αντιπαράθεση για διάλογο με τη Ρωσία
Τελικά, αντιπαράθεση υπήρξε στη Σύνοδο όχι για το ΠΔΠ ούτε για τη διεύρυνση, αλλά για τη συμμετοχή της Ε.Ε. σε πιθανές ειρηνευτικές συνομιλίες μεταξύ της Ρωσίας και της Ουκρανίας και για το ποιος θα εκπροσωπεί την Ευρώπη.
Οι Γάλλοι και οι Γερμανοί, με την προσθήκη των Βρετανών, όχι ως κράτους της Ε.Ε., γιατί έχουν αποχωρήσει, αλλά ως μεγάλης ευρωπαϊκής χώρας, θέλουν να έχουν αυτοί τον πρώτο λόγο σε περίπτωση συνομιλιών με τον Πούτιν. Αυτό έχει προκαλέσει την αντίδραση της πλειονότητας των κρατών-μελών, τα οποία ζητούν την εκπροσώπηση της Ε.Ε. να αναλάβει ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα. Μάλιστα, άμεσος συνεργάτης του κ. Κόστα επικοινώνησε πρόσφατα με Ρώσους αξιωματούχους για τον λόγο αυτό, προκαλώντας την άμεση αντίδραση του Γάλλου προέδρου, Εμανουέλ Μακρόν, και του Γερμανού καγκελάριου, Φρίντριχ Μερτς, οι οποίοι άσκησαν έντονη κριτική κατά τη διάρκεια της Συνόδου.
Η γαλλογερμανική θέση είναι ότι δεν είναι τώρα η στιγμή για συνομιλίες με τη Ρωσία και, σε κάθε περίπτωση, θέλουν το Παρίσι, το Βερολίνο και το Λονδίνο, ως μεγάλες δυνάμεις, να έχουν τον βασικό λόγο. Η Ιταλία και η Πολωνία δεν έκρυψαν τη δυσφορία τους, επειδή, ως μεγάλες χώρες και αυτές, δεν είναι μαζί με τους τρεις. Γενικά, η συζήτηση κατέδειξε ότι υπάρχουν αντικρουόμενα συμφέροντα και διαφορετικές προτεραιότητες μεταξύ των κρατών-μελών.
Σύνοδος ΕΕ – Κυριάκος Μητσοτάκης: «Δύσκολη η διαπραγμάτευση για τον προϋπολογισμό»

Η εξασφάλιση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας αποτελεί το βασικό ζητούμενο και το σημαντικότερο κέρδος της καταρχάς συμφωνίας που έχει επιτευχθεί, δήλωσε ο πρωθυπουργός για τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή μετά τη Σύνοδο Κορυφής στις Βρυξέλλες.
«Ελπίζω και εύχομαι να μην υπάρξουν αναταράξεις που να θέσουν σε κίνδυνο το σκέλος αυτό της συμφωνίας», ανέφερε ο κ. Μητσοτάκης, προσθέτοντας ότι η σημαντική αποκλιμάκωση στις τιμές του πετρελαίου αποτελεί προτεραιότητα για όλα τα μέλη του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.
Ο πρωθυπουργός άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο ελληνικής συμμετοχής σε αποστολή για την ασφάλεια στην περιοχή, υπό την προϋπόθεση ότι θα υπάρχει διεθνής νομιμοποίηση σε επίπεδο Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών. «Η Ελλάδα θα ήταν πρόθυμη να συμμετάσχει σε κάποιου είδους αποστολή, η οποία θα πρέπει να έχει διεθνή νομιμοποίηση σε επίπεδο ασφαλείας του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών», είπε, διευκρινίζοντας ότι κάτι τέτοιο δεν βρίσκεται αυτή τη στιγμή στο τραπέζι και ότι ο σκοπός είναι η επιστροφή στο προηγούμενο status quo. Υπενθύμισε ότι, πριν από την έναρξη του πολέμου, η διέλευση από τα Στενά ήταν απολύτως ελεύθερη και ότι δεν υπήρχε συζήτηση ούτε για επιβολή τελών ούτε για ειρηνευτική αποστολή. «Η Ελλάδα έχει αποδείξει ότι μπορεί να είναι παρούσα στο πεδίο όταν αυτό απαιτείται», υπογράμμισε, προσθέτοντας ότι «σε περίπτωση που απαιτηθεί οποιαδήποτε πρόσθετη συνεισφορά μας, δεν θα διστάσουμε να το κάνουμε».
Για τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό, ο κ. Μητσοτάκης σημείωσε ότι οι αποκλίσεις μεταξύ των κρατών-μελών παραμένουν σημαντικές και ότι, αν και στόχος είναι η ολοκλήρωση της διαπραγμάτευσης έως το τέλος του έτους, το εγχείρημα δεν είναι εύκολο. «Θα είναι μια εξαιρετικά δύσκολη διαπραγμάτευση. Υπάρχουν σημαντικές αποκλίσεις», ανέφερε, προσθέτοντας ότι «ο σκοπός είναι να ολοκληρώσουμε τη διαπραγμάτευση στο τέλος αυτού του χρόνου», αλλά «αυτή τη στιγμή υπάρχουν πολύ μεγάλες αποστάσεις». Για την Ελλάδα, όπως υπογράμμισε, η διαφύλαξη των πόρων για συνοχή και ΚΑΠ αποτελεί «αδιαπραγμάτευτη προτεραιότητα», ενώ η Αθήνα εμφανίζεται ικανοποιημένη από την πρόβλεψη αυξημένων πόρων για τη μετανάστευση.
