Προϋπολογισμός 2027: Ποιοι κερδίζουν και ποιοι μένουν εκτός από τις φοροελαφρύνσεις και τις εισοδηματικές ενισχύσεις των 2,27 δισ. ευρώ

Στο επίκεντρο των παρεμβάσεων της κυβέρνησης βρίσκονται συνταξιούχοι, τρίτεκνοι, αγρότες, μισθωτοί του ιδιωτικού τομέα, δημόσιοι υπάλληλοι, ελεύθεροι επαγγελματίες και κάτοικοι της περιφέρειας. Το δημοσιονομικό αποτύπωμα είναι σημαντικό. Μόνο τα νέα μόνιμα μέτρα που δεν είχαν ακόμη θεσμοθετηθεί κοστολογούνται σε 605 εκατ. ευρώ το 2026 και 2,27 δισ. ευρώ το 2027. Παράλληλα, τα ήδη νομοθετημένα μόνιμα μέτρα έχουν κόστος 5,48 δισ. ευρώ το 2027.    Η εικόνα, ωστόσο, δεν είναι ομοιόμορφη. Άλλα μέτρα έχουν οριζόντιο χαρακτήρα, άλλα αφορούν συγκεκριμένες κοινωνικές ή επαγγελματικές ομάδες και σε αρκετές περιπτώσεις η ωφέλεια εξαρτάται από εισόδημα, αριθμό παιδιών, τόπο κατοικίας ή ηλικία.

Συνταξιούχοι: αύξηση 2,8% και 400 ευρώ

Οι συνταξιούχοι βρίσκονται μεταξύ των βασικών αποδεκτών των ενισχύσεων. Από τον Νοέμβριο του 2026 η ετήσια οικονομική ενίσχυση αυξάνεται στα 400 ευρώ καθαρά και επεκτείνεται μόνιμα σε όλους τους συνταξιούχους άνω των 65 ετών. Προστίθενται 270.000 δικαιούχοι, με το σύνολο να φθάνει τα 2,2 εκατομμύρια και το δημοσιονομικό κόστος τα 879 εκατ. ευρώ. Το ίδιο ποσό προβλέπεται για όσους είναι άνω των 60 ετών και λαμβάνουν αποκλειστικά σύνταξη λόγω θανάτου, για άτομα με αναπηρία ανεξαρτήτως ηλικίας και για ανασφάλιστους υπερήλικες.  Παράλληλα, από 1ης Ιανουαρίου 2027 προβλέπεται οριζόντια αύξηση των συντάξεων κατά 2,8%, χωρίς πλέον συμψηφισμό με την προσωπική διαφορά. Αυτό σημαίνει ότι ωφελούνται και συνταξιούχοι που στο παρελθόν δεν έβλεπαν ολόκληρη την αύξηση στο καταβαλλόμενο ποσό. Υπάρχουν, όμως, σαφή όρια: για την ετήσια ενίσχυση των 400 ευρώ ο γενικός κανόνας θέτει ηλικιακό όριο τα 65 έτη, με τις συγκεκριμένες εξαιρέσεις που προβλέπει το προσχέδιο. Επίσης, η ονομαστική αύξηση 2,8% δεν ταυτίζεται κατ’ ανάγκην με ισόποση αύξηση της καθαρής σύνταξης, καθώς μεσολαβούν κρατήσεις και φορολογία.

Μεγάλη φορολογική ελάφρυνση για τρίτεκνους

Ιδιαίτερα στοχευμένη είναι η παρέμβαση για τις οικογένειες με τρία εξαρτώμενα τέκνα. Από το φορολογικό έτος 2027 μηδενίζεται ο φορολογικός συντελεστής για εισόδημα έως 20.000 ευρώ. Σύμφωνα με το προσχέδιο, το αφορολόγητο για την κατηγορία αυτή αυξάνεται από 14.364 σε 25.364 ευρώ, ενώ το μέγιστο ετήσιο φορολογικό όφελος μπορεί να φθάσει τα 1.800 ευρώ. Ωφελούνται 86.927 από τους συνολικά 152.039 τρίτεκνους, μεταξύ των οποίων 33.894 ελεύθεροι επαγγελματίες. Το κόστος υπολογίζεται σε 55 εκατ. ευρώ για το 2027.    Το στοιχείο αυτό αποκαλύπτει και ποιοι ουσιαστικά μένουν εκτός: περίπου 65.000 τρίτεκνοι δεν αποκτούν όφελος από τη συγκεκριμένη φορολογική αλλαγή, κυρίως επειδή βρίσκονται ήδη κάτω από το υφιστάμενο αφορολόγητο και επομένως δεν καταβάλλουν φόρο που θα μπορούσε να μειωθεί.

