Φάκελος συντάξεις χηρείας: Ποιες διπλασιάζονται, τι ισχύει για ορφανά τέκνα και αναδρομικά

Οι μεγάλες αυξήσεις θα δοθούν γιατί οι μειώσεις που τους είχαν επιβληθεί σε εφαρμογή σχετικών διατάξεων του νόμου Κατρούγκαλου καταργούνται οριστικά. Τον τερματισμό των περικοπών προβλέπει η νομοθετική ρύθμιση του υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης που ψηφίστηκε χθες στη Βουλή.

Με τις περικοπές που είχαν επιβληθεί στους εν λόγω συνταξιούχους η σύνταξη χηρείας μετά την πρώτη τριετία από την καταβολή της είχε περιοριστεί από το 70% του θανόντος, που ήταν αρχικά, στο 35%, δηλαδή είχε μειωθεί στο μισό. Με την κατάργηση των περικοπών η σύνταξη χηρείας θα επανέλθει στο 70% και η αύξηση θα πιστωθεί στους λογαριασμούς των δικαιούχων με τη σύνταξη Σεπτεμβρίου που θα πληρωθεί στο τέλος Αυγούστου.

Παραδείγματα

Για παράδειγμα συνταξιούχος του Δημοσίου που έπαιρνε σύνταξη χηρείας 966 ευρώ από σύνταξη θανόντος 1.380 και κατέβηκε στα 483 ευρώ, θα πάρει αύξηση 483 ευρώ και η σύνταξη θα επανέλθει στα 966 ευρώ από τον Σεπτέμβριο.

Αντίστοιχα συνταξιούχος του Δημοσίου που για την πρώτη τριετία (2016-2019) έπαιρνε σύνταξη χηρείας 1.544 ευρώ από σύνταξη θανόντος 2.205 ευρώ και μετά την τριετία κατέβηκε στα 772 ευρώ, θα πάρει αύξηση 772 ευρώ και η σύνταξη θα επανέλθει στα 1.544 ευρώ από τον Σεπτέμβριο.

Η ευνοϊκή αυτή ρύθμιση δεν ανακουφίζει μόνον τους 8.469 άμεσα θιγόμενους συνταξιούχους που για μια 6ετία είχαν μεγάλη μείωση εισοδήματος, αλλά απαλλάσσει από τις ίδιες περικοπές του νόμου Κατρούγκαλου άλλους 75.000 συνταξιούχους χηρείας του ιδιωτικού τομέα. Σε αυτές τις συντάξεις δεν είχε εφαρμοστεί η μείωση λόγω τριετίας αλλά όσο ήταν σε ισχύ η διάταξη επεκρέματο ως «δαμόκλειος σπάθη» επί των κεφαλών των συνταξιούχων. Με την κατάργηση των μειώσεων διαγράφονται και οι οφειλές από τα επιπλέον ποσά που είχαν καταβληθεί στους εν λόγω συνταξιούχους χωρίς να γίνει η περικοπή από το 70% στο 35%. Οι συγκεκριμένοι δικαιούχοι θα συνεχίσουν να λαμβάνουν αμετάβλητη τη σύνταξή τους στο 70% της σύνταξης του θανόντος και δεν θα κληθούν να καταβάλουν ούτε ένα ευρώ αναδρομικά στον ΕΦΚΑ.

Ωφελημένοι από τη διάταξη που έφερε στη Βουλή η υπουργός Εργασίας, Νίκη Κεραμέως, και την οποία είχε αποκαλύψει πρώτος ο «Ε.Τ.» της Κυριακής στις 24 Μαΐου, είναι συνολικά 150.000 συνταξιούχοι που λαμβάνουν δική τους σύνταξη και σύνταξη χηρείας μετά τον Μάιο του 2026.

