Η Ευρώπη μπαίνει… στην πρίζα

Οπως επισήμανε η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ο καλύτερος τρόπος για να μειωθεί η ενεργειακή εξάρτηση της Ευρώπης από τα ορυκτά καύσιμα είναι να τροφοδοτήσουμε την οικονομία μας με ηλεκτρική ενέργεια από καθαρές, εγχώριες πηγές. «Σήμερα προτείνουμε να γίνει η Ευρώπη η πρώτη ηλεκτροκίνητη ήπειρος στον κόσμο, από τη μείωση των τιμών της ηλεκτρικής ενέργειας έως την προσαρμογή της αγοράς ανθρακούχων εκπομπών στη μεταβαλλόμενη παγκόσμια πραγματικότητα, πρόκειται για ένα σχέδιο επενδύσεων και ανεξαρτησίας, ας το ενεργοποιήσουμε», τόνισε η Ευρωπαία αξιωματούχος. 

Σύμφωνα με το σχέδιο δράσης της Επιτροπής, ενώ το 70% της ηλεκτρικής ενέργειας της Ε.Ε. παράγεται πλέον από εγχώριες καθαρές πηγές, το ποσοστό εξηλεκτρισμού της ζήτησης ενέργειας έχει παραμείνει στάσιμο στο 23% κατά την τελευταία δεκαετία. Για τον λόγο αυτό, η Επιτροπή θα αξιολογήσει έναν ενδεικτικό στόχο εξηλεκτρισμού 46% έως το 2040 στο πλαίσιο της δέσμης μέτρων για την Ενεργειακή Ενωση μετά το 2030. Η επίτευξη αυτού του στόχου θα μπορούσε να μειώσει τις δαπάνες της Ε.Ε. για εισαγωγές ορυκτών καυσίμων κατά 260 δισ. ευρώ ετησίως έως το 2040.

Ο εξηλεκτρισμός αποφέρει σημαντικά οφέλη για την οικονομία, τις επιχειρήσεις και τους πολίτες της Ε.Ε. όσον αφορά τις χαμηλότερες τιμές ενέργειας και την ανταγωνιστικότητα, την ισχυρότερη ενεργειακή ασφάλεια και ανθεκτικότητα.

Μέσω του συστήματος εμπορίας εκπομπών της Ε.Ε. (ΣΕΔΕ), θα σταθεί αρωγός στην προσπάθεια της βιομηχανίας για απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές και εξηλεκτρισμό. Από την έναρξή του το 2005, το ΣΕΔΕ έχει επιτύχει αποτελέσματα. Εχει αποφέρει έσοδα άνω των 270 δισ. ευρώ, τα οποία επανεπενδύθηκαν στην καινοτομία, την απαλλαγή της βιομηχανίας από τις ανθρακούχες εκπομπές και τον εκσυγχρονισμό του ενεργειακού συστήματος της Ευρώπης.

Επειδή το γεωπολιτικό και οικονομικό πλαίσιο έχει αλλάξει και η βιομηχανία της Ε.Ε. υφίσταται αυξημένη πίεση, η Επιτροπή προχωρεί σε ορισμένες αλλαγές στο ΣΕΔΕ ώστε να αποτελέσει την  κινητήρια δύναμη καινοτομίας και επενδύσεων για την ανταγωνιστικότητα.

Σύμφωνα με την Κομισιόν, η επανεξέταση της λειτουργίας του ΣΕΔΕ θα ανακουφίσει τη βιομηχανία, διατηρώντας παράλληλα τον ουσιαστικό ρόλο του στην κλιματική και ενεργειακή μετάβαση. Επικαιροποιεί τον συντελεστή γραμμικής μείωσης (LRF) των εκπομπών στο 3,7% για την περίοδο 2031-2035 και 1,7% για την περίοδο 2036-2040, καθιστώντας την πορεία πιο σταδιακή και ευθυγραμμισμένη με το εγχώριο επίπεδο φιλοδοξίας για το κλίμα.

Το αναθεωρημένο ΣΕΔΕ θα δώσει ιδιαίτερη έμφαση στην στήριξη των επενδύσεων της βιομηχανίας. Η Τράπεζα Απεξάρτησης της Βιομηχανίας από τις ανθρακούχες εκπομπές θα διαθέτει χρηματοδότηση ύψους 100 δισ. ευρώ. Τα κράτη-μέλη θα πρέπει επίσης να δαπανήσουν το 50% των εθνικών εσόδων τους από το ΣΕΔΕ σε επενδύσεις.

Η δωρεάν κατανομή για τις εταιρίες δεν θα καταργηθεί το 2030 όπως προβλέπει η ισχύουσα απόφαση αλλά θα συνεχιστεί και μετά πιθανότατα μέχρι το 2038. Τα έσοδα από το εθνικό ΣΕΔΕ θα πρέπει να επανεπενδύονται στους τομείς του ΣΕΔΕ. Μια χωριστή πρόταση αποσκοπεί στην αύξηση της δωρεάν κατανομής στη βιομηχανία ύψους 6 δισ. ευρώ για την περίοδο 2026-2030. Για τους τομείς που καλύπτονται από τον μηχανισμό συνοριακής προσαρμογής άνθρακα (ΜΣΠΑ) η μείωση της δωρεάν κατανομής θα επιβραδυνθεί και η σταδιακή κατάργηση θα παραταθεί έως το 2038. Κι αυτό είναι ένα μέτρο στήριξης της βιομηχανίας.

Εξοικονόμηση ενέργειας και χρημάτων

Τα οφέλη του εξηλεκτρισμού για τους Ευρωπαίους καταναλωτές είναι σαφή: η οδήγηση ενός ηλεκτρικού οχήματος με μπαταρία μπορεί να εξοικονομήσει έως και 78% σε σύγκριση με ένα ισοδύναμο αυτοκίνητο που τροφοδοτείται με ορυκτά καύσιμα. Η μετάβαση από τους λέβητες αερίου στις αντλίες θερμότητας μειώνει τον μέσο λογαριασμό θέρμανσης των νοικοκυριών της Ε.Ε. έως και κατά 60%, παρέχοντας παράλληλα σημαντικά παράλληλα οφέλη για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή. Ωστόσο, εξακολουθούν να υπάρχουν φραγμοί στην ευρεία υιοθέτηση.

Η ηλεκτρική ενέργεια συχνά κοστίζει τρεις φορές περισσότερο από το φυσικό αέριο. Οι συνδέσεις δικτύου μπορεί να διαρκέσουν χρόνια. Πάρα πολλές καινοτόμες τεχνολογίες δεν φτάνουν ποτέ σε εμπορική κλίμακα. Οι εταιρίες έχουν πολύ λίγα κίνητρα για να κάνουν τη μετάβαση από τα ορυκτά καύσιμα στην ηλεκτρική ενέργεια. Το σχέδιο δράσης για την ηλεκτροδότηση αντιμετωπίζει όλα αυτά τα εμπόδια, δίνοντας έμφαση στη μείωση του χάσματος των τιμών.