Αγρότες: έως 2.900 ευρώ όφελος, αλλά για 47.091

Ανάλογη παρέμβαση γίνεται στους κατά κύριο επάγγελμα αγρότες, για τους οποίους μηδενίζεται ο συντελεστής φορολόγησης έως τις 20.000 ευρώ. Για αγρότη χωρίς παιδιά, το αφορολόγητο ανεβαίνει από 8.633 σε 22.204 ευρώ, με μέγιστο ετήσιο φορολογικό όφελος 2.900 ευρώ. Ωστόσο, το μέτρο αφορά 47.091 αγρότες σε σύνολο 245.907. Πρόκειται για εκείνους που έχουν επαρκές φορολογητέο εισόδημα ώστε να προκύπτει πραγματική μείωση φόρου. Το κόστος ανέρχεται σε 87 εκατ. ευρώ το 2027.  Άρα η πλειονότητα των αγροτών δεν έχει άμεσο χρηματικό όφελος από τη συγκεκριμένη ρύθμιση, είτε λόγω χαμηλότερου εισοδήματος είτε επειδή δεν εμπίπτει στην κατηγορία των κατά κύριο επάγγελμα αγροτών.

Μισθωτοί: μικρότερες ασφαλιστικές κρατήσεις

Για τους εργαζομένους στον ιδιωτικό τομέα προβλέπεται από την 1η Απριλίου 2027 μείωση των ασφαλιστικών εισφορών του εργαζομένου κατά 0,5 ποσοστιαία μονάδα. Οι συνολικές εισφορές υποχωρούν στο 34,66%, από τις οποίες 12,87% βαρύνει τον εργαζόμενο και 21,79% τον εργοδότη. Το κόστος για τον προϋπολογισμό υπολογίζεται σε 163 εκατ. ευρώ το 2027.   Η ελάφρυνση αφορά αποκλειστικά την εργατική εισφορά, άρα αυξάνει το καθαρό ποσό που λαμβάνει ο μισθωτός. Δεν αποτελεί, όμως, αντίστοιχη μείωση του εργοδοτικού κόστους.

Δημόσιοι υπάλληλοι: αύξηση και επίδομα Χριστουγέννων

Στο Δημόσιο προβλέπεται νέα οριζόντια αύξηση των αποδοχών, συνδεδεμένη με την αναπροσαρμογή του κατώτατου μισθού. Επιπλέον, από τον Δεκέμβριο του 2027 θεσπίζεται επίδομα Χριστουγέννων 500 ευρώ μικτά, με δημοσιονομικό κόστος 433 εκατ. ευρώ.  Η διατύπωση «500 ευρώ μικτά» έχει σημασία: το τελικό καθαρό όφελος θα είναι μικρότερο μετά τις προβλεπόμενες κρατήσεις και τη φορολογία.

Ελεύθεροι επαγγελματίες: δύο παρεμβάσεις στο τεκμαρτό σύστημα

Για τους ελεύθερους επαγγελματίες το προσχέδιο δεν καταργεί το σύστημα ελάχιστου τεκμαρτού εισοδήματος, αλλά εισάγει ελαφρύνσεις. Οι συνεπείς επαγγελματίες απαλλάσσονται από τις προσαυξήσεις του ελάχιστου καθαρού εισοδήματος, παρέμβαση με δημοσιονομικό κόστος 170 εκατ. ευρώ το 2027. Παράλληλα, η προκαταβολή φόρου των ατομικών επιχειρήσεων μειώνεται από 55% σε 50% από το φορολογικό έτος 2027, με τη δημοσιονομική επίπτωση να εμφανίζεται το 2028.  Επομένως, οι επαγγελματίες που δεν πληρούν τα κριτήρια «συνέπειας» δεν αποκτούν την πρώτη ελάφρυνση, ενώ το βασικό τεκμαρτό σύστημα εξακολουθεί να ισχύει.

