Αλυσίδα θανάτου στην ελληνική ύπαιθρο: 92 ζώα νεκρά από δηλητηριασμένα δολώματα

Από αυτά, πολλά ανήκαν σε απειλούμενα είδη, όπως έξι Χρυσαετοί και πέντε Όρνια, ενώ δεκάδες άλλα ήταν τσακάλια, αλεπούδες, κοράκια αλλά και οικόσιτα ζώα, κυρίως ποιμενικοί και κυνηγετικοί σκύλοι. Η εικόνα, η οποία προκύπτει από τον απολογισμό δράσης των ΕΜΑΔΔ για το 2025, αναδεικνύει την έκταση και τη σοβαρότητα της παράνομης χρήσης δηλητηριασμένων δολωμάτων στην ελληνική ύπαιθρο.

Απολογισμός δράσης ΕΜΑΔΔ ΟΦΥΠΕΚΑ 2025 – Infographic ©ΟΦΥΠΕΚΑ

Συνολικά, οι ΕΜΑΔΔ διερεύνησαν 45 περιστατικά πιθανής χρήσης δηλητηριασμένων δολωμάτων, στο πλαίσιο 300 στοχευμένων περιπολιών που πραγματοποιήθηκαν σε ολόκληρη τη χώρα. Οι ομάδες, αποτελούμενες από χειριστές και ειδικά εκπαιδευμένους σκύλους, διένυσαν περισσότερα από 1.200 χιλιόμετρα, εντοπίζοντας 42 πιθανά δηλητηριασμένα δολώματα. Η δράση τους υπήρξε καθοριστική για την τεκμηρίωση των περιστατικών, αλλά και για την αποτροπή περαιτέρω απωλειών στην άγρια πανίδα.

H ΕΜΑΔΔ της Μονάδας Διαχείρισης Προστατευόμενων Περιοχών Κεντρικής Μακεδονίας με το σκύλο Bora και τη χειρίστριά του Λίλα Κάρτα στη διάρκεια έρευνας για πιθανό περιστατικό παράνομης χρήσης δηλητηριασμένων δολωμάτων ©Δημήτρης Βαβύλης

Στην πρώτη γραμμή αυτής της δύσκολης αποστολής βρίσκονται οι τετράποδοι «φύλακες» του ΟΦΥΠΕΚΑ: η Λάικα, η Μπρέντυ, η Μπόρα, ο Μπράντο, ο Ντάλτον και η Γιασμίν. Οι σκύλοι αυτοί, εκπαιδευμένοι ειδικά για τον εντοπισμό δηλητηριασμένων δολωμάτων, επιχειρούν σε δύσβατες περιοχές και συχνά σε απαιτητικές συνθήκες, αποτελώντας πολύτιμο εργαλείο για την αντιμετώπιση ενός εγκλήματος που παραμένει βαθιά ριζωμένο σε ορισμένες περιοχές της χώρας.

Ο ΟΦΥΠΕΚΑ παρουσίασε τον απολογισμό των δράσεων των ΕΜΑΔΔ με αφορμή την Εθνική Ημέρα Δράσης κατά των Δηλητηριασμένων Δολωμάτων, που έχει καθιερωθεί στις 22 Φεβρουαρίου με πρωτοβουλία των υπουργείων Περιβάλλοντος και Ενέργειας και Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων. Η ημέρα λειτουργεί ως υπενθύμιση της ανάγκης για συνεχή επαγρύπνηση, ενημέρωση και συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων φορέων.

Ο ειδικά εκπαιδευμένος σκύλος Brando με το χειριστή του Νίκο Παλαιό, που αποτελούν την ΕΜΑΔΔ της Μονάδας Διαχείρισης Εθνικού Πάρκου Μεσολογγίου και Προστατευόμενων Περιοχών Δυτικής Στερεάς Ελλάδας σε έκτακτη ανίχνευση στην περιοχή «Αργυρό Πηγάδι» – ©Αλεξάνδρα Αναστασοπούλου

Παράλληλα, ο Οργανισμός ανακοίνωσε την έναρξη νέων δράσεων συνολικού ύψους 2,35 εκατ. ευρώ, στο πλαίσιο του προγράμματος «Περιβάλλον και Κλιματική Αλλαγή 2021–2027», με χρηματοδότηση από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης και εθνικούς πόρους. Οι δράσεις αυτές περιλαμβάνουν την ενίσχυση της επιχειρησιακής λειτουργίας των ΕΜΑΔΔ, τη δημιουργία ενός ψηφιακού πληροφοριακού συστήματος για την καταγραφή και διαχείριση περιστατικών, επιμορφωτικές δράσεις για υπηρεσίες και πολίτες, καθώς και εξειδικευμένη εργαστηριακή υποστήριξη για την τεκμηρίωση των περιστατικών.

Η δημιουργία του ψηφιακού συστήματος αποτελεί μια σημαντική εξέλιξη, καθώς για πρώτη φορά θα ενοποιηθούν σε εθνικό επίπεδο οι προσπάθειες που ξεκίνησαν πριν από μια δεκαετία από περιβαλλοντικές οργανώσεις και ακαδημαϊκά ιδρύματα. Με αυτόν τον τρόπο, δημιουργείται ένα συνεκτικό και θεσμικά θωρακισμένο πλαίσιο δράσης, που θα επιτρέψει την καλύτερη παρακολούθηση και αντιμετώπιση του φαινομένου.
Η χρήση δηλητηριασμένων δολωμάτων, αν και απαγορευμένη από το 1993, παραμένει μια ευρέως διαδεδομένη πρακτική, με σοβαρές επιπτώσεις για τη βιοποικιλότητα και τη δημόσια υγεία. Δεν πλήττει μόνο τα ζώα που καταναλώνουν απευθείας το δηλητήριο, αλλά και όσα τρέφονται από ήδη δηλητηριασμένα ζώα, δημιουργώντας μια «αλυσίδα θανάτου» που έχει οδηγήσει στο χείλος της εξαφάνισης σημαντικά πτωματοφάγα αρπακτικά, όπως ο Γυπαετός, ο Μαυρόγυπας, το Όρνιο και ο Ασπροπάρης.