Πλασματικά έτη: Τι είναι και πόσο τα αγοράζετε για σύνταξη έως 7 χρόνια νωρίτερα

Πλασματικά έτη είναι οι χρόνοι που δεν έχουν διανυθεί πραγματικά με εργασία και ένσημα, αλλά αναγνωρίζονται από τα ασφαλιστικά ταμεία ως συντάξιμος χρόνος. Με αυτόν τον τρόπο, μπορούν να προστεθούν στον συνολικό ασφαλιστικό βίο ενός εργαζομένου, ώστε να συμπληρωθούν πιο γρήγορα οι απαραίτητες προϋποθέσεις για τη συνταξιοδότηση. Σε αρκετές περιπτώσεις, οι χρόνοι αυτοί φτάνουν αθροιστικά ακόμη και τα 7 έτη, επιτρέποντας σημαντικά νωρίτερη έξοδο από την εργασία.

Στους πλασματικούς χρόνους που μπορούν να αναγνωριστούν περιλαμβάνονται η στρατιωτική θητεία, ο χρόνος σπουδών υπό προϋποθέσεις, τα διαστήματα επιδοτούμενης ανεργίας και επιδοτούμενης ασθένειας, καθώς και ο χρόνος κύησης και λοχείας για τις μητέρες ασφαλισμένες στο πρώην ΙΚΑ. Ανάλογα με το ασφαλιστικό ταμείο και το έτος θεμελίωσης δικαιώματος, ο τρόπος αξιοποίησης αυτών των χρόνων διαφοροποιείται, με αποτέλεσμα άλλοι να οδηγούνται σε ταχύτερη συμπλήρωση 15ετίας ή 25ετίας και άλλοι σε κατοχύρωση δικαιώματος με 35 ή 40 έτη ασφάλισης.

Όπως έχει γράψει ο Ελεύθερος Τύπος στις 25/5/22  οι χρόνοι που μπορούν να αξιοποιήσουν όλοι οι ασφαλισμένοι είναι της στρατιωτικής θητείας, των διαστημάτων επιδοτούμενης ανεργίας ή επιδοτούμενης ασθένειας και του χρόνου κύησης και λοχείας (119 μέρες συνολικά) για τις μητέρες ασφαλισμένες στο ΙΚΑ. Η στρατιωτική θητεία και η ανεργία-ασθένεια αξιοποιούνται για σύνταξη γήρατος στο 67ο έτος, με τον ελάχιστο απαιτούμενο χρόνο των 15 ετών ασφάλισης ή της 25ετίας αν πρόκειται για Ταμεία ΔΕΚΟ, τραπεζών.

Στις περιπτώσεις όμως που οι ασφαλισμένοι θεμελιώνουν δικαίωμα συνταξιοδότησης με άλλες διατάξεις (π.χ., 35ετία, 40ετία), αξιοποιούνται περισσότερα πλασματικά έτη. Στο Δημόσιο, οι ασφαλισμένοι που δεν έχουν 25ετία ως το 2010 μπορούν να αναγνωρίσουν τη στρατιωτική θητεία οι άνδρες και χρόνο λόγω τέκνων οι γυναίκες. Όσοι θέλουν να συμπληρώσουν την 25ετία στα έτη 2011 και 2012, κατοχυρώνοντας σύνταξη πριν τα 67 και πριν τα 62, έχουν τη δυνατότητα να αναγνωρίσουν 4 πλασματικά έτη για το 2011 και 5 πλασματικά έτη για το 2012, συν το χρόνο λόγω τέκνων, που είναι 1 έτος για ένα παιδί, 2 έτη για το δεύτερο (και συνολικά 3 έτη) και 2 έτη για το τρίτο (και συνολικά ως 5 έτη).

Επίσης, στη σύνταξη γονέων με ανήλικο τέκνο από το Δημόσιο επιτρέπεται και η αναγνώριση πλασματικού χρόνου λόγω τέκνων, ενώ στα άλλα Ταμεία (ΙΚΑ, ΔΕΚΟ κ.ά.) η σύνταξη με ανήλικο τέκνο ισχύει μόνον για τις μητέρες και επιτρέπεται η εξαγορά άλλων πλασματικών χρόνων, εκτός των πλασματικών λόγω τέκνων!