Επιχειρήσεις: τέλος επιτηδεύματος δύο ταχυτήτων

Από το 2027 καταργείται πλήρως το τέλος επιτηδεύματος για 121.922 νομικά πρόσωπα στην ελληνική περιφέρεια και στη Θεσσαλονίκη, με κόστος 82 εκατ. ευρώ. Αντίθετα, οι επιχειρήσεις της Αττικής δεν έχουν την ίδια άμεση απαλλαγή: εκεί το τέλος προβλέπεται να μειωθεί κατά 50% το 2028 και να καταργηθεί το 2029.   Οι επιχειρήσεις αποκτούν επίσης ταχύτερες αποσβέσεις για νέο μηχανολογικό εξοπλισμό: οι αποσβέσεις συμπτύσσονται από δέκα σε έξι χρόνια, επιτρέποντας ταχύτερη φορολογική αναγνώριση της επένδυσης.

ΕΝΦΙΑ, ενοίκια και κοινωνικές ενισχύσεις

Γεωγραφική στόχευση έχει και η κατάργηση του ΕΝΦΙΑ. Από το 2027 απαλλάσσονται φυσικά πρόσωπα, φορολογικοί κάτοικοι Ελλάδας, για την κύρια κατοικία τους σε οικισμούς έως 2.000 κατοίκους και έως 2.200 κατοίκους στη Δυτική Μακεδονία. Εξαιρείται η Αττική, με εξαίρεση την Περιφερειακή Ενότητα Νήσων.

Στο στεγαστικό μέτωπο, η επιστροφή ενοικίου επεκτείνεται με όριο εισοδήματος 25.000 ευρώ για άγαμο και 35.000 ευρώ για έγγαμο, προσαυξανόμενο κατά 5.000 ευρώ ανά παιδί. Υπολογίζεται ότι καλύπτεται το 85% των ενοικιαστών ή περίπου 1 εκατ. νοικοκυριά, με κόστος 233 εκατ. ευρώ. Εκπαιδευτικοί, γιατροί και νοσηλευτές που υπηρετούν στην περιφέρεια λαμβάνουν ενίσχυση αντίστοιχη με δύο ενοίκια.

Τέλος, από το 2027 τιμαριθμοποιούνται τα αναπηρικά επιδόματα ΟΠΕΚΑ και e-ΕΦΚΑ για 218.000 δικαιούχους, με κόστος 47 εκατ. ευρώ. Αυξάνονται επίσης η αποζημίωση και τα εισοδηματικά όρια των vouchers για βρεφονηπιακούς σταθμούς, με κόστος 37 εκατ. ευρώ, καθώς και η αποζημίωση φοιτητικής σίτισης, με κόστος 27 εκατ. ευρώ.

Η βασική εικόνα του προσχεδίου είναι, συνεπώς, ένα πακέτο με έντονη στόχευση και όχι οριζόντια κατανομή. Συνταξιούχοι, οικογένειες με τρία παιδιά, συγκεκριμένοι αγρότες και επαγγελματίες, μισθωτοί, δημόσιοι υπάλληλοι και κάτοικοι μικρότερων οικισμών συγκεντρώνουν μεγάλο μέρος των ωφελειών. Αντίθετα, χαμηλόμισθοι ή χαμηλοσυνταξιούχοι που ήδη δεν καταβάλλουν φόρο δεν μπορούν να αξιοποιήσουν πλήρως τις φορολογικές μειώσεις, ενώ γεωγραφικά, ηλικιακά, εισοδηματικά και επαγγελματικά κριτήρια αφήνουν άλλες κατηγορίες εκτός συγκεκριμένων μέτρων. Αυτή ακριβώς η κατανομή των 2,27 δισ. ευρώ νέων παρεμβάσεων αποτελεί το βασικό κοινωνικό και δημοσιονομικό αποτύπωμα του προσχεδίου για το 2027.