Η γεωπολιτική ενηλικίωση της Ευρώπης

Γράφει ο Σωτήρης Ντάλης (Καθηγητής Διεθνών Σχέσεων και Ευρωπαϊκής Ενοποίησης, πρόεδρος του Τμήματος Μεσογειακών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αιγαίου)

Ο δυτικός κόσμος παρακολουθεί σοκαρισμένος τον πρόεδρο των ΗΠΑ να αποσυνθέτει τις δομές του μεταπολεμικού κόσμου. Ενός κόσμου που οι ΗΠΑ οικοδόμησαν. «Οι αυτοκρατορίες ανεβαίνουν και πέφτουν, αλλά κανένα κράτος δεν έχει ποτέ σκόπιμα και συστηματικά σκοτώσει τη δική του δύναμη- πόσω μάλλον με τέτοια ταχύτητα», έγραφε πρόσφατα ο καθηγητής Σύγχρονης Ευρωπαϊκής Ιστορίας, Τίμοθι Σνάιντερ. Μία υπερδύναμη πρέπει να έχει αίσθηση του εθνικού συμφέροντος. Χωρίς αίσθηση εθνικού συμφέροντος δεν μπορεί να υπάρξει κατανόηση του τι χρησιμεύουν οι συμμαχίες.

Παραμέρισε την εξαιρετική αμερικανική διπλωματία και διαπραγματεύεται αξιοποιώντας τους φίλους του και τους γαμπρούς του.

Το μεγάλο πρόβλημα με τη διακυβέρνηση Τραμπ είναι πως ο πρόεδρος δεν μπορεί να πείσει κανέναν για τη σοβαρότητά του. Στην Ευρώπη κανείς δεν τον εμπιστεύεται πλέον.

Με τον πόλεμο εναντίον του Ιράν το αποτέλεσμα είναι αυτό που δήλωσε ο Γερμανός καγκελάριος Μερτς: «Ενα ολόκληρο έθνος να υφίσταται ταπείνωση από την ιρανική ηγεσία και τους Φρουρούς της Επανάστασης».

Οι γεωπολιτικές εξελίξεις και η αβεβαιότητα ως προς τη στάση των ΗΠΑ έχουν πλέον δημιουργήσει ένα νέο στρατηγικό περιβάλλον που απαιτεί ευρωπαϊκή κυριαρχία.

Οταν σιγήσουν τα όπλα τόσο στην Ουκρανία όσο και στη Μέση Ανατολή και αναζητηθεί ένα πλαίσιο διαρκούς ειρήνης, τότε η Ευρωπαϊκή Ενωση πρέπει να είναι παρούσα με γεωπολιτική κυριαρχία.

Σήμερα φαίνεται να διαμορφώνεται μία κοινή κουλτούρα ασφαλείας. Αν πριν από έξι χρόνια η υγειονομική κρίση της πανδημίας ανέδειξε τα ευρωπαϊκά ελλείμματα και την ανάγκη στρατηγικής αυτονομίας, δύο χρόνια αργότερα η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία ανέδειξε την ανάγκη γεωπολιτικής ενηλικίωσης της Ευρώπης. Αυτή έγινε επιτακτική με την εκλογή Τραμπ και με την αντιευρωπαϊκή στάση του.

Οσο για την Ελλάδα, με ευρωπαϊκή προοπτική, εθνική αυτοπεποίθηση και στρατηγική ψυχραιμία, η Ελλάδα πρέπει να επαναπροσδιορίσει τον ρόλο της ως σημαντική περιφερειακή δύναμη σταθερότητας, διαδραματίζοντας ουσιαστικό ρόλο στη διαδικασία γεωπολιτικής ενηλικίωσης που βιώνει η Ευρωπαϊκή Ενωση.