«Πήγα για δύο πράγματα στο σούπερ μάρκετ και πλήρωσα 35-40-50 ευρώ», είναι μία από τις πιο συνηθισμένες φράσεις που ακούγονται πλέον καθημερινά στα ελληνικά νοικοκυριά, αποτυπώνοντας τη νέα πραγματικότητα της ακρίβειας στο ράφι.
Και μπορεί ο πληθωρισμός στα τρόφιμα να έχει επιβραδυνθεί σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια, όμως η αίσθηση ότι το καλάθι αδειάζει γρηγορότερα από το πορτοφόλι παραμένει ισχυρή. Το πιο ενδιαφέρον, όμως, είναι ότι έχει αρχίσει να αλλάζει όχι μόνο το τι αγοράζουν οι καταναλωτές, αλλά και ο τρόπος που ψωνίζουν.
Η μεγάλη εβδομαδιαία επίσκεψη στο σούπερ μάρκετ, το «γεμάτο καρότσι» του Σαββάτου, δίνει σταδιακά τη θέση της σε μικρές, συχνές και περισσότερο αυθόρμητες αγορές. Ο καταναλωτής προσπαθεί να ελέγξει τα έξοδά του αγοράζοντας «μόνο τα απαραίτητα». Στην πράξη, όμως, πολλές φορές καταλήγει να ξοδεύει περισσότερα.
«Οι μεγάλες αγορές περιορίζονται και αυξάνονται οι επισκέψεις για λίγα προϊόντα: ψωμί, γάλα, τυρί, κάτι για το βραδινό τραπέζι, λίγα φρούτα, ένα σνακ ή προϊόντα που τελείωσαν ξαφνικά», εξηγεί στον «Ε.Τ.» υψηλόβαθμο στέλεχος του κλάδου.
Σύμφωνα με έρευνα του ΙΕΛΚΑ το 2025, οι καταναλωτές πραγματοποιούν κατά μέσο όρο 3,2 επισκέψεις στα σούπερ μάρκετ την εβδομάδα, ελαφρώς αυξημένες σε σχέση με το προηγούμενο έτος, που αντιστοιχούν σε περίπου 13 επισκέψεις ανά μήνα, ενώ πραγματοποιούνται σε 2,2 διαφορετικές αλυσίδες. Σε ό,τι αφορά τη δαπάνη, υπολογίζεται ότι πάνω από το 50% των νοικοκυριών ξοδεύει λιγότερα από 50 ευρώ σε κάθε αγορά.
Κι αυτό γιατί το μικρό ποσό δεν λειτουργεί ψυχολογικά όπως μια μεγάλη αγορά. «Ο καταναλωτής σοκάρεται πιο εύκολα όταν βλέπει έναν λογαριασμό 150 ή 200 ευρώ στο ταμείο, ωστόσο δεν αντιδρά το ίδιο όταν πληρώνει 20 ή 30 ευρώ σχεδόν κάθε μέρα. Ετσι, το συνολικό μηνιαίο κόστος ξεφεύγει χωρίς να γίνεται αμέσως αντιληπτό», επισημαίνει η ίδια πηγή.
Οι παγίδες
Διαβάστε Επίσης
Είναι χαρακτηριστικό ότι ακόμη και ένα μικρό καλάθι με βασικά προϊόντα, όπως ψωμί του τοστ, γάλα, τυρί, αλλαντικά, δημητριακά, λίγα φρούτα και ένα χαρτί κουζίνας, μπορεί πλέον εύκολα να κοστίσει 25 με 30 ευρώ, χωρίς να περιλαμβάνει κάτι ακριβό ή μία δαπάνη «πολυτελείας».
Οπως αναφέρουν καθημερινά χιλιάδες καταναλωτές, ακόμη και μία γρήγορη στάση για τα απολύτως απαραίτητα καταλήγει σε λογαριασμό που πριν από λίγα χρόνια αντιστοιχούσε σε πολύ μεγαλύτερο καλάθι.
Ακόμη μεγαλύτερη είναι η επιβάρυνση στα οργανωμένα εβδομαδιαία ψώνια. Ενα μεγάλο καλάθι για μια τετραμελή οικογένεια με κρέας, κοτόπουλο, γαλακτοκομικά, ζυμαρικά, όσπρια, απορρυπαντικά, χαρτικά και βασικά είδη διατροφής μπορεί να ξεπεράσει τα 150 ευρώ, ακόμη και όταν επιλέγουν προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας και προσφορές.
«Γι’ αυτό αρκετά νοικοκυριά αποφεύγουν πλέον το γεμάτο καρότσι και προτιμούν μικρότερες και πιο συχνές αγορές, ώστε να νιώθουν ότι ελέγχουν καλύτερα το ποσό που πληρώνουν κάθε φορά», σημειώνει στον «Ε.Τ.» εκπρόσωπος μεγάλης αλυσίδας σούπερ μάρκετ.
