Η πρώτη έκπτωση κυμαίνεται από 30% έως και 35% για τα σπίτια και από 7,2% έως 73,7% για τα Ι.Χ. και ισχύει φέτος, πρώτη φορά με βάση το άρθρο 7 του ν. 5246/2025, που ψηφίστηκε τον Δεκέμβριο του περασμένου έτους. Η δεύτερη έκπτωση ανέρχεται σε επιπλέον 30% και ισχύει εδώ και πολλά χρόνια για όλους τους συνταξιούχους που έχουν κλείσει τα 65 έτη ηλικίας.

Σωρευτικά, οι εκπτώσεις στα τεκμήρια διαβίωσης, οι οποίες ισχύουν φέτος για 1,85 εκατομμύρια συνταξιούχους ηλικίας 65 ετών και άνω κυμαίνονται από 51% έως 55,5% για τις κατοικίες και από 35,1% έως 81,6% για τα Ι.Χ. αυτοκίνητα, όπως προκύπτει από αναλυτικά παραδείγματα που παρουσιάζει σήμερα ο «Ε.Τ.».

Τι ισχύει

Ας δούμε, όμως, πιο αναλυτικά ποιες είναι οι διατάξεις της φορολογικής νομοθεσίας:

1 Το άρθρο 7 του ν. 5246/2025 προβλέπει για τα εισοδήματα του 2025, που φορολογούνται φέτος, μείωση κατά 30% έως και 72,7% στα ποσά των τεκμηρίων διαβίωσης για κατοικίες και Ι.Χ. αυτοκίνητα. Συγκεκριμένα:

* Τα ποσά των τεκμηρίων διαβίωσης (αντικειμενικών δαπανών) για κατοικίες που βρίσκονται σε περιοχές με αντικειμενικές τιμές ζώνης μέχρι 2.799 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο (τ.μ.) είναι πλέον μειωμένα κατά 30%. Με βάση τη μέχρι πέρυσι ισχύουσα νομοθεσία, τα παραπάνω ποσά προσαυξάνονταν, προκειμένου για κατοικίες που βρίσκονται σε περιοχές με τιμές ζώνης από 2.800 ευρώ έως 4.999 ευρώ το τ.μ., κατά ποσοστό 40% και για περιοχές με τιμές ζώνης από 5.000 ευρώ και άνω το τ.μ., κατά ποσοστό 70%. Τα ποσοστά αυτά, με τις αλλαγές που επέρχονται, μειώνονται σε 30% και 58% αντίστοιχα έτσι ώστε σε αυτές τις περιοχές τα νέα τεκμήρια να είναι μειωμένα κατά 35%.

* Ο τρόπος υπολογισμού των τεκμηρίων διαβίωσης (αντικειμενικών δαπανών) για τα ΙΧ παλαιότητας έως 15 ετών, δηλαδή για όσα έχουν ταξινομηθεί από την 1/11/2010 και μετά άλλαξε ριζικά. Μέχρι πέρυσι, τα αυτοκίνητα υπόκειντο σε τεκμήρια διαβίωσης αποκλειστικά βάσει των κυβικών εκατοστών των κινητήρων τους. Επίσης υπάρχει μείωση του ποσού του τεκμηρίου ανάλογα με την παλαιότητα, κατά 30% για αυτοκίνητα 5-10 ετών και κατά 50% για αυτοκίνητα άνω των 10 ετών. Με το νέο καθεστώς, προβλέπεται ότι για αυτοκίνητα που έχουν ταξινομηθεί από την 1η/11/2010 και μετά, τα τεκμήρια διαβίωσης θα προσδιορίζονται με βάση τις εκπομπές Co2 (κατ’ αναλογία με τα τέλη κυκλοφορίας). Το νέο αυτό σύστημα υπολογισμού προκαλεί φέτος σημαντική μείωση των τεκμηρίων για τα αυτοκίνητα αυτά. Συγκεκριμένα, τα τεκμήρια διαβίωσης για τα Ι.Χ. αυτοκίνητα, τα οποία ταξινομήθηκαν από την 1η/11/2010 και μετά, είναι φέτος μειωμένα κατά 7,2% έως και 73,7% με βάση το νέο αυτό σύστημα υπολογισμού.

2 Η περίπτωση ζ του άρθρου 33 του Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος (ν. 4172/2013) προβλέπει ότι ειδικά για συνταξιούχους, οι οποίοι έχουν υπερβεί το 65ο έτος της ηλικίας τους, τα τεκμήρια διαβίωσης εφαρμόζονται μειωμένα κατά ποσοστό 30% των όσων προκύπτουν σύμφωνα με τις προηγούμενες διατάξεις. Ως εκ τούτου η επιπλέον αυτή έκπτωση εφαρμοζόμενη στα ήδη μειωμένα κατά 30% έως και 73,7% φετινά ποσά τεκμηρίων οδηγεί σε τελικά ποσά εκπτώσεων που κυμαίνονται από 51% έως και 81,6%, βάσει και των σχετικών παραδειγμάτων που δημοσιεύουμε σε αναλυτικούς πίνακες.

