Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αξιολογεί ότι τους τελευταίους 12 μήνες έχει σημειωθεί μικρή και μεγαλύτερη πρόοδος σε σχέση με τη λειτουργία του κράτους δικαίου στην Ελλάδα, ενώ προβαίνει και σε συστάσεις ως προς τη συνέχεια που θα πρέπει να δοθεί από τις ελληνικές αρχές.
Πρόκειται για την έβδομη ετήσια έκθεση της Κομισιόν για το κράτος δικαίου, όπως οι υπηρεσίες τους αναλύουν την κατάσταση ανά χώρα και κάνουν συστάσεις σχετικά με το τι πρέπει να γίνει και ή να βελτιωθεί τους επόμενους 12 μήνες. Είναι μια διαδικασία που αφορά όλες τις χώρες γιατί ναι μεν η κατάσταση δεν είναι ίδια, ωστόσο νομικά κενά και προβληματικές καταστάσεις υπάρχουν σε όλα τα κράτη μέλη.
Αναφορικά με την Ελλάδα, συνολικά με βάση τις συστάσεις στην Έκθεση για το Κράτος Δικαίου του 2025, λαμβάνοντας υπόψη άλλες εξελίξεις που έλαβαν χώρα κατά την περίοδο αναφοράς και επιπλέον της υπενθύμισης των σχετικών δεσμεύσεων που αναλήφθηκαν στο πλαίσιο του Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, καθώς και της ειδικής ανά χώρα σύστασης στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου σχετικά με την αποτελεσματικότητα του δικαστικού συστήματος, η Επιτροπή καταλήγει στα εξής:
-Έχει σημειωθεί περιορισμένη πρόοδος στη δημιουργία ενός ισχυρού ιστορικού διώξεων και τελεσίδικων αποφάσεων σε υποθέσεις διαφθοράς, καθώς έχει συσταθεί το νομικό πλαίσιο για ένα ψηφιακό μητρώο υποθέσεων διαφθοράς και το μητρώο αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία την 1η Ιανουαρίου 2027. Ωστόσο, καθώς ο αριθμός των διώξεων και των τελεσίδικων αποφάσεων σε υποθέσεις διαφθοράς, συμπεριλαμβανομένης της διαφθοράς υψηλού επιπέδου, παραμένει χαμηλός, συνιστάται στην Ελλάδα να συνεχίσει τις προσπάθειες για τη δημιουργία ενός ισχυρού ιστορικού διώξεων και τελεσίδικων αποφάσεων σε υποθέσεις διαφθοράς, συμπεριλαμβανομένης της διαφθοράς υψηλού επιπέδου.
– Έχει σημειωθεί περιορισμένη πρόοδος στη βελτίωση του πλαισίου άσκησης πίεσης (λομπι), καθώς δεν έχει θεσπιστεί νομοθεσία που να διευρύνει τον ορισμό του εκπροσώπου πίεσης (λομπίστας), ενώ βρίσκονται σε εξέλιξη μέτρα εφαρμογής και δραστηριότητες ευαισθητοποίησης. Συνεπώς, συνιστάται στην Ελλάδα να βελτιώσει το πλαίσιο άσκησης πίεσης (lobbying), μεταξύ άλλων με την αναθεώρηση του ορισμού του λομπίστα και τη διασφάλιση της αποτελεσματικής εφαρμογής.
-Έχει σημειωθεί περαιτέρω πρόοδος στην ενίσχυση των νομοθετικών και μη νομοθετικών εγγυήσεων για τη βελτίωση της ασφάλειας και της προστασίας των δημοσιογράφων, ιδίως όσον αφορά τις καταχρηστικές αγωγές, καθώς έχουν ληφθεί πρόσθετα μέτρα και ολοκληρώνεται το σχέδιο νομοθεσίας κατά του SLAPP. Συνεπώς, συνιστάται στην Ελλάδα να ολοκληρώσει το έργο της ενίσχυσης των νομοθετικών και μη νομοθετικών εγγυήσεων για τη βελτίωση της ασφάλειας και της προστασίας των δημοσιογράφων, ιδίως όσον αφορά τις καταχρηστικές αγωγές, σύμφωνα με το εγκριθέν Μνημόνιο Συνεργασίας και λαμβάνοντας υπόψη τα ευρωπαϊκά πρότυπα για την προστασία των δημοσιογράφων.