Πρόβλεψη

Ιδιαίτερα σημαντική είναι η πρόβλεψη για τη διατήρηση των δύο εθνικών συντάξεων στις περιπτώσεις σώρευσης, καθώς οι συνταξιούχοι που λαμβάνουν μία εθνική σύνταξη από δικό τους ασφαλιστικό δικαίωμα και μία μέσω της σύνταξης χηρείας κινδύνευαν να χάσουν την εθνική σύνταξη χηρείας, με επιπρόσθετη απώλεια 312 ευρώ τον μήνα. Περίπου 122.000 συνταξιούχοι που λαμβάνουν δύο εθνικές συντάξεις (γήρατος ή αναπηρίας και χηρείας) τις διατηρούν χωρίς μείωση. Παρότι η συγκεκριμένη διάταξη για περικοπή της μίας εθνικής σύνταξης κρίθηκε πρόσφατα συνταγματική από το Συμβούλιο της Επικρατείας, το υπουργείο Εργασίας αλλάζει τον νόμο και καταργεί την περικοπή της μίας εθνικής σύνταξης, οπότε οι συνταξιούχοι που λαμβάνουν δική τους σύνταξη γήρατος ή αναπηρίας και ταυτόχρονα έχουν και σύνταξη χηρείας θα παίρνουν και τις δύο εθνικές συντάξεις.

Το κόστος που συνεπάγεται η κατάργηση των περικοπών για τον ΕΦΚΑ ανέρχεται σε 48,4 εκατ. ευρώ ετησίως, όπως αναφέρεται στην έκθεση του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους που συνοδεύει τη νομοθετική ρύθμιση του υπουργείου Εργασίας. Το ποσό αυτό αντανακλά στην πραγματικότητα το κόστος των αυξήσεων από την επαναφορά των 8.469 συντάξεων στο 70% αντί 35% της σύνταξης του θανόντος. Για τις υπόλοιπες 75.000 συντάξεις δεν προκαλείται κόστος, καθώς οι περικοπές από το 70% στο 35% δεν είχαν εφαρμοστεί.

ΤΙ ΑΥΞΗΣΕΙΣ ΘΑ ΠΑΡΟΥΝ 8.469 ΣΥΝΤΑΞΙΟΥΧΟΙ ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΜΕ ΤΗΝ ΕΠΑΝΑΦΟΡΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΞΕΩΝ ΧΗΡΕΙΑΣ ΣΤΟ 70%  ΣΤΙΣ ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ ΧΗΡΕΙΑΣ

(*)κατώτατο όριο

ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ

Ανοίγει θέμα αναδρομικών

Θέμα διεκδίκησης αναδρομικών αυξήσεων από τους 8.469 συνταξιούχους του Δημοσίου που λαμβάνουν σύνταξη χηρείας ανοίγει το Ελεγκτικό Συνέδριο στη γνωμοδότησή του για τη διάταξη του υπουργείου Εργασίας.

Το Ελεγκτικό Συνέδριο κρίνει μεν θετική τη συνολική ρύθμιση θεωρώντας ότι το δημοσιονομικό κόστος των 48,4 εκατ. ευρώ ετησίως που προκαλεί υπερκαλύπτεται από τα έσοδα του ΕΦΚΑ, πλην όμως στη σκέψη 12 της γνωμοδότησής του λέει τα εξής: «Λόγω του μη ενιαίου -για το σύνολο των συνταξιούχων- τρόπου εφαρμογής της περικοπής της σύνταξης χηρείας μετά την πρώτη τριετία (από το 70% στο 35%) δεν μπορεί να αποκλειστεί το ενδεχόμενο έγερσης αξιώσεων ενώπιον των δικαστηρίων από τους συνταξιούχους που υπέστησαν την εν λόγω περικοπή, με αίτημα την αναδρομική επιστροφή των σχετικών ποσών μεταξύ του 35% και του 70% της σύνταξης.

Τυχόν αναδρομική διεκδίκηση θα καλύπτει το διάστημα από το 2020 ως το 2026 κατά το οποίο οι 8.469 συνταξιούχοι έπαιρναν τη σύνταξη χηρείας στο 35% και οι υπόλοιποι στους οποίους δεν έγινε περικοπή έπαιρναν το 70%.

4+1 αλλαγές για 150.000 δικαιούχους

Η νέα διάταξη φέρνει 4+1 αλλαγές στις συντάξεις χηρείας, που είναι οι εξής:

1 Παύουν να εφαρμόζονται στις κύριες συντάξεις λόγω θανάτου του νόμου 4387/2016 οι περικοπές από το 70% στο 35% της σύνταξης του θανόντος μετά την παρέλευση της πρώτης τριετίας, στην περίπτωση συνταξιούχων που λαμβάνουν και δική τους σύνταξη ή εργάζονται.

