Περισσότερα κεφάλαια, ισχυρότερη συμμετοχή των επιχειρήσεων, αλλά λιγότερες θέσεις πλήρους απασχόλησης. Αυτή είναι η αντιφατική εικόνα που παρουσιάζει η Έρευνα και Ανάπτυξη στην Ελλάδα, σύμφωνα με τα οριστικά στοιχεία του Εθνικού Κέντρου Τεκμηρίωσης και Ηλεκτρονικού Περιεχομένου για το 2024.
Οι συνολικές δαπάνες Ε&Α ανήλθαν σε 3.621,36 εκατ. ευρώ, αυξημένες κατά 256,25 εκατ. ευρώ ή κατά 7,6% σε σύγκριση με το 2023. Καθώς το ελληνικό ΑΕΠ αυξήθηκε την ίδια περίοδο κατά 5,4%, η «Ένταση Ε&Α», δηλαδή οι δαπάνες Έρευνας και Ανάπτυξης ως ποσοστό του ΑΕΠ, ενισχύθηκε στο 1,53%. Με βάση τον συγκεκριμένο δείκτη, η Ελλάδα κατατάσσεται στη 13η θέση μεταξύ των 27 κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Λιγότερες θέσεις στην Έρευνα και Ανάπτυξη
Η αύξηση των δαπανών δεν συνοδεύτηκε από ενίσχυση της απασχόλησης. Το συνολικό προσωπικό που εργάστηκε σε δραστηριότητες Ε&Α, μετρημένο σε Ισοδύναμα Πλήρους Απασχόλησης, μειώθηκε από 73.263 θέσεις το 2023 σε 69.124 το 2024, καταγράφοντας πτώση 5,7%. Ακόμη μεγαλύτερη ήταν η υποχώρηση του ερευνητικού προσωπικού. Οι σχετικές θέσεις περιορίστηκαν σε 50.892, από 54.679 το προηγούμενο έτος, σημειώνοντας μείωση 6,9%. Ως προς το συνολικό προσωπικό Ε&Α, εκφρασμένο σε Ισοδύναμα Πλήρους Απασχόλησης, η Ελλάδα βρίσκεται επίσης στη 13η θέση της ΕΕ των 27.
Πάνω από τις μισές δαπάνες από τις επιχειρήσεις
Οι επιχειρήσεις πραγματοποίησαν δαπάνες Έρευνας και Ανάπτυξης ύψους 1.985,65 εκατ. ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί στο 54,8% του συνόλου. Τη μεγαλύτερη συνεισφορά μεταξύ των επιμέρους οικονομικών δραστηριοτήτων είχε ο κλάδος «Ενημέρωση και Επικοινωνία», με 304,75 εκατ. ευρώ. Ακολούθησαν τα ορυχεία και λατομεία με 299,31 εκατ. ευρώ, οι χρηματοπιστωτικές και ασφαλιστικές δραστηριότητες με 254,91 εκατ. ευρώ και οι επαγγελματικές, επιστημονικές και τεχνικές δραστηριότητες με 203,04 εκατ. ευρώ.
Σημαντικές δαπάνες καταγράφηκαν επίσης στο χονδρικό και λιανικό εμπόριο, με 199,89 εκατ. ευρώ, και στην παραγωγή βασικών φαρμακευτικών προϊόντων και φαρμακευτικών σκευασμάτων, με 196,16 εκατ. ευρώ. Συνολικά, οι δαπάνες Ε&Α του Τομέα Πληροφοριών και Επικοινωνίας, όπως αυτός συγκροτείται από επιμέρους κλάδους της μεταποίησης και των υπηρεσιών, ανήλθαν σε 361,43 εκατ. ευρώ. Στις επιχειρήσεις απασχολήθηκαν 23.012 Ισοδύναμα Πλήρους Απασχόλησης, που αντιστοιχούν στο 33,3% του συνολικού προσωπικού Ε&Α. Από αυτές τις θέσεις, οι 16.632 αφορούσαν προσωπικό με ερευνητικά καθήκοντα.