Διαβάστε Επίσης
– Έχει σημειωθεί περαιτέρω πρόοδος στην ανάπτυξη ενός δομημένου διαλόγου με τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών (ΟΚΠ) και στην απλούστευση των απαιτήσεων εγγραφής με σκοπό τη διατήρηση ενός ανοιχτού πλαισίου για τη λειτουργία τους, δεδομένου ότι έχει τεθεί το πλαίσιο για έναν δομημένο διάλογο με τις ΟΚΠ και έχουν ληφθεί ορισμένα μέτρα για τη μείωση των απαιτήσεων τεκμηρίωσης και την απλοποίηση των διαδικασιών. Δεδομένου ότι ο δομημένος διάλογος δεν έχει ακόμη καταστεί τακτικός και βιώσιμος και το πλαίσιο καταχώρισης παραμένει κατακερματισμένο, συνιστάται στην Ελλάδα να εντείνει τις προσπάθειες για την εδραίωση ενός τακτικού και βιώσιμου δομημένου διαλόγου με τις ΟΚΠ και να απλοποιήσει τις απαιτήσεις καταχώρισης, με σκοπό τη διατήρηση ενός ανοιχτού πλαισίου λειτουργίας τους.
Για το σύνολο της ΕΕ, η φετινή έκθεση επιβεβαιώνει μια γενικά θετική πορεία, παρουσιάζοντας συνεχή πρόοδο σε πολλά κράτη μέλη, με σημαντικές μεταρρυθμίσεις να έχουν ολοκληρωθεί ή να βρίσκονται σε εξέλιξη σε όλους τους τομείς που παρακολουθούνται στο πλαίσιο της έκθεσης. Ενώ η εικόνα είναι άνιση μεταξύ των κρατών μελών και των τομέων πολιτικής και εξακολουθούν να υπάρχουν ορισμένες προκλήσεις, η έκθεση και οι συστάσεις της εξακολουθούν να προωθούν μεταρρυθμίσεις και αλλαγές μέσω της διαρκούς συνεργασίας με τα κράτη μέλη.
Πώς σχολιάζει η Ελλάδα
Όπως κάθε χρόνο, έτσι και φέτος, η Έκθεση καταγράφει σειρά συστάσεων προς τα Κράτη Μέλη αλλά και παρατηρήσεων, οι οποίες αποτελούν έναν οδικό χάρτη προτεραιοποίησης παρεμβάσεων σε συγκεκριμένους τομείς πολιτικής.
Η ανταπόκριση της χώρας μας και η πρόοδος που έχει επιτευχθεί επιβεβαιώνει τη σοβαρότητα και την ισχυρή προσήλωσή μας στη συνεχή βελτίωση όσον αφορά το Κράτος Δικαίου, σε αγαστή συνεργασία με τους θεσμικούς φορείς, την κοινωνία των πολιτών και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Η Ελλάδα δεν αντιμετωπίζει την Έκθεση της Επιτροπής ως έναν ακόμα μηχανισμό αξιολόγησης, αλλά, πρωτίστως, ως μια ευκαιρία για τον εντοπισμό αδυναμιών, την ενίσχυση των θεσμών και την περαιτέρω θωράκιση του Κράτους Δικαίου, στο πλαίσιο και της ευρύτερης προσπάθειας για την Ευρωπαϊκή Ασπίδα Δημοκρατίας. Στόχος της χώρας είναι η οικοδόμηση ακόμα πιο ανθεκτικών, διαφανών και αποτελεσματικών θεσμών, ικανών να ανταποκρίνονται στις διαρκώς εξελισσόμενες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν η δημοκρατία και το Κράτος Δικαίου», υπογραμμίζεται στο δελτίο Τύπου του υπουργού Επικρατείας.
Υπενθυμίζεται ότι «για την καλύτερη ανταπόκριση στις απαιτήσεις της άσκησης, έχει συσταθεί διυπουργική TaskForce υπό τον υπουργό Επικρατείας, Α. Σκέρτσο, με τη συμμετοχή όλων των συναρμόδιων Υπουργείων, η οποία παρακολουθεί καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους την πρόοδο και τις προκλήσεις που ανακύπτουν σε κάθε τομέα που εξετάζει η Έκθεση και διασφαλίζει τη διασύνδεση των σχετικών πρωτοβουλιών με το μεταρρυθμιστικό πρόγραμμα της Κυβέρνησης.
