Για πολλές δεκαετίες η Δημόσια Επιχείρηση Ηλεκτρισμού διατηρούσε δεσπόζουσα θέση τόσο στην παραγωγή όσο και στην προμήθεια ηλεκτρικής ενέργειας. Σήμερα, η αγορά έχει μετατραπεί σε ένα πιο σύνθετο και ανταγωνιστικό περιβάλλον, στο οποίο δραστηριοποιούνται πολλοί παραγωγοί και προμηθευτές.

Η απελευθέρωση της αγοράς, η λειτουργία του Χρηματιστηρίου Ενέργειας και η αυξανόμενη συμμετοχή των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας έχουν διαμορφώσει ένα νέο ενεργειακό τοπίο. Οι εξελίξεις αυτές εντάσσονται στη συνολική ευρωπαϊκή στρατηγική για τη δημιουργία μιας ενιαίας αγοράς ενέργειας, με στόχο μεγαλύτερο ανταγωνισμό, μεγαλύτερη διαφάνεια και αποδοτικότερα ενεργειακά συστήματα.

Από την απελευθέρωση στον ανταγωνισμό

Η απελευθέρωση της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας στην Ελλάδα ξεκίνησε σταδιακά από τις αρχές της δεκαετίας του 2000, στο πλαίσιο των ευρωπαϊκών οδηγιών για τη δημιουργία μιας ενιαίας ενεργειακής αγοράς στην Ευρωπαϊκή Ενωση.

Για αρκετά χρόνια, ωστόσο, η αγορά παρέμενε σχετικά περιορισμένη, με τη ΔΕΗ να διατηρεί κυρίαρχη θέση τόσο στην παραγωγή όσο και στην προμήθεια ηλεκτρικής ενέργειας. Η ουσιαστική αλλαγή ήρθε την τελευταία δεκαετία, όταν θεσμικές μεταρρυθμίσεις άνοιξαν την αγορά στον ανταγωνισμό και δημιούργησαν τον χώρο για την είσοδο νέων ενεργειακών εταιριών.

Σήμερα δραστηριοποιούνται στην ελληνική αγορά αρκετοί πάροχοι ηλεκτρικής ενέργειας που ανταγωνίζονται στη λιανική αγορά, προσφέροντας διαφορετικά τιμολογιακά προγράμματα και ενεργειακές υπηρεσίες.

Χρηματιστήριο Ενέργειας και Target Model

Καθοριστικό βήμα για τη λειτουργία μιας σύγχρονης αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας στην Ελλάδα υπήρξε η δημιουργία του Ελληνικού Χρηματιστηρίου Ενέργειας, το οποίο τέθηκε σε λειτουργία τον Νοέμβριο του 2020.

Η λειτουργία του συνδέεται με την εφαρμογή του ευρωπαϊκού μοντέλου αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, γνωστού ως Target Model. Το μοντέλο αυτό βασίζεται στη λειτουργία τεσσάρων επιμέρους αγορών:

• Της προθεσμιακής αγοράς (Forward Market).
• Της αγοράς επόμενης ημέρας (Day-Ahead Market).
• Της ενδοημερήσιας αγοράς (Intraday Market).
• Της αγοράς εξισορρόπησης (Balancing Market).

Στην αγορά επόμενης ημέρας καθορίζεται καθημερινά η τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας με βάση την προσφορά και τη ζήτηση. Η τιμή αυτή αποτελεί βασικό σημείο αναφοράς για το κόστος ηλεκτρικής ενέργειας στην αγορά.

Η εφαρμογή του Target Model αύξησε τη διαφάνεια στη διαμόρφωση των τιμών και ενίσχυσε τη διασύνδεση της ελληνικής αγοράς με τις ευρωπαϊκές αγορές ενέργειας.

Οι νέοι πάροχοι

Η απελευθέρωση της αγοράς δημιούργησε χώρο για την ανάπτυξη νέων ενεργειακών εταιριών. Παρότι η ΔΕΗ εξακολουθεί να αποτελεί τον μεγαλύτερο πάροχο ηλεκτρικής ενέργειας στην Ελλάδα, το μερίδιό της έχει μειωθεί σημαντικά σε σχέση με το παρελθόν.

