Ο θάνατός της βύθισε στο πένθος την Αργεντινή. Δύο εκατομμύρια άνθρωποι έσκυψαν ευλαβικά μπροστά στο φέρετρό της κατά τη διάρκεια του λαϊκού προσκυνήματος στο Κογκρέσο του Μπουένος Άιρες, που κράτησε 14 ημέρες, αποτίοντας φόρο τιμής στην εμβληματική πρώτη κυρία, η οποία χάρη στην αφοσίωσή της είχε γίνει αντικείμενο λατρείας για τους φτωχούς και τους απόκληρους της χώρας.
Η Εβίτα Περόν ήταν μόλις 33 ετών όταν άφησε την τελευταία της πνοή, από καρκίνο του τραχήλου της μήτρας. Ο σύζυγός της και πρόεδρος της Αργεντινής, Χουάν Περόν, πήρε την απόφαση να ταριχεύσει το σώμα της. Ήταν ένας τρόπος να διασφαλιστεί ότι οι υποστηρικτές της θα μπορούσαν πάντα να της αποτίουν φόρο τιμής και ότι η μνήμη της δεν θα ξεχνιόταν ποτέ.
Μετά την ταρίχευση το σώμα της εμβληματικής πρώτης κυρίας της Αργεντινής επρόκειτο να τοποθετηθεί σε ένα γυάλινο φέρετρο στη βάση ενός μνημείου που θα φτιαχνόταν για τους εργάτες στο κτίριο του υπουργείου Εργασίας. Αυτή θα ήταν η τελευταία της κατοικία.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Το έργο ανατέθηκε στον διάσημο Ισπανό ανατόμο Δρ Πέδρο Άρα, ο οποίος ταρίχευσε το σώμα της πρώτης κυρίας της Αργεντινής με τον ίδιο τρόπο που οι Ρώσοι είχαν διατηρήσει τα λείψανα του Λένιν και του Στάλιν.
Στόχος του Περόν ήταν να διατηρήσει «ζωντανό» το ισχυρότερο ίσως σύμβολο του Περονισμού, που δεν ήταν άλλο από την Εβίτα, η οποία είχε εξασφαλίσει τη θερμή υποστήριξη της εργατικής τάξης, λόγω του φιλανθρωπικού της έργου, αλλά και εξαιτίας του ότι ποτέ δεν έκρυψε, ούτε ξέχασε, το φτωχικό της υπόβαθρο, ακόμα κι όταν έγινε η πρώτη κυρία της Αργεντινής.
«Ο Περόν και ο Περονισμός γενικότερα, έδιναν μεγάλη σημασία στα σύμβολα. Και η Εβίτα ήταν ένα σύμβολο. Ο Περόν ήθελε να το διατηρήσει αυτό, διατηρώντας το σώμα της», είχε εξηγήσει μιλώντας στο BBC το 2012 η Φλάβια Φιορούτσι, ιστορικός που μελετά την εποχή του Περονισμού.
Όμως ήταν αυτός ακριβώς ο συμβολισμός που στάθηκε αιτία για την μακάβρια εξαφάνιση της σορού της Εβίτα Περόν και την «Οδύσσειά» της που ακολούθησε και διήρκεσε 16 ολόκληρα χρόνια, μέχρι να επιστραφεί στον σύζυγό της, ενώ εκείνος βρισκόταν εξόριστος στη Μαδρίτη.
Η μεταθανάτια απαγωγή της Εβίτα Περόν
Τρία χρόνια μετά τον θάνατό της, τον Σεπτέμβριο του 1955, ο πρόεδρος Χουάν Περόν, ανατράπηκε σε στρατιωτικό πραξικόπημα και εξορίστηκε.
Η δικτατορία υπό τον Στρατηγό Πέδρο Αραμπούρου είχε ως στόχο να καταστείλει όλες τις πτυχές του Περονισμού και φοβόταν ότι η σορός της θα μπορούσε να γίνει έμβλημα αντίστασης. Άλλωστε οι Αργεντίνοι συνέχιζαν να λατρεύουν την Εβίτα Περόν σαν αγία. Έτσι, το νέο καθεστώς αποφάσισε να κλέψει το σώμα της και να το εξαφανίσει.