Κερδισμένοι

Ωφελημένοι από τις διπλές εκπτώσεις στα τεκμήρια διαβίωσης κατοικιών και Ι.Χ. αυτοκινήτων θα είναι κυρίως οι συνταξιούχοι με χαμηλά και μεσαία ετήσια εισοδήματα, οι οποίοι τα προηγούμενα χρόνια φορολογούνταν με βάση τα υψηλότερα των δηλωθέντων τεκμαρτά εισοδήματα που τούς προσδιόριζε η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων λαμβάνοντας υπόψη τα ποσά των τεκμηρίων διαβίωσης για τα σπίτια και τα Ι.Χ. αυτοκίνητα που χρησιμοποιούσαν.

Σε πολλές περιπτώσεις χαμηλοσυνταξιούχων ή συνταξιούχων με μεσαία εισοδήματα, στις οποίες τα τεκμήρια διαβίωσης προσδιόριζαν το ετήσιο φορολογητέο εισόδημα σε επίπεδο υψηλότερο των 11.000 ευρώ ενώ το δηλωθέν εισόδημα ήταν χαμηλότερο από το αφορολόγητο όριο των 8.632 ευρώ για τους άγαμους ή των 10.000 ευρώ για τους έχοντες 1 τέκνο ή των 11.000 ευρώ για τους έχοντες 2 τέκνα, οι φορολογικές επιβαρύνσεις θα μηδενιστούν. Σε πολλές άλλες περιπτώσεις στις οποίες το φορολογητέο εισόδημα προσδιοριζόταν με βάση τα τεκμήρια διαβίωσης σε επίπεδα πολύ υψηλότερα των αφορολογήτων ορίων η μείωση των τεκμηρίων θα φέρει το φορολογητέο εισόδημα πολύ κοντά στα αφορολόγητα όρια και οι επιβαρύνσεις θα περιοριστούν στο ελάχιστο.

Κερδίζουν επιδόματα και απαλλαγές ΕΝΦΙΑ

Εκατοντάδες χιλιάδες συνταξιούχοι κάθε χρόνο δήλωναν εισοδήματα χαμηλότερα από τα εισοδηματικά όρια που ισχύουν για τη χορήγηση κοινωνικών επιδομάτων και απαλλαγών από τον ΕΝΦΙΑ, αλλά έχαναν τις παροχές αυτές, επειδή τα υψηλά τεκμήρια διαβίωσης προσδιόριζαν τα εισοδήματά τους σε επίπεδα υψηλότερα των εν λόγω εισοδηματικών ορίων. Οι συνταξιούχοι αυτοί δηλαδή έχαναν κοινωνικά επιδόματα και απαλλαγές από τον ΕΝΦΙΑ εξαιτίας της εφαρμογής υψηλών τεκμηρίων διαβίωσης.

Η διπλή μείωση των τεκμηρίων διαβίωσης για τις κατοικίες και τα Ι.Χ. αυτοκίνητα που προβλέπει η φετινή νομοθεσία θα έχει ως συνέπεια τα τεκμαρτά εισοδήματα των συνταξιούχων αυτών να μειωθούν σημαντικά και να υποχωρήσουν κάτω από τα εισοδηματικά όρια για τη χορήγηση των επιδομάτων και των απαλλαγών από τον ΕΝΦΙΑ και εν τέλει να καταστούν δικαιούχοι των συγκεκριμένων παροχών.

Ουσιαστικά, η διπλή μείωση των τεκμηρίων διαβίωσης θα αυξήσει σημαντικά τον αριθμό των συνταξιούχων που θα είναι δικαιούχοι κοινωνικών επιδομάτων και απαλλαγών από τον ΕΝΦΙΑ βάσει εισοδηματικών κριτηρίων. Ειδικότερα δε, το αποτέλεσμα της μείωσης των τεκμηρίων θα είναι να αυξηθούν σημαντικά από φέτος και οι συνταξιούχοι που θα είναι δικαιούχοι επιδομάτων εξαρτώμενων τέκνων, επιδομάτων θέρμανσης και της εφάπαξ εισοδηματικής παροχής των 250 ευρώ, που καταβάλλονται βάσει εισοδηματικών κριτηρίων, ενώ από το 2027 θα αυξηθούν και οι δικαιούχοι απαλλαγών από τον ΕΝΦΙΑ, οι οποίες χορηγούνται επίσης με βάση εισοδηματικά κριτήρια.