Μεταξύ των σημαντικότερων ιδιωτικών παικτών περιλαμβάνονται:

• Η Protergia του ομίλου METLEN.
• Η Elpedison.
• Η NRG του ομίλου Motor Oil.
• Ο Ηρων.

Η παρουσία αυτών των εταιριών έχει ενισχύσει τον ανταγωνισμό και έχει δημιουργήσει περισσότερες επιλογές για τους καταναλωτές, τόσο ως προς τα τιμολόγια όσο και ως προς τις πρόσθετες ενεργειακές υπηρεσίες.

Οι εταιρίες ανταγωνίζονται πλέον όχι μόνο στις τιμές, αλλά και στις υπηρεσίες που προσφέρουν στους πελάτες τους, όπως ψηφιακές εφαρμογές διαχείρισης κατανάλωσης, ενεργειακές υπηρεσίες και λύσεις εξοικονόμησης ενέργειας.

Η ενεργειακή κρίση ως επιταχυντής αλλαγών

Η ενεργειακή κρίση που ξέσπασε στην Ευρώπη μετά το 2021 επηρέασε βαθιά και την ελληνική αγορά ενέργειας. Η απότομη αύξηση των τιμών του φυσικού αερίου οδήγησε σε σημαντική άνοδο των τιμών της ηλεκτρικής ενέργειας σε ολόκληρη την Ευρώπη.

Η Ελλάδα δεν αποτέλεσε εξαίρεση. Η χονδρεμπορική τιμή ηλεκτρικής ενέργειας αυξήθηκε σημαντικά, δημιουργώντας έντονες πιέσεις τόσο στα νοικοκυριά όσο και στις επιχειρήσεις.

Για την αντιμετώπιση της κρίσης εφαρμόστηκαν μέτρα στήριξης, όπως επιδοτήσεις στους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος και μηχανισμοί ανάκτησης υπερεσόδων από τους παραγωγούς ηλεκτρικής ενέργειας. Τα μέτρα αυτά συνέβαλαν στη σταθεροποίηση της αγοράς, αλλά ανέδειξαν και την ανάγκη για μεγαλύτερη διαφοροποίηση των ενεργειακών πηγών και ενίσχυση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας.

Η επόμενη ημέρα

Η ελληνική αγορά ενέργειας βρίσκεται σήμερα σε ένα κρίσιμο σημείο μετάβασης. Η ανάπτυξη των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, η ηλεκτροκίνηση και οι τεχνολογίες αποθήκευσης αναμένεται να αλλάξουν σημαντικά τον τρόπο με τον οποίο παράγεται και καταναλώνεται η ηλεκτρική ενέργεια.

Παράλληλα, οι ενεργειακές εταιρίες επενδύουν σε νέες υπηρεσίες προς τους καταναλωτές, όπως ενεργειακές κοινότητες, ψηφιακές εφαρμογές διαχείρισης ενέργειας και λύσεις εξοικονόμησης.

ΔΕΗ, ο κυρίαρχος παίκτης σε μια νέα πραγματικότητα

Παρά τις μεγάλες αλλαγές που έχουν συντελεστεί στην αγορά, η ΔΕΗ εξακολουθεί να αποτελεί τον μεγαλύτερο ενεργειακό όμιλο της χώρας και τον βασικό προμηθευτή ηλεκτρικής ενέργειας για εκατομμύρια καταναλωτές.

Τα τελευταία χρόνια, η εταιρία έχει προχωρήσει σε έναν εκτεταμένο μετασχηματισμό, προκειμένου να προσαρμοστεί στις νέες συνθήκες της αγοράς. Η στρατηγική της βασίζεται πλέον στην ανάπτυξη έργων Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, στη σταδιακή απομάκρυνση από τον λιγνίτη, καθώς και στην παροχή νέων ενεργειακών υπηρεσιών προς τους πελάτες της.

Η ελληνική αγορά ενέργειας εισέρχεται, έτσι, σε μια νέα εποχή, όπου ο ανταγωνισμός, η τεχνολογία και η ενεργειακή μετάβαση θα καθορίσουν το μέλλον της.