Έρευνα ΕΤ: Μύθοι και αλήθειες για τον φόρο αυτοδιοίκησης [αναλυτικοί πίνακες για 100 δήμους]

Η έρευνα βασίζεται σε δεδομένα μέσων όρων για τις αντικειμενικές τιμές των ακινήτων στους 100 μεγαλύτερους σε πληθυσμό δήμους της χώρας και έλαβε ως ενδεικτικό παράδειγμα για κάθε δήμο ένα διαμέρισμα 90 τετραγωνικών μέτρων με παλαιότητα άνω των 20 ετών. Σύμφωνα με τα συνοπτικά συμπεράσματα της έρευνας:

• Στο χειρότερο σενάριο, που προβλέπει την επιβολή και του Τέλους Τοπικής Ανάπτυξης (ΤΤΑ) και του δυνητικού Τέλους Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΤΠΑ) με τους υψηλότερους συντελεστές, το 7% των νοικοκυριών θα ωφεληθεί κατά μέσο όρο με ελάφρυνση 16 € ετησίως (1,3 € τον μήνα) και το 93% των νοικοκυριών θα ζημιωθεί κατά μέσο όρο με επιπλέον επιβάρυνση 35 € ετησίως (2,9 € τον μήνα).
• Εφόσον η επιβολή και του ΤΤΑ και του δυνητικού ΤΠΑ γίνει με τους μέσους συντελεστές, το 22% των νοικοκυριών θα ωφεληθεί κατά μέσο όρο με 15 € ετήσια ελάφρυνση (1,3 € τον μήνα) και το 78% των νοικοκυριών θα ζημιωθεί κατά μέσο όρο με 14 € ετήσια επιβάρυνση (1,2 € τον μήνα).
• Γενικά, θα ωφεληθούν κυρίως τα νοικοκυριά σε δήμους που σήμερα καταβάλλουν υψηλά ποσά Δημοτικού Φόρου (Φόρου Ηλεκτροδοτούμενων Χώρων).

Οπως είναι ήδη γνωστό κι έχει αποκαλύψει ο «Ε.Τ.», με το νομοσχέδιο για τον Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, το οποίο τέθηκε πρόσφατα σε δημόσια διαβούλευση από το υπουργείο Εσωτερικών, επέρχονται σημαντικές αλλαγές στο καθεστώς φορολόγησης της κατοχής ηλεκτροδοτούμενων ακινήτων από τους ΟΤΑ. Οι αλλαγές αυτές περιλαμβάνουν τις ρυθμίσεις:

1 Επιβολή ενός νέου ενιαίου Δημοτικού Φόρου που θα ονομάζεται Τέλος Τοπικής Ανάπτυξης (άρθρο 393):  Το Τέλος Τοπικής Ανάπτυξης (ΤΤΑ) θα αντικαταστήσει το Τέλος Ακίνητης Περιουσίας (ΤΑΠ) και θα εφαρμόζεται με συντελεστές 0,30 έως 0,70 τοις χιλίοις, ενσωματώνοντας όμως και τον σημερινό Δημοτικό Φόρο (Δ.Φ.) ή Φόρο Ηλεκτροδοτούμενων Χώρων (ΦΗΧ), ο οποίος καταργείται. Το ΤΤΑ θα εισπράττεται μέσω των λογαριασμών ηλεκτρικού ρεύματος, με την ίδια διαδικασία που εισπράττονται σήμερα το ΤΑΠ και ο ΦΗΧ.

2 Επιπλέον επιβολή και ενός νέου φόρου από τις περιφέρειες, που θα φέρει την ονομασία Τέλος Περιφερειακής Ανάπτυξης (άρθρο 447): Με απόφαση του Περιφερειακού Συμβουλίου προβλέπεται δυνητικά και η επιβολή ενός νέου Τέλους Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΤΠΑ), με εύρος συντελεστή από 0,15 έως 0,35 τοις χιλίοις, που θα βεβαιώνεται και θα εισπράττεται με διαδικασία ίδια με αυτήν που θα εφαρμόζεται στην περίπτωση του ΤΤΑ.

Πάντως, αξίζει να σημειωθεί ότι στην κυβέρνηση ακόμα δεν έχουν αποφασίσει αν θα εφαρμοστεί από την 1^η Ιανουαρίου 2027, αν θα παγώσει για κάποια χρόνια ή αν θα αποσυρθεί η αλλαγή στους φόρους ακινήτων της Αυτοδιοίκησης.

* Ο Νίκος Καρδούλας είναι τοπογράφος μηχανικός του ΕΜΠ, MSc στην Αγγλία, πρώην καθηγητής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, στατιστικολόγος, πολιτικός αναλυτής, συνταγματάρχης ε.α. και υποψήφιος βουλευτής της Ν.Δ., το 2023, στην Περιφερειακή Ενότητα Λάρισας.

