Ο αριθμός των «λουκέτων» είναι συχνά ενδεικτικός για την πραγματική κατάσταση της οικονομίας. Τι μπορεί να σημαίνει όμως η συνεχιζόμενη αύξηση των πτωχεύσεων εταιρειών όταν μιλάμε για την ισχυρότερη οικονομία της Ευρώπης, τη Γερμανία;
Το ποσοστό των πτωχεύσεων για τις προσωπικές εταιρείες και τις ανώνυμες εταιρείες στη Γερμανία τον Ιούνιο ήταν κατά 80 % υψηλότερο σε σύγκριση με τον Ιούνιο των ετών 2016 έως 2019, της περιόδου δηλαδή πριν από την πανδημία του κορωνοϊού, όπως προκύπτει από τη μελέτη του Ινστιτούτου Οικονομικών Ερευνών Λάιμπνιτς στην πόλη Χάλε (IWH).
Να σημειωθεί ότι από την έρευνα απουσιάζουν οι ατομικές επιχειρήσεις, οι ελεύθεροι επαγγελματίες και οι μικρές επιχειρήσεις, επειδή δεν θεωρούνται καθοριστικής σημασίας για την αγορά εργασίας. Και αυτό διότι οι προσωπικές και κεφαλαιουχικές εταιρείες ευθύνονται για το 90% των θέσεων εργασίας που επηρεάζονται από πτωχεύσεις.
Ο αριθμός των εταιρικών πτωχεύσεων το δεύτερο τρίμηνο του 2026 βρίσκεται στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων είκοσι ετών, σύμφωνα με τον επικεφαλής της έρευνας Στέφεν Μίλερ.
Σύμφωνα με δημοσίευμα της Deutsche Welle, η αστάθεια της γερμανικής οικονομίας δεν είναι νέο φαινόμενο, καθώς παρατηρείται εδώ και χρόνια, ενώ η ανάκαμψη που είχε αρχικά προβλεφθεί για φέτος πιθανότατα θα οδηγήσει μόνο σε ασθενική ανάπτυξη, την ώρα που οι ειδήσεις για εταιρείες που προχωρούν σε μαζικές περικοπές θέσεων εργασίας, πληθαίνουν.
Για παράδειγμα, η VW αναφέρει ότι 100.000 θέσεις εργασίας ενδέχεται να χαθούν τα επόμενα χρόνια. Η εταιρεία κατασκευής εξαρτημάτων αυτοκινήτων ZF σχεδιάζει να καταργήσει 14.000 θέσεις εργασίας έως το 2028. Στην Bosch αναμένεται επίσης να περικοπούν περισσότερες από 20.000 θέσεις εργασίας μόνο στη Γερμανία έως το 2030. Όμως, δεν φαίνεται να υποφέρει μόνο ο τομέας της αυτοκινητοβιομηχανίας.
Διαβάστε Επίσης
Αφού χάθηκαν περισσότερες από 100.000 θέσεις εργασίας στη βιομηχανία το περασμένο έτος, το 2026 αναμένεται να καταργηθούν έως και 100.000 επιπλέον θέσεις εργασίας στον βιομηχανικό τομέα, στις αυτοκινητοβιομηχανίες, αλλά και στη μηχανολογία και στον κατασκευαστικό κλάδο, σύμφωνα με μελέτη της εταιρείας συμβούλων Horváth.
Εξυγίανση της αγοράς ή αδυναμία ανάπτυξης;
Οι πτωχεύσεις μπορούν να έχουν και θετικό αντίκτυπο. Όταν μη παραγωγικές επιχειρήσεις αποχωρούν από την αγορά, απελευθερώνεται εργατικό δυναμικό, κεφάλαιο και τεχνογνωσία, προκειμένου να διοχετευθούν σε παραγωγικούς τομείς της οικονομίας. Έτσι δημιουργείται ανάπτυξη σύμφωνα με την αρχή της «δημιουργικής καταστροφής» του Γιόζεφ Σουμπέτερ.
Εάν οι άνθρωποι που χάνουν τη δουλειά τους λόγω πτώχευσης βρίσκουν γρήγορα εργασία αλλού, αυτό θα συνηγορούσε υπέρ της εξυγίανσης της αγοράς. Πράγματι, το ποσοστό ανεργίας αυξάνεται μόνο με αργούς ρυθμούς.
