Τη φόρμουλα με την οποία θα μπορέσει το οικονομικό επιτελείο να έχει διαθέσιμο δημοσιονομικό χώρο, για να μπορέσει να στηρίξει επιχειρήσεις και νοικοκυριά από τις συνέπειες της ενεργειακής κρίσης η οποία δεν έχει ακόμη ορατό ορίζοντα αποκλιμάκωσης, αναζητά η κυβέρνηση.
Προς το παρόν, η Αθήνα προσανατολίζεται στη ρήτρα διαφυγής για την ενέργεια, η οποία εγκρίθηκε αποκλειστικά για την Ελλάδα από το ECOFIN.To αίτημα που έχει υποβληθεί προβλέπει από τα έργα ύψους 1 δισ. ευρώ που έχει δεσμευτεί να ολοκληρώσει η Ελλάδα μέχρι το 2028, ζητάει να υλοποιήσει επενδύσεις ύψους 600 εκατ. ευρώ και τα υπόλοιπα 400 εκατ. ευρώ να γίνουν ένας «κουμπαράς» για έκτακτα μέτρα στήριξης, στα οποία αν προστεθούν και ακόμα 200 εκατ. ευρώ, τα οποία έχουν εγγραφεί ήδη στον Προϋπολογισμό για την ενεργειακή κρίση, τότε το συνολικό πακέτο στήριξης να ανέβει στα 600 εκατ. ευρώ για το 2027. Η επιτροπή δεν έχει να ανησυχεί για τυχόν επιδοτήσεις αφού τα έργα της συγκεκριμένης ρήτρας θα υλοποιηθούν με εθνικούς πόρους και επιπλέον, δεν θα χρειαστεί να προχωρήσει σε περαιτέρω οριζόντια δημοσιονομική χαλάρωση δίνοντας λάθος σήμα εντός και εκτός Ευρώπης.
Η Ελλάδα υπολογίζει ότι θα έχει όχι μόνο υψηλό πρωτογενές πλεόνασμα της τάξης του 3,6% για φέτος και 3,3% για το 2027, αλλά και δημοσιονομικό πλεόνασμα 0,6% του ΑΕΠ φέτος και 0,3% του ΑΕΠ για το 2027 σύμφωνα με το προσχέδιο του Προϋπολογισμού για το 2027. Ενα ποσό ύψους 600 εκατ. ευρώ με υπολογισμένη και την αύξηση των αμυντικών δαπανών (η οποία λειτουργεί αθροιστικά με τη ρήτρα διαφυγής για την ενέργεια), δεν θα επηρεάσει τις οροφές αύξησης των δαπανών για το 2026 και το 2027 , ενώ στα βασικά δημοσιονομικά μεγέθη θα έχει μια μειωτική επίδραση κατά μόλις 0,2% του ΑΕΠ.
Αν λοιπόν γίνει αποδεκτό το ελληνικό αίτημα, η Ελλάδα θα συνεχίσει να έχει πλεονασματικούς προϋπολογισμούς για τη διετία με μια ελάχιστη μείωση στα μεγέθη. Αυτός είναι ο λόγος για το οποίο ο επίτροπος αρμόδιος για οικονομικά θέματα Βάλντις Ντομπρόβσκι -μετά το Eurogroup της Πέμπτης- τόνισε ότι η Επιτροπή θα συνεχίσει να εξετάζει το αίτημα της Ιταλίας και της Ελλάδας, αλλά παρόλα αυτά δεν μπορεί να υποστηρίξει μια περαιτέρω χαλάρωση στο δημοσιονομικό σύμφωνο.
Στα ειδικά χαρακτηριστικά με βάση τα οποία η Ελλάδα ζητάει αυτή την εξαίρεση από την Ε.Ε. είναι και το γεγονός ότι λόγω της πολυετούς κρίσης τα εισοδήματα στην Ελλάδα απέκλιναν από τον μέσο όρο της Ε.Ε. και σήμερα οι πολίτες αλλά και οι επιχειρήσεις έχουν πολλαπλάσια επιβάρυνση στην αγοραστική τους δύναμη από την κρίση που βρίσκεται σε εξέλιξη.
Με αφορμή τη χθεσινή επίσημη έγκριση του αιτήματος της Ελλάδας για ενεργοποίηση της ρήτρας διαφυγής για την ενέργεια από το ECOFIN, ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και πρόεδρος του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης, στη δήλωσή του άφησε και μια σχετική αιχμή για τη ρήτρα διαφυγής και τα έκτακτα μέτρα στήριξης. «Η σημερινή απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την έγκριση της ενεργειακής ρήτρας διαφυγής, που αφορά αποκλειστικά την Ελλάδα, έχει ιδιαίτερη πολιτική και οικονομική σημασία» είπε, για να προσθέσει: «Επιβεβαιώνει ότι η Ελλάδα είναι μια ισχυρή και αξιόπιστη χώρα, που θέτει στόχους, τους πετυχαίνει και πρωταγωνιστεί στη διαμόρφωση των ευρωπαϊκών αποφάσεων».