Πόσο θα μεταβληθούν οι φόροι δήμων – περιφερειών

Βάση υπολογισμού, δηλαδή το ποσό επί του οποίου θα επιβάλλονται οι συντελεστές και των δύο παραπάνω φόρων θα είναι το γινόμενο της αντικειμενικής τιμής ζώνης ανά τετραγωνικό μέτρο, που ισχύει στην περιοχή κάθε ακινήτου, επί τον αριθμό των τ.μ. της ηλεκτροδοτούμενης επιφάνειας του ακινήτου και επί τον συντελεστή παλαιότητας του ακινήτου, όπως αυτός καθορίζεται στο σύστημα των αντικειμενικών τιμών από το υπουργείο Οικονομικών. Και οι δύο αυτοί νέοι φόροι θα χρεώνονται στους ιδιοκτήτες ακινήτων μέσω των μηνιαίων λογαριασμών ηλεκτρικού ρεύματος.

Ουσιαστικά, με την επιβολή του νέου ενιαίου Δημοτικού Φόρου, που ονομάζεται Τέλος Τοπικής Ανάπτυξης και την προσθήκη και του Περιφερειακού Τέλους, το συνολικό ύψος των συντελεστών αυτοδιοικητικών φόρων που θα επιβαρύνουν τα ηλεκτροδοτούμενα ακίνητα από το 2027 θα φθάνει στα επίπεδα του 0,45 έως 1,05 τοις χιλίοις.

Ο «Ε.Τ.» απευθύνθηκε στον έγκυρο επιστήμονα, τοπογράφο μηχανικό του ΕΜΠ, πρώην καθηγητή του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και στατιστικολόγο κ. Νικόλαο Καρδούλα, για να αναλύσει τις συνέπειες της εφαρμογής των συγκεκριμένων διατάξεων. Ο κ. Καρδούλας παραθέτει σήμερα μέσω του «Ε.Τ.» μία εξαιρετικά εμπεριστατωμένη στατιστική έρευνα με ενδεικτικά παραδείγματα για τις μεταβολές που θα προκύψουν στις φορολογικές επιβαρύνσεις των ακινήτων εφόσον εφαρμοστούν από την 1^η-1-2027 οι παραπάνω αλλαγές στη φορολογία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.

Στην έρευνα αυτή ο κ. Καρδούλας έλαβε υπόψη τη μέση αντικειμενική αξία ανά δήμο και τον μέσο συντελεστή παλαιότητας για το σύνολο των ακινήτων της χώρας που σύμφωνα με στοιχεία της ΕΛ.ΣΤΑΤ. και της ΑΑΔΕ είναι 0,62 πανελλαδικά. Με βάση τα δεδομένα αυτά υπολογίσθηκαν το νέο ΤΤΑ και το νέο ΤΠΑ που θα ισχύσουν από 1/1/2027 για μία μέση κατοικία 90 τ.μ. στους 100 μεγαλύτερους δήμους της χώρας.

ΙΔΙΟΚΤΗΤΕΣ ΑΚΙΝΗΤΩΝ

 Ποιοι κερδίζουν και ποιοι χάνουν

Τα αναλυτικά συμπεράσματα της έρευνας, τα οποία αποτυπώνονται πλήρως σε αναλυτικό πίνακα στατιστικής ανάλυσης τον οποίο εξέδωσε ο κ. Καρδούλας και παρουσιάζει ο «Ε.Τ.», έχουν ως εξής: 

1 Το 2026 ο σταθμισμένος ετήσιος μέσος όρος του συνολικού ποσού του Δημοτικού Φόρου (ή Φόρου Ηλεκτροδοτούμενων Χώρων) και του Τέλους Ακίνητης Περιουσίας (ΤΑΠ) των νοικοκυριών για μία μέση κατοικία 90 τ.μ. στους 100 μεγαλύτερους δήμους της χώρας είναι 49 € και κυμαίνεται από 17 € έως 147 €.

2 Με την ενοποίηση των ποσών του Δημοτικού Φόρου και του ΤΑΠ σε Τέλος Τοπικής Ανάπτυξης (ΤΤΑ) και την πρόσθετη επιβολή του Τέλους Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΤΠΑ) από το 2027, για μία κατοικία 90 τ.μ. στους 100 μεγαλύτερους δήμους της χώρας:

• Ο σταθμισμένος ετήσιος μέσος όρος του συνόλου (του αθροίσματος) ΤΤΑ και ΤΠΑ για τα νοικοκυριά θα είναι 57 €. Θα κυμαίνεται από 34 € (αν εφαρμοστεί ο χαμηλότερος αθροιστικός συντελεστής 0,45‰) έως 80 € ετησίως (αν εφαρμοστεί ο υψηλότερος αθροιστικός συντελεστής 1,05‰).
• Η μεταβολή των επιβαρύνσεων των νοικοκυριών σε σχέση με το 2026 (όφελος, δηλ. ελάφρυνση, ή ζημία, δηλ. επιπλέον επιβάρυνση) θα είναι κατά μέσο όρο ζημία (επιπλέον επιβάρυνση) 8 € ετησίως. Θα κυμαίνεται από -15 € (ελάφρυνση) έως 31 € (επιπλέον επιβάρυνση) ετησίως.
• Αν ισχύσει ο χαμηλότερος συντελεστής και στους 100 δήμους (σύνολο ΤΤΑ και ΤΠΑ 0,45‰):

– Το 91% των νοικοκυριών θα ωφεληθεί (θα έχει ελάφρυνση) κατά μέσο όρο 17 €. Το όφελος (η ελάφρυνση) θα κυμαίνεται από 0,3 € έως 99 € ετησίως.