Στην πράξη, όμως, οι μικρές καθημερινές αγορές συνοδεύονται συχνά από προϊόντα με υψηλότερο κόστος ανά μονάδα. Το φαινόμενο φαίνεται έντονα στις μικρές συσκευασίες, στα ατομικά σνακ, στα αναψυκτικά, αλλά και στα προϊόντα «τελευταίας στιγμής», που μπαίνουν εύκολα στο καλάθι χωρίς ιδιαίτερο προγραμματισμό.
Ενα νοικοκυριό, που παλαιότερα έκανε οργανωμένες αγορές με λίστα και προσφορές, πλέον μπορεί να καταφεύγει συχνότερα σε πιο ακριβές λύσεις επειδή λείπει ο χρόνος, υπάρχει πίεση στην καθημερινότητα ή απλώς έχει χαθεί η αίσθηση προγραμματισμού.
Ψυχολογία
Παράγοντες της αγοράς σημειώνουν ότι αυτή η νέα συμπεριφορά συνδέεται άμεσα και με την ψυχολογία της ακρίβειας. Πολλοί καταναλωτές αποφεύγουν συνειδητά το «μεγάλο καλάθι», επειδή δεν θέλουν να έρθουν αντιμέτωποι με έναν πολύ υψηλό λογαριασμό. Προτιμούν μικρότερες αγορές, ακόμη κι αν συνολικά αυτές κοστίζουν περισσότερο μέσα στον μήνα.
Την ίδια ώρα, αρκετοί καταναλωτές θεωρούν ότι οι προσφορές στα σούπερ μάρκετ δεν έχουν πλέον την ένταση που είχαν τα προηγούμενα χρόνια. Το παραδοσιακό «1+1», που αποτελούσε βασικό εργαλείο εξοικονόμησης για πολλές οικογένειες, εμφανίζεται λιγότερο συχνά σε ορισμένες κατηγορίες προϊόντων, ενώ αυξάνονται οι πιο σύνθετες ή περιορισμένες προσφορές.
Στελέχη της αγοράς εξηγούν ότι «το υψηλό κόστος πρώτων υλών, ενέργειας και μεταφορών, αλλά κυρίως ο νέος Κώδικας Δεοντολογίας για τις προσφορές, έχει περιορίσει τα περιθώρια για πολύ επιθετικές εκπτώσεις». Την ίδια στιγμή, οι αλυσίδες προσπαθούν να συγκρατήσουν τις τελικές τιμές χωρίς να συμπιέσουν υπερβολικά τα περιθώρια κέρδους.
Το αποτέλεσμα είναι ότι ο καταναλωτής νιώθει πως «τίποτα δεν φτάνει», ακόμη κι όταν οι αυξήσεις στις τιμές εμφανίζονται πλέον μικρότερες απ’ ό,τι πριν από δύο χρόνια.
Οργάνωση
Παράλληλα, αλλάζει και ο τρόπος με τον οποίο οι καταναλωτές οργανώνουν τα ψώνια τους. Η αυστηρή λίστα αγορών επιστρέφει σε πολλά σπίτια, ενώ αρκετοί παρακολουθούν πλέον πιο στενά φυλλάδια, εφαρμογές προσφορών και εκπτώσεις ανά αλυσίδα.
Ακόμη κι έτσι, όμως, η πίεση παραμένει έντονη, γιατί η ακρίβεια δεν άλλαξε μόνο τις τιμές, άλλαξε συνολικά τη συμπεριφορά της αγοράς και την ψυχολογία του καταναλωτή. Το ελληνικό νοικοκυριό αγοράζει πλέον πιο προσεκτικά, πιο αποσπασματικά και συχνά πιο αγχωμένα. Το «πάω μόνο για τα απαραίτητα» έχει μετατραπεί σε καθημερινή στρατηγική επιβίωσης. Μόνο που στο τέλος ο λογαριασμός εξακολουθεί να βγαίνει μεγάλος.
Στροφή στα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας
Σε αυτό το περιβάλλον οικονομικής στενότητας, συνεχίζεται και η ενίσχυση των προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας. Τα private label προϊόντα δεν θεωρούνται πλέον μόνο η «φθηνή λύση». Για πολλούς καταναλωτές έχουν γίνει κανονική επιλογή καθημερινής κατανάλωσης. Η στροφή αυτή είναι ιδιαίτερα έντονη σε βασικές κατηγορίες, όπως τα ζυμαρικά, τα γαλακτοκομικά, τα χαρτικά, τα καθαριστικά και τα κατεψυγμένα προϊόντα. Παράγοντες της αγοράς εκτιμούν ότι η τάση θα συνεχιστεί, καθώς το βασικό κριτήριο του καταναλωτή παραμένει η τελική τιμή στο ράφι.