Οι πλασματικοί χρόνοι που είναι με εξαγορά συνυπολογίζονται τόσο για να αυξήσουν τον συντάξιμο χρόνο ασφάλισης όσο και για να προσαυξηθεί το ποσό της σύνταξης. Οι δωρεάν πλασματικοί χρόνοι (π.χ., ανεργία, ασθένεια, κύηση-λοχεία) συνυπολογίζονται μόνον στο σύνολο των ετών ασφάλισης και δεν αυξάνουν τη σύνταξη.

Η στρατιωτική θητεία και οι χρόνοι ανεργίας ή ασθένειας χρησιμοποιούνται κυρίως για τη συμπλήρωση των ελάχιστων προϋποθέσεων συνταξιοδότησης στο 67ο έτος, όταν υπάρχει τουλάχιστον 15ετία ή 25ετία, ενώ σε περιπτώσεις όπου ο ασφαλισμένος στοχεύει σε θεμελίωση με μεγαλύτερα όρια, όπως η 35ετία ή η 40ετία, τα πλασματικά έτη αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη σημασία, καθώς μειώνουν αισθητά τον απαιτούμενο πραγματικό χρόνο εργασίας.

Στο Δημόσιο, για παράδειγμα, οι ασφαλισμένοι που δεν είχαν συμπληρώσει 25ετία έως το 2010 μπορούν να αναγνωρίσουν στρατιωτική θητεία οι άνδρες και χρόνο λόγω τέκνων οι γυναίκες, ενώ για τα έτη 2011 και 2012 δίνεται η δυνατότητα αναγνώρισης έως και πέντε πλασματικών ετών, με στόχο τη θεμελίωση δικαιώματος συνταξιοδότησης σε χαμηλότερα όρια ηλικίας. Παράλληλα, σε ειδικές περιπτώσεις προβλέπεται και πρόσθετος χρόνος λόγω παιδιών, που μπορεί να φτάσει συνολικά έως και πέντε έτη.

Δυο βασικές κατηγορίες

Τα πλασματικά έτη διακρίνονται επίσης σε δύο βασικές κατηγορίες ως προς το οικονομικό τους αποτέλεσμα. Ορισμένοι χρόνοι, όπως η ανεργία, η ασθένεια και η κύηση-λοχεία, αναγνωρίζονται χωρίς εξαγορά, όμως υπολογίζονται μόνο για τη συμπλήρωση των ετών ασφάλισης και δεν αυξάνουν το τελικό ποσό της σύνταξης. Αντίθετα, οι περισσότεροι πλασματικοί χρόνοι που αναγνωρίζονται με εξαγορά, όπως η στρατιωτική θητεία και οι σπουδές, συνυπολογίζονται τόσο για τη θεμελίωση όσο και για την προσαύξηση της σύνταξης.

Το κόστος εξαγοράς διαμορφώνεται ανάλογα με την επαγγελματική κατηγορία του ασφαλισμένου. Για τους μισθωτούς υπολογίζεται με βάση το 20% των αποδοχών του τελευταίου δωδεκαμήνου πριν την αίτηση, με ένα ελάχιστο ποσό που συνδέεται με τον κατώτατο μισθό, ενώ για τους ελεύθερους επαγγελματίες αντιστοιχεί στην εκάστοτε ασφαλιστική κατηγορία, ξεκινώντας ενδεικτικά από περίπου 155 ευρώ τον μήνα. Έτσι, η αναγνώριση χρόνου μπορεί να κοστίσει από μερικές εκατοντάδες έως και αρκετές χιλιάδες ευρώ, ανάλογα με τα έτη που επιλέγονται.

Στην πράξη, τα πλασματικά έτη λειτουργούν ως εργαλείο επιτάχυνσης της συνταξιοδότησης, καθώς επιτρέπουν τη συμπλήρωση των απαιτούμενων προϋποθέσεων χωρίς να απαιτείται πραγματική επιπλέον εργασία. Ωστόσο, η αξιοποίησή τους χρειάζεται προσεκτικό σχεδιασμό, καθώς το όφελος διαφέρει σημαντικά από περίπτωση σε περίπτωση και εξαρτάται από το ασφαλιστικό ιστορικό του κάθε ασφαλισμένου.

ΠΟΣΟ ΚΟΣΤΙΖΟΥΝ ΤΑ ΠΛΑΣΜΑΤΙΚΑ ΕΤΗ ΓΙΑ ΓΡΗΓΟΡΗ ΕΞΟΔΟ ΣΤΗ ΣΥΝΤΑΞΗ