Το πετρέλαιο της Βενεζουέλας αποτελεί μια δελεαστική προοπτική για τον Τραμπ, ο οποίος λατρεύει τα ορυκτά καύσιμα και έχει ήδη παρουσιάσει ένα όραμα για τις αμερικανικές πετρελαϊκές εταιρείες να επενδύσουν δισεκατομμύρια για να αξιοποιήσουν αυτό το μαύρο χρυσό.

Ωστόσο, οι ειδικοί για το κλίμα κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου, καθώς αυτό το πετρέλαιο είναι από τα πιο ρυπογόνα στον κόσμο.

«Το πετρέλαιο της Βενεζουέλας θεωρείται «βρώμικο» όχι λόγω ιδεολογίας, αλλά λόγω φυσικών χαρακτηριστικών και υποδομών», δήλωσε στο CNN ο Γκάι Πρινς, επικεφαλής της έρευνας για την ενεργειακή τροφοδοσία στο ανεξάρτητο think tank Carbon Tracker.

Ο τύπος πετρελαίου που κυριαρχεί στη Βενεζουέλα — ο οποίος βρίσκεται κυρίως στη ζώνη του Ορινόκο, μια έκταση γης που εκτείνεται στο ανατολικό τμήμα της χώρας — ονομάζεται βαρύ όξινο αργό και είναι παρόμοιο με τις πετρελαιοφόρες άμμους του Καναδά. Είναι παχύ και ιξώδες όπως η μελάσα και έχει υψηλότερη συγκέντρωση άνθρακα που θερμαίνει τον πλανήτη από τα ελαφρύτερα πετρέλαια.

Η σύστασή του σημαίνει ότι το βαρύ πετρέλαιο είναι γενικά πιο δύσκολο και απαιτεί περισσότερη ενέργεια για την εξόρυξή του. «Το πετρέλαιο δεν ρέει από το πηγάδι ως υγρό. Πρέπει να θερμανθεί, συνήθως με την άντληση ατμού στο κοίτασμα», δήλωσε ο Λορν Στόκμαν, συνδιευθυντής έρευνας στην περιβαλλοντική μη κερδοσκοπική οργάνωση Oil Change International. Αυτό απαιτεί μεγάλες ποσότητες ενέργειας, που παράγεται κυρίως από φυσικό αέριο που θερμαίνει τον πλανήτη.

Οι επιπτώσεις συνεχίζονται και μετά την εξόρυξη. Η υψηλή περιεκτικότητα του πετρελαίου σε θείο καθιστά επίσης πιο δύσκολη και πιο δαπανηρή τη διύλιση σε προϊόντα όπως η βενζίνη και το ντίζελ. Απαιτεί εξειδικευμένο εξοπλισμό και πιο ενεργοβόρες διαδικασίες, αυξάνοντας περαιτέρω τη ρύπανση του κλίματος.

Επιπλέον, «η υποδομή (στη Βενεζουέλα) είναι παλιά και κακώς συντηρημένη, γεγονός που αυξάνει τον κίνδυνο διαρροής μεθανίου, καύσης και διαρροών», δήλωσε ο Πρινς της Carbon Tracker.

Το μεθάνιο αποτελεί μεγάλο πρόβλημα για το κλίμα, καθώς αυτό το αέριο που προκαλεί την υπερθέρμανση του πλανήτη είναι πάνω από 80 φορές πιο ισχυρό από το διοξείδιο του άνθρακα σε σύντομο χρονικό διάστημα. Η ένταση μεθανίου των δραστηριοτήτων πετρελαίου και φυσικού αερίου στη Βενεζουέλα είναι έξι φορές υψηλότερη από τον παγκόσμιο μέσο όρο, σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας. Αυτό οφείλεται εν μέρει στα υψηλά επίπεδα καύσης της χώρας, μια πρακτική που απελευθερώνει μεγάλες ποσότητες μεθανίου καθώς καίγεται το πλεόνασμα φυσικού αερίου.

Σύμφωνα με τον Πάτρικ Κινγκ, επικεφαλής της έρευνας για τις εκπομπές στην εταιρεία συμβούλων Rystad Energy, επί του παρόντος, η ρύπανση του κλίματος που απελευθερώνεται για κάθε βαρέλι πετρελαίου που παράγεται στη Βενεζουέλα είναι υπερδιπλάσια του παγκόσμιου μέσου όρου.

Είναι πιθανό ότι ο αντίκτυπος στο κλίμα θα μπορούσε να μειωθεί αν παρέμβουν οι μεγάλες πετρελαϊκές εταιρείες των ΗΠΑ. Έχουν καταφέρει να μειώσουν την ένταση των εκπομπών σε ορισμένες από τις παγκόσμιες πετρελαϊκές τους δραστηριότητες, δήλωσε ο Κινγκ της Rystad. Ωστόσο, «υπάρχουν όρια» στο πόσο θα μπορούσε να μειωθεί, πρόσθεσε. Το πετρέλαιο της Βενεζουέλας θα εξακολουθήσει να απαιτεί μεγάλες ποσότητες ενέργειας για την εξόρυξή του και τα σημαντικά προγράμματα μείωσης της καύσης είναι πολύ δαπανηρά.