2 Οταν το ίδιο πρόσωπο δικαιούται σωρευτικά μία ή περισσότερες κύριες συντάξεις εξ ιδίου δικαιώματος και μία ή περισσότερες κύριες συντάξεις λόγω θανάτου, καταβάλλεται μία εθνική σύνταξη εξ ιδίου δικαιώματος και μία εθνική σύνταξη λόγω θανάτου, στο ποσό που αντιστοιχεί σε καθεμία.

3 Τα ορφανά τέκνα και από τους δύο γονείς τα οποία λαμβάνουν συντάξεις λόγω θανάτου και από τους δύο γονείς θα λαμβάνουν το προβλεπόμενο ποσοστό από την εθνική σύνταξη του κάθε γονέα ξεχωριστά, σύμφωνα με το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο, και πλέον θα λαμβάνουν μια εθνική σύνταξη αντί για το ήμισυ. Αυτό σημαίνει ότι τα συγκεκριμένα παιδιά θα δουν να διπλασιάζεται το ποσό της εθνικής σύνταξης που λαμβάνουν.

4 Διαγράφονται και δεν αναζητούνται οφειλές από ποσά κύριων συντάξεων που καταβλήθηκαν αχρεωστήτως σε συνταξιούχους λόγω θανάτου. Από τη διαγραφή εξαιρούνται οι περιπτώσεις εκ προθέσεως παραπλάνησης της συνταξιοδοτικής διοίκησης με τέλεση αξιόποινων πράξεων.

4+1 Η 5^η αλλαγή είναι ότι διασώζονται από μειώσεις και οι συνταξιούχοι του ΟΓΑ στους οποίους προβλεπόταν διπλή μείωση, καθώς όταν έπαιρναν και σύνταξη χηρείας αυτομάτως κοβόταν η βασική-προνοιακή σύνταξη του ΟΓΑ (360 ευρώ), ενώ μετά την πρώτη τριετία θα έπρεπε να μειωθεί στο 35% και η σύνταξη χηρείας. Με τη νομοθετική ρύθμιση θα χάνουν μόνον τη βασική σύνταξη και θα συνεχίσουν να λαμβάνουν τη σύνταξη χηρείας στο 70% εφ΄ όρου ζωής.

ΠΟΙΟΙ ΜΕΝΟΥΝ ΕΚΤΟΣ ΡΥΘΜΙΣΗΣ

Εκτός της νέας ρύθμισης παραμένουν περίπου 60.000 συντάξεις χηρείας που είχαν απονεμηθεί πριν από τις 13 Μαΐου 2016 και δεν είχαν εφαρμοστεί σε αυτές οι διατάξεις του νόμου Κατρούγκαλου. Οι συγκεκριμένες συντάξεις εξακολουθούν να διέπονται από το προγενέστερο καθεστώς και δεν επηρεάζονται από τις αλλαγές που αφορούν αποκλειστικά τις απονομές μετά τον νόμο Κατρούγκαλου.

Στο Δημόσιο οι συντάξεις χηρείας καταβάλλονται μειωμένες κατά 75% όταν ο συνταξιούχος προέρχεται από το Δημόσιο και έχει και δική του σύνταξη.

Στα Ταμεία του ιδιωτικού τομέα η σύνταξη χηρείας καταβάλλεται στο 70% χωρίς μείωση.

Το πρόβλημα εντοπίζεται στο Δημόσιο και για να λυθεί απαιτείται να τροποποιηθεί το Π.Δ. 169/2007, σύμφωνα με τις διατάξεις του οποίου δεν χορηγείται εκ του Δημοσίου Ταμείου διπλή σύνταξη, με δεδομένο το γεγονός ότι το Δημόσιο, μέχρι την ένταξή του στον ΕΦΚΑ, δεν ήταν ασφαλιστικός φορέας και ως εργοδότης δεν κατέβαλε εισφορές για τη μεγαλύτερη μερίδα ασφαλισμένων του.

Αντίθετα, επιτρέπεται η ταυτόχρονη καταβολή μέχρι δύο, το πολύ, συντάξεων στους συνταξιούχους που παίρνουν πολεμική ή προσωπική σύνταξη, με τους οποίους εξομοιώνονται και οι πολιτικοί υπάλληλοι και στρατιωτικοί παθόντες εν ώρα υπηρεσίας.