Διαβάστε Επίσης
Στα 911 εκατ. ευρώ οι δαπάνες των πανεπιστημίων
Η τριτοβάθμια εκπαίδευση αποτέλεσε τον δεύτερο μεγαλύτερο τομέα ως προς τις δαπάνες. Πανεπιστήμια, Ερευνητικά Πανεπιστημιακά Ινστιτούτα και Πανεπιστημιακά Νοσοκομεία πραγματοποίησαν δαπάνες 911,03 εκατ. ευρώ, καλύπτοντας το 25,2% του συνόλου. Από το ποσό αυτό, 525,94 εκατ. ευρώ κατευθύνθηκαν στη βασική έρευνα και 310,64 εκατ. ευρώ στην εφαρμοσμένη έρευνα. Η Ιατρική και οι Επιστήμες Υγείας συγκέντρωσαν τις μεγαλύτερες δαπάνες, ύψους 254,73 εκατ. ευρώ. Ακολούθησαν οι Επιστήμες Μηχανικού και η Τεχνολογία με 230,26 εκατ. ευρώ και οι Κοινωνικές Επιστήμες με 181,65 εκατ. ευρώ. Η τριτοβάθμια εκπαίδευση διατήρησε την πρώτη θέση ως προς την απασχόληση, με 29.860 Ισοδύναμα Πλήρους Απασχόλησης ή το 43,2% του συνόλου. Από αυτά, τα 24.353 αφορούσαν ερευνητικές θέσεις.
Κρατικές δαπάνες 706,52 εκατ. ευρώ
Οι δαπάνες Ε&Α του κρατικού τομέα ανήλθαν σε 706,52 εκατ. ευρώ, αντιπροσωπεύοντας το 19,5% του συνόλου. Από αυτά, 271,13 εκατ. ευρώ διατέθηκαν για βασική έρευνα και 296,53 εκατ. ευρώ για εφαρμοσμένη έρευνα. Τα μεγαλύτερα ποσά κατευθύνθηκαν στην Ιατρική και στις Επιστήμες Υγείας, με 193,35 εκατ. ευρώ, στις Επιστήμες Μηχανικού και την Τεχνολογία, με 149,68 εκατ. ευρώ, στις Φυσικές Επιστήμες, με 131,18 εκατ. ευρώ, και στις Ανθρωπιστικές Επιστήμες και Τέχνες, με 131,17 εκατ. ευρώ.
Η απασχόληση στους κρατικούς φορείς ανήλθε σε 15.898 Ισοδύναμα Πλήρους Απασχόλησης ή στο 23% του συνόλου, εκ των οποίων τα 9.649 αφορούσαν ερευνητικές θέσεις. Στα ιδιωτικά μη κερδοσκοπικά ιδρύματα πραγματοποιήθηκαν δαπάνες 18,16 εκατ. ευρώ. Η απασχόληση ανήλθε σε 354 Ισοδύναμα Πλήρους Απασχόλησης, από τα οποία τα 258 αφορούσαν ερευνητικές θέσεις.
Από πού προήλθε η χρηματοδότηση
Οι ιδιωτικές επιχειρήσεις αποτέλεσαν τη μεγαλύτερη πηγή χρηματοδότησης, διαθέτοντας 1.682,79 εκατ. ευρώ. Η κρατική χρηματοδότηση ανήλθε σε 1.164,46 εκατ. ευρώ. Από τους κρατικούς πόρους, 762,87 εκατ. ευρώ προήλθαν από τον τακτικό προϋπολογισμό, 248,72 εκατ. ευρώ από προγράμματα του ΕΣΠΑ και το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και 152,87 εκατ. ευρώ από το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης και άλλες κρατικές πηγές. Επιπλέον, 476,98 εκατ. ευρώ προήλθαν από τη συμμετοχή ελληνικών φορέων σε ανταγωνιστικά προγράμματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η Αττική συγκεντρώνει πάνω από τις μισές δαπάνες
Η γεωγραφική συγκέντρωση των ερευνητικών δραστηριοτήτων παραμένει υψηλή. Η Αττική συγκέντρωσε δαπάνες 1.982,39 εκατ. ευρώ, δηλαδή το 54,7% του συνόλου, καθώς και 34.413 Ισοδύναμα Πλήρους Απασχόλησης, που αντιστοιχούν στο 49,8% του προσωπικού Ε&Α. Την υψηλότερη περιφερειακή Ένταση Ε&Α κατέγραψε, ωστόσο, η Κεντρική Μακεδονία, με 2,22% του περιφερειακού ΑΕΠ. Ακολούθησαν η Αττική με 1,72% και η Κρήτη με 1,55%. Πρόκειται για τις τρεις περιφέρειες που κινήθηκαν πάνω από τον εθνικό μέσο όρο του 1,53%.
Τα στοιχεία του 2024 αποτυπώνουν τη σταδιακή ενίσχυση των επενδύσεων στην έρευνα και την αυξανόμενη συμμετοχή των επιχειρήσεων. Αναδεικνύουν, όμως, παράλληλα μια κρίσιμη πρόκληση: την ανάγκη η άνοδος των διαθέσιμων πόρων να μεταφραστεί και σε περισσότερες, σταθερές θέσεις για ερευνητικό και επιστημονικό προσωπικό.