– Το 9% των νοικοκυριών θα ζημιωθεί κατά μέσο όρο με επιπλέον επιβάρυνση 4 € ετησίως. Η ζημιά για τα νοικοκυριά αυτά (η επιπλέον επιβάρυνση) θα κυμαίνεται από 1 € έως 7 € ετησίως.

Αν ισχύσει ο υψηλότερος συντελεστής και στους 100 δήμους (σύνολο ΤΤΑ και ΤΠΑ 1,05‰):

– Το 7% των νοικοκυριών θα ωφεληθεί (θα έχει ελάφρυνση) κατά μέσο όρο 16 € και το όφελός τους θα κυμαίνεται από 0,5 € έως 37 € ετησίως.

– Από την άλλη πλευρά, όμως, το 93% των νοικοκυριών θα ζημιωθεί κατά μέσο όρο με επιπλέον επιβάρυνση 35 € ετησίως. Η ζημιά (η επιπλέον επιβάρυνση) για τα νοικοκυριά αυτά θα κυμαίνεται από 5 € έως 117 € ετησίως.

• Αν ισχύσει ο μέσος συντελεστής και στους 100 δήμους (σύνολο ΤΤΑ και ΤΠΑ 0,75‰):

– Το 22% των νοικοκυριών θα ωφεληθεί κατά μέσο όρο με ελάφρυνση 15 € ετησίως. Το όφελος (η ελάφρυνση) για τα νοικοκυριά αυτά θα κυμαίνεται από 0,2 € έως 67 € ετησίως.

– Το 78% των νοικοκυριών θα ζημιωθεί κατά μέσο όρο με επιπλέον επιβάρυνση 14 €, η οποία θα κυμαίνεται από 1 € έως 58 € ετησίως.

Αν εφαρμοστεί μόνο το δημοτικό τέλος

Στην έρευνα του κ. Καρδούλα περιλαμβάνεται και ένα δεύτερο εναλλακτικό – λιγότερο πιθανό να εφαρμοστεί – σενάριο, σύμφωνα με το οποίο μπορεί να επιβληθεί μόνο το ΤΤΑ από τους δήμους και όχι το ΤΠΑ από τις Περιφέρειες.

Σύμφωνα με το σενάριο αυτό, εφόσον ενοποιηθεί ΔΦ και ΤΑΠ στο ΤΤΑ από το 2027, χωρίς να επιβληθεί και ΤΠΑ, τότε για μία κατοικία 90 τ.μ. στους 100 μεγαλύτερους δήμους της χώρας:

• Ο σταθμισμένος ετήσιος μέσος όρος του ΤΤΑ για τα νοικοκυριά θα είναι 38 € και θα κυμαίνεται από 23 € (συντελεστής 0,3‰) έως 53 € (συντελεστής 0,7‰) ετησίως.
• Η μεταβολή των επιβαρύνσεων για τα νοικοκυριά σε σχέση με το 2026 (όφελος ή ζημιά) θα είναι κατά μέσο όρο -11 € (ελάφρυνση) και θα κυμαίνεται από -26 € ελάφρυνση έως 4 € επιπλέον επιβάρυνση ετησίως.
• Αν ισχύσει ο χαμηλότερος συντελεστής του ΤΤΑ και στους 100 δήμους (0,3‰), όλα τα νοικοκυριά θα ωφεληθούν κατά μέσο όρο με ελάφρυνση 26 € ετησίως. Το όφελος θα κυμαίνεται από 3 € έως 115 € ετησίως.
• Αν ισχύσει ο υψηλότερος συντελεστής και στους 100 δήμους (0,7‰):

– Το 27% των νοικοκυριών θα ωφεληθεί κατά μέσο όρο 37 € και το όφελος θα κυμαίνεται από 0,3 € έως 73 € ετησίως.

– Το 73% των νοικοκυριών θα ζημιωθεί κατά μέσο όρο με επιπλέον επιβάρυνση 11 €. Η ζημία (επιπλέον επιβάρυνση) για τα νοικοκυριά θα κυμαίνεται από 1 € έως 49 € ετησίως.

• Αν ισχύσει ο μέσος συντελεστής και στους 100 δήμους (0,5‰):

– Το 79% των νοικοκυριών θα ωφεληθεί κατά μέσο όρο με ελάφρυνση 12 € ετησίως. Το όφελος θα κυμαίνεται από 0,1 € έως 94 € ετησίως.

– Το 21% των νοικοκυριών θα ζημιωθεί κατά μέσο όρο με επιπλέον επιβάρυνση 5 € ετησίως. Η ζημία θα κυμαίνεται από 1 € έως 12 € ετησίως.