Εγκρίθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, αποκλειστικά για την Ελλάδα, το αίτημα του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκου Πιερρακάκη για την επέκταση του πεδίου εφαρμογής της υφιστάμενης εθνικής ρήτρας διαφυγής, ώστε να συμπεριληφθούν μέτρα που ενισχύουν την ενεργειακή ανθεκτικότητα της χώρας.
Η σχετική επιστολή είχε σταλεί στις 6 Αυγούστου 2026. Οι νέες επενδύσεις αναμένεται να προσεγγίσουν το 1 δισ. ευρώ έως το 2028 και θα καλυφθούν από εθνικούς πόρους, ενώ εξαιρούνται από το όριο αύξησης των καθαρών πρωτογενών δαπανών του ευρωπαϊκού πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης έως το 0,3% του ΑΕΠ ετησίως και έως 0,6% σωρευτικά μέχρι το 2028. Σημειώνεται ότι οι σχετικές δαπάνες προσμετρώνται στο πρωτογενές αποτέλεσμα και στο δημόσιο χρέος. Η παρεχόμενη δυνατότητα αποβλέπει στην κάλυψη μέτρων τα οποία ενισχύουν την ανθεκτικότητα του ευρωπαϊκού ενεργειακού συστήματος και επιταχύνουν τη μετάβαση από τα ορυκτά καύσιμα.
Ο Κυριάκος Πιερρακάκης στη δήλωσή του τόνισε: «Η σημερινή απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την έγκριση της ενεργειακής ρήτρας διαφυγής, που αφορά αποκλειστικά την Ελλάδα, έχει ιδιαίτερη πολιτική και οικονομική σημασία. Επιβεβαιώνει ότι η Ελλάδα είναι μια ισχυρή και αξιόπιστη χώρα, που θέτει στόχους, τους πετυχαίνει και πρωταγωνιστεί στη διαμόρφωση των ευρωπαϊκών αποφάσεων. Η ενεργειακή ρήτρα διαφυγής μάς επιτρέπει να προχωρήσουμε σε κρίσιμες επενδύσεις που θα μειώσουν το κόστος της ενέργειας, θα ενισχύσουν την ενεργειακή μας αυτονομία και θα περιορίσουν την εξάρτησή μας από διεθνείς κρίσεις. Ταυτόχρονα, διατηρούμε τη δυνατότητα να στηρίζουμε τους πολίτες και τις επιχειρήσεις όποτε οι συνθήκες το απαιτούν. Αυτή είναι η Ελλάδα που χτίζουμε. Με ισχυρή φωνή στην Ευρώπη, δυναμική οικονομία και μεγαλύτερη ασφάλεια για την κοινωνία».
Με την έγκριση η Ελλάδα αναλαμβάνει την υποχρέωση να ολοκληρώσει επενδύσεις έως 1 δισ. ευρώ, οι οποίες θα κάνουν πιο ανθεκτική τη χώρα απέναντι σε ενεργειακές κρίσεις, όπως αυτή που διανύουμε. Παρότι οι δαπάνες αυτές θα γίνουν από εθνικούς πόρους και άρα αθροίζονται στις καθαρές πρωτογενείς δαπάνες, το ποσό που αντιστοιχεί στον προϋπολογισμό των επενδύσεων δεν θα επηρεάσει τις οροφές επενδύσεων για το 2027 και το 2028. Έτσι, η ενεργοποίηση της ρήτρας δημιουργεί, υπό προϋποθέσεις, νέο δημοσιονομικό χώρο για νέα μέτρα στήριξης ύψους 1 δισ. ευρώ. Η κυβέρνηση χρησιμοποίησε τα 400 εκατ. ευρώ από αυτά για να «κλείσει» τα μέτρα ύψους 2,27 δισ. ευρώ, τα οποία εξήγγειλε ο πρωθυπουργός από τη Θεσσαλονίκη από το βήμα της ΔΕΘ. Συνεπώς, μετά και την επίσημη έγκριση, η Ελλάδα έχει πρόσθετο δημοσιονομικό χώρο 600 εκατ. ευρώ για το 2028, αν βέβαια τηρήσει τους όρους της ρήτρας διαφυγής.
Ο πρώτος από αυτούς τους όρους είναι μια λεπτομέρεια η οποία δεν είχε διευκρινιστεί από την αρχή. Αφορά την απόκλιση από τις οροφές δαπανών για την ενέργεια, οι οποίες τώρα διευκρινίζεται ότι θα υπολογίζονται αθροιστικά με την απόκλιση για την αύξηση των αμυντικών δαπανών από το 2024 και μετά, όπως ισχύει ειδικά για την Ελλάδα. Η συνολική απόκλιση από τις δύο «ευελιξίες» δεν μπορεί να ξεπεράσει το 1,5% του ΑΕΠ μέχρι και το τέλος του 2028. Αυτό είναι δυνατό να μειώσει τον επιπλέον δημοσιονομικό χώρο για το 2027 από τα 600 στα 400 εκατ. ευρώ, ποσό που μπορεί να αποτελέσει καλή βάση για την επέκταση των έκτακτων μέτρων στήριξης απέναντι στην ενεργειακή κρίση αν τελικά η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα επιτρέψει τα έκτακτα μέτρα στήριξης να μην επηρεάζουν τις οροφές δαπανών.
Τα κυριότερα έργα που προγραμματίζεται να ενταχθούν στο εν λόγω πλαίσιο είναι:
Διαβάστε Επίσης
Νέο πρόγραμμα επιχορήγησης μπαταριών για ανανεώσιμες πηγές ενέργειας ύψους 200 εκατ. ευρώ.
Νέο πανελλαδικό πρόγραμμα για αντλίες θερμότητας και ηλιακούς θερμοσίφωνες (100.000 δικαιούχοι) ύψους 200 εκατ. ευρώ.
Νέο έργο Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης (αντλίες θερμότητας, ηλιακοί θερμοσίφωνες, φωτοβολταϊκά στη στέγη με μπαταρία) για 10.000 δικαιούχους στη Δυτική Μακεδονία και στη Μεγαλόπολη, ύψους 50 εκατ. ευρώ.
Πρόγραμμα «ΗΛΕΚΤΡΑ» για την ενεργειακή αναβάθμιση 109 παλαιών κτηρίων του Δημοσίου και πανεπιστημίων, ύψους 117 εκατ. ευρώ.
Πρόγραμμα «ΦΟΙΒΟΣ – ΑΘΗΝΑ» για την ενεργειακή αναβάθμιση 246 σχολείων (δημοτικά, νηπιαγωγεία και βρεφονηπιακοί σταθμοί) ύψους 45 εκατ. ευρώ.
Δράση δέσμευσης και αποθήκευσης άνθρακα στη βιομηχανία ύψους 50 εκατ. ευρώ.
Σιδηροδρομικά έργα ενίσχυσης της ασφάλειας και επεκτάσεων ύψους 320 εκατ. ευρώ.
Σταθμοί φόρτισης λεωφορείων ύψους 20 εκατ. ευρώ.
