Εύσημα από ΔΝΤ για τη φορολογική μεταρρύθμιση

Στην έκθεση για τις δημοσιονομικές προοπτικές των κρατών μελών του (Fiscal Monitor), το Ταμείο είχε κεντρικό θέμα την καλύτερη φορολόγηση, με στόχο την αύξηση της ανάπτυξης.

Πέρα από τις παρατηρήσεις του Οργανισμού, επισήμανε το παράδειγμα τεσσάρων χωρών, της Ελλάδας, της Τζαμάικας, της Σρι Λάνκα και της Ζάμπιας, οι οποίες ολοκλήρωσαν δομικές αλλαγές στο φορολογικό τους σύστημα και έχουν αποτελέσματα.

Οι αλλαγές

Σε ό,τι αφορά την Ελλάδα, τονίζεται ότι οι αλλαγές στο φορολογικό σύστημα ξεκίνησαν μέσα στην οικονομική κρίση, με στόχο να εκσυγχρονίσουν τον μηχανισμό είσπραξης φορολογικών εσόδων. Η αρχή έγινε με την υιοθέτηση των πρώτων εργαλείων κατά της φοροδιαφυγής, την προτεραιοποίηση των περιπτώσεων όσων φορολογουμένων χρωστούν και δεν πληρώνουν και στη συνέχεια τη δημιουργία φακέλων φορολογούμενων υψηλού ρίσκου, με βάση συγκεκριμένα κριτήρια. Ολα αυτά με τη χρήση των πρώτων ψηφιακών εργαλείων, που εντάχθηκαν στον μηχανισμό είσπραξης φορολογικών εσόδων.

Τις προσπάθειες αυτές ακολούθησαν η συγκέντρωση των εφοριών σε μεγαλύτερα σχήματα, η ενοποίηση των μονάδων καταλογισμού και των μονάδων είσπραξης φορολογικών εσόδων, ο εκσυγχρονισμός της φορολογικής νομοθεσίας και τελικά η δημιουργία της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων το 2017. Ο νέος θεσμός ανέπτυξε στη συνέχεια τον ηλεκτρονικό μηχανισμό του myDATA, με το οποίο δημιουργήθηκαν και τα ηλεκτρονικά βιβλία και οι ηλεκτρονικές συναλλαγές των μη μισθωτών, το ηλεκτρονικό τιμολόγιο, οι προσυμπληρωμένες φορολογικές δηλώσεις και η ανάλυση δεδομένων, για όλο το φάσμα της φορολογικής διοίκησης.

Αποτελέσματα

Το αποτέλεσμα όλων αυτών των αλλαγών ήταν τα φορολογικά έσοδα, από τα μέσα της κρίσης μέχρι και σήμερα, να έχουν αυξηθεί κατά περίπου 21 δισ. ευρώ, στο 28,1% του ΑΕΠ, από 20,5% του ΑΕΠ που ήταν κατά την περίοδο της κρίσης, ενώ και το «κενό ΦΠΑ», από το 25% που έφτασε το 2017, να μειωθεί κοντά στο 10%, ποσοστό που είναι κοντά στον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Σύμφωνα με τον διεθνή οργανισμό, οι φορολογικές μεταρρυθμίσεις αποδίδουν όταν είναι καλά σχεδιασμένες, εφαρμόζονται με συνέπεια από αυτούς που τις ξεκίνησαν και έχουν όργανα εφαρμογής, ισχυρούς θεσμούς οι οποίοι λειτουργούν για να εκτελέσουν την αποστολή τους.

Τρεις συστάσεις για βελτίωση του φορολογικού συστήματος

Ως βασικές προτάσεις για ένα αποτελεσματικότερο φορολογικό σύστημα το ΔΝΤ αναφέρει τρεις δέσμες προτάσεων.

1 Η πρώτη είναι ο προσεκτικός σχεδιασμός των φόρων, ώστε να συνδυάζονται με κίνητρα εργασίας. Οπως τονίζεται, θα πρέπει η φορολογία στην εργασία να είναι δίκαιη και να συμβαδίζει, με την αύξηση των εισοδημάτων και του επιπέδου ζωής, χωρίς όμως εξαιρέσεις ή αδικαιολόγητες απαλλαγές φόρων.

2 Η δεύτερη, αφορά τη διατήρηση και ενίσχυση των φόρων προστιθέμενης αξίας, μειώνοντας ή και μηδενίζοντας τις εξαιρέσεις. Το πρώτο προαπαιτούμενο στην περίπτωση αυτή είναι η απλοποίηση της λειτουργίας του καταλογισμού και της είσπραξης των φόρων προστιθέμενης αξίας, αλλά και η ταχύτητα με την οποία εκκαθαρίζονται οι όποιες επιστροφές. Το Ταμείο επισημαίνει ότι αν χρειάζεται θα πρέπει να γίνουν αλλαγές ή διορθώσεις στη νομοθεσία, ώστε οι φόροι προστιθέμενης αξίας να είναι φόροι κατανάλωσης και όχι φόροι στην παραγωγή.

3 Το τρίτο και βασικότερο είναι ο εκσυγχρονισμός της φορολογικής νομοθεσίας. Συγκεκριμένα, τονίζει ότι όπου είναι απαραίτητο να διορθωθεί το πλαίσιο, ώστε να αφαιρεθούν γραφειοκρατικές διαδικασίες, οι οποίες δυσκολεύουν την πρόσβαση μισθωτών και μη μισθωτών στις φορολογικές αρχές. Επίσης, θα πρέπει να υπάρξει η μεγαλύτερη δυνατή απλοποίηση της νομοθεσίας, ώστε να μην υπάρχουν κενά νόμου ή αλληλοεπικαλύψεις αρμοδιοτήτων στα όργανα της φορολογικής διοίκησης, δημιουργώντας αδικίες και καθυστερήσεις στα υποκείμενα των φόρων. Καταλήγει δε λέγοντας ότι οι διαδικασίες εκσυγχρονισμού των φορολογικών συστημάτων δεν αποτελούν μια στατική, αλλά μια δυναμική διαδικασία, η οποία δεν έχει τέλος, αφού η φορολογική αρχή θα πρέπει να ανταποκρίνεται στα δεδομένα της εποχής, τα οποία αλλάζουν συνεχώς.