Διαβάστε Επίσης
Σε αυτό το σημείο ο κ. Πιερρακάκης επαναλαμβάνει ότι η ενεργειακή ρήτρα διαφυγής μάς επιτρέπει να προχωρήσουμε σε κρίσιμες επενδύσεις που θα μειώσουν το κόστος της ενέργειας, θα ενισχύσουν την ενεργειακή μας αυτονομία και θα περιορίσουν την εξάρτησή μας από διεθνείς κρίσεις και καταλήγει σημειώνοντας, ότι «ταυτόχρονα, διατηρούμε τη δυνατότητα να στηρίζουμε τους πολίτες και τις επιχειρήσεις όποτε οι συνθήκες το απαιτούν».
Η ελληνική αντιπροσωπεία έφυγε από το Λουξεμβούργο χωρίς συμφωνία για τα έκτακτα μέτρα στήριξης. Ωστόσο, έχει περισσότερες προσδοκίες από την Σύνοδο Κορυφής στις 15-16 του μήνα. Σε επίπεδο ηγετών θα αντιπαρατεθούν αυτοί που είναι απαραίτητο να στηρίζουν την οικονομία τους, με αυτούς οι οποίοι -εκ του ασφαλούς- πρεσβεύουν την δημοσιονομική ορθοδοξία του συμφώνου.
Μια πρώτη ιδέα για το τι θα επακολουθήσει έδωσε η συνεδρίαση του χθεσινού ECOFIN. Εκεί, ο Πορτογάλος πρόεδρος του Συμβουλίου, Ζοάο Κόστα, τάχθηκε υπέρ της ευελιξίας για έκτακτα μέτρα, παράλληλα με την προσπάθεια που έχει ξεκινήσει η Ε.Ε. για να απεξαρτηθεί πλήρως από τα ορυκτά καύσιμα.
Ο κ. Κόστα δέχθηκε τις αντιδράσεις από τους υπουργούς Οικονομικών του Λουξεμβούργου, της Ολλανδίας και του Βελγίου, οι οποίοι ούτε λίγο ούτε πολύ είπαν ότι θα πρέπει να παραμείνουμε στην αρχική εντολή της Κομισιόν, για μέτρα μόνο για τους οικονομικά ευάλωτους, τα οποία θα είναι καλά στοχευμένα και με συγκεκριμένο χρονικό ορίζοντα εφαρμογής.
ΓΙΑΤΙ ΑΠΟΡΡΙΦΘΗΚΕ ΤΟ ΙΤΑΛΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ
Το αίτημα της Ιταλίας ήταν παρόμοιο με αυτό της Ελλάδας. Να εκμεταλλευτεί την ευελιξία της ρήτρας διαφυγής για την ενέργεια, δηλαδή να μην υπολογίζονται οι δαπάνες, στις οροφές αύξησης των δαπανών για να μπορεί να στηρίξει την πραγματική της οικονομία. Ωστόσο, τα δημοσιονομικά δεδομένα για την Ιταλία είναι εντελώς διαφορετικά. Το έλλειμμα της Ιταλίας για το 2025 έφτασε το 3,1% του ΑΕΠ της γειτονικής χώρας. Η κυβέρνηση Μελόνι δεσμεύτηκε να παρουσιάσει μέχρι και τις 15 Οκτωβρίου ένα προσχέδιο Προϋπολογισμού που να δείχνει ότι το έλλειμμα θα μειωθεί, διαφορετικά η χώρα θα μπει σε διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος.
Με το αίτημα για την παρέκκλιση σε ό,τι αφορά τις επιλέξιμες δαπάνες της ρήτρας διαφυγής η Ιταλία είναι πιθανό αντί να μειώσει, όπως έχει δεσμευτεί στην Κομισιόν, να αυξήσει τελικά το έλλειμμά της σε μια πολύ κρίσιμη περίοδο για όλη την Ε.Ε. Επίσης, η αποδοχή του αιτήματος της Ιταλίας θα έδινε το έναυσμα για όλες τις χώρες με υψηλό έλλειμμα, να ενεργοποιήσουν τη ρήτρα διαφυγής για την ενέργεια ώστε μέσω της παρέκκλισης που θα γίνει για τη χρήση δαπανών, να ενισχύσουν νοικοκυριά και επιχειρήσεις αυξάνοντας όμως περισσότερο το έλλειμμά τους.