Το πετρέλαιο της Βενεζουέλας δημιουργεί επίσης σοβαρά περιβαλλοντικά προβλήματα. Η χώρα μαστίζεται από διαρροές σε αγωγούς και ξεπερασμένη υποδομή, γεγονός που αυξάνει τον κίνδυνο διαρροών.

Είναι δύσκολο να βρεθούν ακριβή στοιχεία για τον αριθμό των διαρροών, ειδικά καθώς η εθνική πετρελαϊκή εταιρεία σταμάτησε να τις δημοσιοποιεί το 2016, αλλά άλλες οργανώσεις έχουν δημοσιεύσει εκτιμήσεις. Το Παρατηρητήριο Περιβαλλοντικών Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων της Βενεζουέλας δημοσίευσε μια έκθεση το 2022, στην οποία διαπιστώθηκε ότι μεταξύ 2016 και 2021 σημειώθηκαν 199 διαρροές — αν και σημείωσε ότι ο πραγματικός αριθμός ήταν πιθανώς πολύ υψηλότερος.

«Είτε στον Καναδά είτε στη Βενεζουέλα, δεν πρέπει να εξορύσσουμε αυτά τα υλικά», δήλωσε ο Στόκμαν της Oil Change International.

Όχι μόνο οι κλιματικοί και περιβαλλοντικοί κίνδυνοι είναι υψηλοί, αλλά και η οικονομική πλευρά της απελευθέρωσης του πετρελαίου της Βενεζουέλας μπορεί απλά να μην λειτουργήσει.

Η παραγωγή πετρελαίου της Βενεζουέλας έχει μειωθεί σημαντικά από το 2016, όταν ανερχόταν σε περίπου 2 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα. Σήμερα παράγει λιγότερα από 1 εκατομμύριο βαρέλια την ημέρα, εν μέρει λόγω των αμερικανικών κυρώσεων και της μείωσης των επενδύσεων. Πριν από την αμερικανική στρατιωτική επιχείρηση, οι μελλοντικές προοπτικές έδειχναν περαιτέρω μείωση.

Σύμφωνα με στοιχεία της Rystad Energy που δημοσιεύθηκαν τη Δευτέρα (05/01), θα χρειαστούν επενδύσεις άνω των 53 δισεκατομμυρίων δολαρίων τα επόμενα 15 χρόνια μόνο για να διατηρηθεί ο τρέχων ρυθμός παραγωγής πετρελαίου. Για να φτάσει η παραγωγή στα επίπεδα της ακμής της Βενεζουέλας, δηλαδή πάνω από 3 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα, θα χρειαστούν 183 δισεκατομμύρια δολάρια, κατέληξε η Rystad.

Πρόκειται για μια δαπανηρή προοπτική σε έναν κόσμο που πνίγεται από πετρέλαιο, όπου οι τιμές είναι χαμηλές και όπου η παγκόσμια ζήτηση πετρελαίου ενδέχεται να πλησιάζει γρήγορα στο αποκορύφωμά της. «Στη σημερινή αγορά ενέργειας, αυτό απλά δεν συνάδει με την πραγματικότητα», δήλωσε ο Πρινς. «Θα ήταν ένας πολύ δαπανηρός τρόπος παραγωγής πετρελαίου υψηλού κόστους και υψηλών εκπομπών, ακριβώς τη στιγμή που η παγκόσμια ζήτηση επιβραδύνεται. Απλά δεν είναι ένα πιστευτό σενάριο», πρόσθεσε.

Οι παγκόσμιες κλιματικές συνέπειες της δραματικής αύξησης της παραγωγής πετρελαίου στη Βενεζουέλα, αν αυτό αποδειχθεί εφικτό, είναι δύσκολο να προβλεφθούν. Θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τον τρόπο εξόρυξης του πετρελαίου, «αλλά το πιο πιθανό είναι ότι οι εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα θα αυξηθούν σημαντικά», δήλωσε ο Ντιέγκο Ριβέρα Ριβότα, ανώτερος ερευνητικός συνεργάτης στο Κέντρο Παγκόσμιας Ενεργειακής Πολιτικής του Πανεπιστημίου Κολούμπια.

Υπάρχουν όμως και άλλα σενάρια. Η αύξηση της παραγωγής της Βενεζουέλας δεν σημαίνει απαραίτητα περισσότερη παραγωγή πετρελαίου σε παγκόσμιο επίπεδο, αν η παραγωγή μειωθεί σε άλλες περιοχές, δήλωσε ο Κινγκ της Rystad.

Πιο σημαντική μπορεί να είναι η επίδραση στις παγκόσμιες προσπάθειες για την ανάσχεση της κλιματικής κρίσης, δήλωσε ο Πρινς: «Η πιο σημαντική κλιματική επίδραση μιας παρέμβασης της Βενεζουέλας δεν θα ήταν η απελευθέρωση τεράστιων ποσοτήτων άνθρακα — θα ήταν έμμεση: Θα αποσπούσε την προσοχή από τη μετάβαση στην καθαρή ενέργεια, θα ενίσχυε τη νοοτροπία του 20ού αιώνα σχετικά με τους πόρους και θα δημιουργούσε αστάθεια που θα επιβράδυνε τη συντονισμένη δράση για το κλίμα».