Υστερα από μια μακρά περίοδο περιορισμένης δραστηριότητας, η χώρα επανατοποθετείται στον ενεργειακό χάρτη της περιοχής, αξιοποιώντας τη γεωγραφική θέση της και τα γεωλογικά δεδομένα που έχουν συγκεντρωθεί τα τελευταία χρόνια. Οι έρευνες υδρογονανθράκων εντάσσονται πλέον σε μια ευρύτερη εθνική στρατηγική, η οποία συνδέεται με την ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας, την προσέλκυση διεθνών επενδύσεων και την ανάδειξη της Ελλάδας σε ενεργειακό κόμβο της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.

Την εποπτεία των δραστηριοτήτων έχει η Ελληνική Διαχειριστική Εταιρία Υδρογονανθράκων και Ενεργειακών Πόρων (ΕΔΕΥΕΠ), η οποία είναι αρμόδια για τη διαχείριση των συμβάσεων παραχώρησης και την παρακολούθηση των ερευνητικών προγραμμάτων.

Οι βασικές παραχωρήσεις

Οι έρευνες για υδρογονάνθρακες στην Ελλάδα εστιάζονται, κυρίως, σε θαλάσσιες περιοχές του Ιονίου και νότια της Κρήτης. Οι σημαντικότερες ενεργές παραχωρήσεις περιλαμβάνουν το Block 2 δυτικά της Κέρκυρας, καθώς και τις περιοχές δυτικά και νοτιοδυτικά της Κρήτης. Στις περιοχές αυτές δραστηριοποιούνται μεγάλοι ενεργειακοί όμιλοι, όπως η ExxonMobil, η Energean και η HELLENiQ Energy, εταιρίες με σημαντική εμπειρία σε υπεράκτιες έρευνες και γεωτρήσεις. Οι έρευνες εξελίσσονται σε διαδοχικά στάδια. Πρώτα πραγματοποιούνται σεισμικές έρευνες, με στόχο τη χαρτογράφηση των γεωλογικών σχηματισμών του θαλάσσιου πυθμένα. Στη συνέχεια ακολουθεί η επεξεργασία των δεδομένων και, εφόσον τα αποτελέσματα κριθούν ενθαρρυντικά, η φάση των ερευνητικών γεωτρήσεων.

Το ενδιαφέρον στο Ιόνιο

Μία από τις σημαντικότερες περιοχές έρευνας είναι το Block 2 δυτικά της Κέρκυρας. Στην παραχώρηση αυτή συμμετέχουν η Energean και η HELLENiQ Energy, με την Energean να έχει τον ρόλο του operator. Η περιοχή θεωρείται ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα από γεωλογικής πλευράς, καθώς βρίσκεται σε λεκάνη που παρουσιάζει ομοιότητες με άλλες περιοχές της Μεσογείου όπου έχουν εντοπιστεί σημαντικά κοιτάσματα φυσικού αερίου. Για αυτόν τον λόγο το Block 2 συγκαταλέγεται στα πιο ώριμα ερευνητικά projects του ελληνικού χαρτοφυλακίου για πιθανή ερευνητική γεώτρηση τα επόμενα χρόνια.

Το βλέμμα στην Κρήτη

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και οι θαλάσσιες περιοχές δυτικά και νοτιοδυτικά της Κρήτης. Τα συγκεκριμένα blocks έχουν παραχωρηθεί σε κοινοπραξία με επικεφαλής την ExxonMobil και με συμμετοχή της HELLENiQ Energy. Η περιοχή έχει προσελκύσει έντονο ενδιαφέρον από τη διεθνή ενεργειακή αγορά, καθώς οι γεωλογικές δομές εμφανίζουν ομοιότητες με εκείνες μεγάλων κοιτασμάτων φυσικού αερίου που έχουν ανακαλυφθεί τα προηγούμενα χρόνια στην Ανατολική Μεσόγειο. Οι έρευνες στις περιοχές αυτές βρίσκονται ακόμη σε πρώιμο στάδιο και αφορούν, κυρίως, την επεξεργασία σεισμικών δεδομένων.

Το χρονοδιάγραμμα

Σύμφωνα με τον σχεδιασμό της ΕΔΕΥΕΠ, προβλέπεται η πραγματοποίηση έως και δέκα ερευνητικών γεωτρήσεων στην περίοδο 2027-2032, υπό την προϋπόθεση ότι οι σεισμικές έρευνες θα εντοπίσουν γεωλογικούς στόχους με επαρκείς ενδείξεις ύπαρξης κοιτασμάτων. Η πιο ώριμη περιοχή για πιθανή γεώτρηση θεωρείται το Block 2 στο Ιόνιο, όπου εξετάζεται η πραγματοποίηση ερευνητικής γεώτρησης τα επόμενα χρόνια. Σε περίπτωση θετικών αποτελεσμάτων, η παραγωγή φυσικού αερίου θα μπορούσε να ξεκινήσει στις αρχές της επόμενης δεκαετίας, με εκτιμήσεις που τοποθετούν πιθανή έναρξη παραγωγής γύρω στο 2032. Οι επενδύσεις για τις ερευνητικές δραστηριότητες εκτιμάται ότι θα μπορούσαν να φτάσουν περίπου το 1 δισεκατομμύριο ευρώ.

Η γεωπολιτική διάσταση

Η ανάπτυξη του τομέα των υδρογονανθράκων στην Ελλάδα έχει έντονη γεωπολιτική σημασία. Η Ανατολική Μεσόγειος έχει εξελιχθεί τα τελευταία χρόνια σε μία από τις πιο δυναμικές ενεργειακές περιοχές του κόσμου, μετά τις ανακαλύψεις φυσικού αερίου στο Ισραήλ, στην Αίγυπτο και την Κύπρο. Η Ελλάδα επιδιώκει να αξιοποιήσει τη γεωγραφική θέση της, ώστε να λειτουργήσει ως ενεργειακός κόμβος για τη μεταφορά φυσικού αερίου προς την Ευρώπη. Σημαντικό ρόλο σε αυτήν τη στρατηγική διαδραματίζουν μεγάλα έργα υποδομών, όπως ο αγωγός TAP, ο διασυνδετήριος αγωγός Ελλάδας-Βουλγαρίας (IGB) και ο πλωτός σταθμός LNG στην Αλεξανδρούπολη.

Ενα νέο ενεργειακό κεφάλαιο

Αν οι γεωλογικές εκτιμήσεις επιβεβαιωθούν και εντοπιστούν εμπορικά αξιοποιήσιμα κοιτάσματα φυσικού αερίου, η Ελλάδα θα μπορούσε να ενισχύσει σημαντικά τη θέση της στον ενεργειακό χάρτη της Ευρώπης. Η πιθανή αξιοποίηση εγχώριων ενεργειακών πόρων θα μπορούσε να συμβάλει στην ενεργειακή ασφάλεια της χώρας, να δημιουργήσει σημαντικές επενδύσεις και να ενισχύσει τον γεωστρατηγικό ρόλο της Ελλάδας σε μια περιοχή όπου η ενέργεια αποτελεί βασικό παράγοντα ισχύος και συνεργασίας.