Ολική έκλειψη ηλίου: Πού και πότε θα τη δείτε - Όλα όσα πρέπει να ξέρετε

Η ολική ηλιακή έκλειψη συμβαίνει όταν η Σελήνη περνά ανάμεσα στον Ήλιο και τη Γη, ρίχνοντας τη σκιά της στον πλανήτη μας και μπλοκάροντας πλήρως το φως του Ήλιου σε ορισμένες περιοχές, σύμφωνα με τη NASA.

Παρατηρητές σε τμήματα της Γροιλανδίας, της Ισλανδίας, της βόρειας Ισπανίας και της βορειοανατολικής Πορτογαλίας θα έχουν την ευκαιρία να δουν το φαινόμενο της ολικότητας, τη στιγμή που ο ουρανός σκοτεινιάζει προσωρινά καθώς ο Ήλιος εξαφανίζεται πλήρως.

Ταυτόχρονα, μερική έκλειψη, κατά την οποία καλύπτεται μόνο μέρος του ηλιακού δίσκου, θα είναι ορατή σε περιοχές της Ευρώπης, της Αφρικής και της Βόρειας Αμερικής.

Η τελευταία ολική ηλιακή έκλειψη είχε γίνει ορατή από Μεξικό, Ηνωμένες Πολιτείες και Καναδά τον Απρίλιο του 2024, ενώ η τελευταία που παρατηρήθηκε από την ηπειρωτική Ευρώπη ήταν το 2006, σύμφωνα με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος (ESA).

Το φαινόμενο του Αυγούστου θα είναι η πρώτη ολική ηλιακή έκλειψη που θα είναι ορατή από την ηπειρωτική Ισπανία από το 1905 και η πρώτη από τρεις ηλιακές εκλείψεις που θα παρατηρηθούν στη χώρα μέχρι το 2028, σύμφωνα με την ESA.

Η διευθύντρια επιστημών του ESA, Κάρολ Μάντελ, δήλωσε ότι μια ολική έκλειψη αποτελεί «μια σπάνια στιγμή όπου εκατομμύρια άνθρωποι μπορούν να κοιτάξουν τον ουρανό μαζί και να νιώσουν δέος και περιέργεια», προσθέτοντας ότι πρόκειται για μια κοινή εμπειρία που μας συνδέει με το σύμπαν.

Πού θα είναι ορατή η έκλειψη

Η στενή «ζώνη ολικότητας» θα εκτείνεται για περίπου 8.300 χιλιόμετρα, ξεκινώντας από την Αρκτική, περνώντας κοντά στον Βόρειο Πόλο και συνεχίζοντας προς Γροιλανδία, Ισλανδία, Πορτογαλία και βόρεια Ισπανία, σύμφωνα με το EarthSky.

Στη Γροιλανδία η ολικότητα θα διαρκέσει λίγο πάνω από δύο λεπτά, ενώ στη βόρεια Ισπανία μπορεί να είναι μόλις περίπου 20 δευτερόλεπτα, ανάλογα με τις καιρικές συνθήκες.

Το φαινόμενο θα περάσει επίσης από τη Γαλικία και στη συνέχεια από τα Βαλεαρίδες Νησιά, με το ηλιοβασίλεμα να επιταχύνει τη μετάβαση από μέρα σε νύχτα.

Για όσους βρίσκονται εκτός της ζώνης ολικότητας, ο ESA θα μεταδώσει ζωντανή εικόνα από το Αστροφυσικό Παρατηρητήριο της Χαβαλάνμπρε στην Ισπανία.

Πότε είναι η επόμενη ηλιακή έκλειψη

Η επόμενη ολική ηλιακή έκλειψη θα συμβεί στις 2 Αυγούστου 2027 και θα είναι ορατή σε Νότια Ισπανία, Βόρεια Αφρική, Σαουδική Αραβία και Υεμένη.

Στις ΗΠΑ δεν θα υπάρξει ξανά ολική έκλειψη μέχρι το 2033 (και τότε μόνο στην Αλάσκα), ενώ για τις ηπειρωτικές ΗΠΑ η επόμενη θα είναι το 2044.

Πώς να τη δείτε με ασφάλεια

Δεν είναι ποτέ ασφαλές να κοιτάμε απευθείας τον Ήλιο χωρίς ειδική προστασία, εκτός από το σύντομο διάστημα της ολικότητας.

Απαιτούνται ειδικά γυαλιά έκλειψης ή χειροκίνητα ηλιακά φίλτρα. Εναλλακτικά, μπορούν να χρησιμοποιηθούν τηλεσκόπια ή κάμερες με ειδικά φίλτρα τοποθετημένα μπροστά από τον φακό.

Τα κοινά γυαλιά ηλίου δεν παρέχουν καμία προστασία. Επίσης, δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται κατεστραμμένα φίλτρα ή να συνδυάζεται η χρήση γυαλιών έκλειψης με οπτικά όργανα χωρίς ειδική προστασία, καθώς μπορεί να προκληθεί σοβαρή βλάβη στα μάτια.

Τι μπορούν να μάθουν οι επιστήμονες

Οι ηλιακές εκλείψεις προσφέρουν στους επιστήμονες μοναδική ευκαιρία να μελετήσουν την ηλιακή κορώνα και να συλλέξουν δεδομένα για τον Ήλιο.

Κατά τη διάρκεια της έκλειψης του Αυγούστου, επιστημονικές ομάδες σχεδιάζουν την εκτόξευση αερόστατων μεγάλης ανύψωσης για τη λήψη εικόνων και τη μελέτη της σκιάς της Σελήνης. Ο στόχος είναι να αναπαραχθεί ένα ιστορικό πείραμα του 1919 που συνέβαλε στην επιβεβαίωση της θεωρίας της γενικής σχετικότητας του Αϊνστάιν.

Επίσης, πολίτες-επιστήμονες θα μπορούν να συμμετάσχουν καταγράφοντας αλλαγές στην ατμόσφαιρα που προκαλεί η προσωρινή σκοτεινιά του ουρανού.