Ελπίδα από τις ιδρύσεις νέων επιχειρήσεων
Εκτός από τις πτωχεύσεις, θα πρέπει επίσης να εξετάσει κανείς τον αριθμό των νέων επιχειρήσεων που ιδρύονται, υποστηρίζει η Γιούτα Ρούντλιν. «Οι νεοσύστατες επιχειρήσεις πτωχεύουν συχνότερα από τον μέσο όρο, και υπήρξε αύξηση των ιδρύσεων σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος». Η Ρούντλιν είναι μέλος του διοικητικού συμβουλίου της Επαγγελματικής Ένωσης Διαχειριστών Πτώχευσης και Εκκαθαριστών Γερμανίας (VID). Σύμφωνα με τη Ομοσπονδιακή Στατιστική Υπηρεσία, το πρώτο τρίμηνο του 2026 ιδρύθηκαν πάνω από 10% περισσότερες επιχειρήσεις σε σύγκριση με την αντίστοιχη περσινή περίοδο.
«Πράγματι, βλέπουμε εδώ και πολλά χρόνια μια αύξηση στις αναπτυξιακά προσανατολισμένες start-up», λέει ο ειδικός του IWH, Στέφεν Μίλερ. «Αυτό είναι ευχάριστο νέο. Πολλές δραστηριοποιούνται στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης (AI) και αυτό είναι σίγουρα μια ακτίδα ελπίδας».
Ποικίλουν οι λόγοι για τις πτωχεύσεις
Από την άλλη πλευρά, βλέπει κανείς ότι δεν πλήττονται ιδιαίτερα μόνο συγκεκριμένοι κλάδοι. «Πριν από ενάμιση χρόνο υπήρχαν σχετικώς πολλές μεγάλες πτωχεύσεις στη βιομηχανία», ανέφερε ο Μίλερ. Αυτό είναι διαφορετικό τώρα, καθώς αυτή τη φορά η τάση επηρεάζει όλους τους κλάδους. Αυτό με τη σειρά του συνηγορεί υπέρ μιας δομικής αδυναμίας.
Παρόλα αυτά, οι κατασκευές και η οικοδομή πλήττονται ιδιαίτερα, αν μη τι άλλο λόγω της αλλαγής στην πορεία των επιτοκίων. Ο τομέας της εστίασης πιέζεται από την αύξηση του κατώτατου μισθού, ενώ οι ενεργοβόρες επιχειρήσεις από την αύξηση των τιμών της ενέργειας. Και το εμπόριο υποφέρει από την αλλαγή στην καταναλωτική συμπεριφορά των πολιτών.
Τις περισσότερες φορές, ωστόσο, δεν υπάρχει ένας μόνο λόγος για μια πτώχευση, συμπληρώνει η ειδικός σε θέματα πτωχεύσεων Ρούντλιν. Υγιείς επιχειρήσεις έχουν επιδείξει στο παρελθόν σχετική ανθεκτικότητα απέναντι σε εξωτερικούς κλυδωνισμούς. Ένα γεγονός όπως ο πόλεμος στο Ιράν λειτουργεί ως καταλύτης σε εκείνες τις επιχειρήσεις όπου υπήρχαν ήδη θεμελιώδεις δυσκολίες από πριν, αναφέρει η Ρούντλιν. Για παράδειγμα, ένα ξεπερασμένο επιχειρηματικό μοντέλο, επιχειρηματικές αποφάσεις που λήφθηκαν πολύ αργά ή ένας μετασχηματισμός που αμελήθηκε.
Ορατές οι επιπτώσεις από την πανδημία
Ένας ακόμη λόγος που συνηγορεί περισσότερο υπέρ της εξυγίανσης της αγοράς στη Γερμανία είναι τα φαινόμενα υστέρησης που παραμένουν από την περίοδο του κορωνοϊού. Κατά τη διάρκεια της πανδημίας δόθηκαν ενισχύσεις σε πολλές επιχειρήσεις, οι οποίες τώρα πρέπει να αποπληρωθούν. Ακόμη και σε επιχειρήσεις που ενδεχομένως δεν θα είχαν καταφέρει να διατηρηθούν ούτε σε ένα κανονικό οικονομικό περιβάλλον.
Ο ερευνητής του IWH Στέφεν Μίλερ αξιολογεί την κατάσταση λίγο πιο δραματικά: «Πιστεύω ότι πρόκειται για κάτι παραπάνω από μια απλή εξυγίανση της αγοράς· είναι πραγματικά ένα ερώτημα για το προς ποια κατεύθυνση θα προσανατολιστεί μελλοντικά η γερμανική οικονομία». Η Γερμανία βρίσκεται στην «κόκκινη ζώνη» όσον αφορά τις πτωχεύσεις. «Δεν βρισκόμαστε ακόμη σε μια περιοχή όπου υπάρχουν μαζικά φαινόμενα ντόμινο ή όπου ενδεχομένως οι τράπεζες περιέρχονται σε δυσχερή θέση. Παρ’ όλα αυτά, βρισκόμαστε εν μέσω ενός ισχυρού δομικού μετασχηματισμού».