«Η Ελλάδα συνεχίζει να θωρακίζει τη λειτουργία του κράτους δικαίου»
Μετά τις διαπιστώσεις, ο υπουργός Επικρατείας, Α. Σκέρτσος, δήλωσε τα εξής: «Η Ελλάδα συνεχίζει συστηματικά και αποφασιστικά να θωρακίζει τη λειτουργία του κράτους δικαίου με μεταρρυθμίσεις που ενισχύουν τη διαφάνεια, διασφαλίζουν τη λογοδοσία και συμβάλλουν στην ανεξαρτησία των θεσμών. Και η φετινή Έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αναγνωρίζει -για τρίτη συνεχή χρονιά- τη σταθερή πρόοδο της χώρας μας, διαπιστώνοντας συνεπήβελτίωση σε όλες ανεξαιρέτως τις συστάσεις που είχαν διατυπωθεί το προηγούμενο έτος. Μια επίδοση που πέτυχαν 13 εκ των 27 κρατών μελών της ΕΕ. Δεν επαναπαυόμαστε. Ήδη με τις μεταρρυθμίσεις που έχουμε ψηφίσει και υλοποιούμε αλλά και όσες δρομολογούμε το αμέσως επόμενο διάστημα -όπως για παράδειγμα η ενσωμάτωση στην εθνική νομοθεσία εντός του φετινού καλοκαιριού της οδηγίας που προστατεύει τους δημοσιογράφους από τις καταχρηστικές αγωγές και η λειτουργία του ψηφιακού μητρώου υποθέσεων διαφθοράς από τον Ιανουάριο του 2027- η θέση της χώρας μας θα βελτιωθεί περαιτέρω. Η προσήλωσή μας στη διαρκή βελτίωση όλων των πεδίων που αφορούν το Κράτος Δικαίου παραμένει ισχυρή. Ο αγώνας για μια καλύτερη και πιο ποιοτική δημοκρατία δεν σταματάει ποτέ. Στόχος μας είναι έως το 2030 η Ελλάδα να βρίσκεται μεταξύ των 20 χωρών, παγκοσμίως, με τις καλύτερες επιδόσεις σε ζητήματα διαφάνειας και λογοδοσίας, αλλά και στη μάχη κατά της διαφθοράς».
Τέλος, ο υφυπουργός στον πρωθυπουργό και κυβερνητικός εκπρόσωπος, Παύλος Μαρινάκης δήλωσε:
«Η φετινή έκθεση επιβεβαιώνει ότι η Ελλάδα συνεχίζει να κάνει σταθερά βήματα προς τα εμπρός. Ιδιαίτερα στον τομέα των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης αναγνωρίζεται για ακόμα μια χρονιά η πρόοδος που έχει επιτευχθεί. Η πρόοδος αυτή δεν προέκυψε ούτε τυχαία, ούτε επικοινωνιακά. Είναι αποτέλεσμα μιας συνεκτικής πολιτικής που υλοποιείται τα τελευταία χρόνια, με παρεμβάσεις που ενισχύουν τη διαφάνεια, τη θεσμική λειτουργία των Μέσων και την προστασία των ανθρώπων που υπηρετούν τη δημοσιογραφία. Ειδικά ως προς τις καταχρηστικές αγωγές (SLAPPs), η κυβέρνηση έχει ήδη προχωρήσει ένα βήμα παραπέρα. Το Υπουργείο Δικαιοσύνης έχει θέσει σε δημόσια διαβούλευση το σχέδιο νόμου για την ενσωμάτωση της σχετικής ευρωπαϊκής οδηγίας στην ελληνική έννομη τάξη, αποδεικνύοντας έμπρακτα ότι οι ευρωπαϊκές κατευθύνσεις μετατρέπονται σε συγκεκριμένες νομοθετικές πρωτοβουλίες, με στόχο την ουσιαστική προστασία της ελευθερίας της έκφρασης, της δημοσιογραφίας και της συμμετοχής στον δημόσιο διάλογο. Ασφαλώς, καμία έκθεση δεν σημαίνει ότι η προσπάθεια ολοκληρώθηκε. Η κυβέρνησή μας αντιμετωπίζει αυτές τις παρατηρήσεις όχι αμυντικά, αλλά ως οδηγό για τις επόμενες μεταρρυθμίσεις».