Ο Αντισυνταγματάρχης Κάρλος Μούρι Κένιγκ, επικεφαλής της Υπηρεσίας Πληροφοριών του Στρατού, πήρε τη σορό από τον χώρο του υπουργείου Εργασίας, όπου φυλασσόταν. Παρά τον στόχο της δικτατορίας να εξαφανίσει το σώμα, ο αυστηρός Καθολικισμός των διοικητών τους εμπόδισε από το να το κάψουν ή να το εξαφανίσουν εντελώς: Η διαταγή ήταν να του δοθεί μια «χριστιανική ταφή».
Μέσα στην παράνοιά του ότι οι Περονιστές θα επιχειρούσαν να ανακτήσουν τη σορό και βλέποντας παντού σημάδια ότι η περονιστική αντίσταση βρισκόταν στα ίχνη του, ο Κένιγκ τη μετακινούσε διαρκώς γύρω από το Μπουένος Άιρες.
Λέγεται ότι η σορός της Εβίτα κρύφτηκε σε ένα φορτηγάκι που βρισκόταν παρκαρισμένο σε διάφορους δρόμους της πρωτεύουσας της Αργεντινής, πίσω από μια οθόνη κινηματογράφου και μέσα στις εγκαταστάσεις ύδρευσης της πόλης.
Όμως όπου κι αν βρισκόταν, σύντομα στο σημείο έκαναν την εμφάνισή τους λουλούδια και κεριά.
Στην απελπισία του ο Κένινγκ, φέρεται να εμπιστεύτηκε το σώμα στον Εντουάρντο Αρανσίμπια, έναν από τους άνδρες που τον συνόδευαν στην απαγωγή. Εκείνος λέγεται πως το έκρυψε στη σοφίτα του σπιτιού του, κρυφά από την έγκυο σύζυγό του. Όμως ένα βράδυ εκείνη ανέβηκε στη σοφίτα για να δει τι κρύβεται, εκείνος μέσα στο σκοτάδι θεώρησε πως πρόκειται για διαρρήκτη, είτε για μέλος της περονιστικής αντίστασης και την πυροβόλησε. Πέθανε από τα τραύματά της λίγες ώρες αργότερα, σύμφωνα με δημοσίευμα της Buenos Aires Herald.
Το σώμα της Εβίτα συνέχισε το ταξίδι του. Ο συνταγματάρχης Κένιγκ το πήρε από τον Αρανσίμπια και αποφάσισε να το κρατήσει κοντά του και συγκεκριμένα στο γραφείο του, όπου φέρεται να έστησε το φέρετρο όρθιο, επιδεικνύοντάς το στους επισκέπτες.
«Τον γνώριζα από τη στρατιωτική σχολή. Ήταν εντελώς φυσιολογικός, αλλά αφού έβαλε τα χέρια του πάνω στο σώμα, τρελάθηκε», είχε πει ο Συνταγματάρχης Έκτορ Καμπανίγιας στο ντοκιμαντέρ του 1997 Evita, la tumba sin paz (Εβίτα, ο τάφος χωρίς ειρήνη), ενισχύοντας την υπόθεση πως ο Κένινγκ, είχε πια αποκτήσει εμμονή με τη σορό της Εβίτα.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Σύμφωνα με την Αργεντινή ακαδημαϊκό Σεσίλια Μακόν, αν και είναι δύσκολο να αποκαλυφθεί η αλήθεια επειδή «ο μύθος και η ιστορία αναμειγνύονται συνεχώς στις ιστορίες για την Εβίτα», μια ιστορία είναι ότι ο Κένιγκ ερωτεύτηκε το «έκθεμά» του, πριν απαλλαγεί από τα καθήκοντά του το 1957.
Ο ρόλος του Καμπανίγιας θα ήταν ζωτικής σημασίας. Θα ήταν ο άνθρωπος ο οποίος θα αναλάμβανε να ολοκληρώσει τον στόχο με τον οποίο η δικτατορία είχε ακόμα εμμονή: Να εξαφανίσει το σώμα της Εύα Περόν μια για πάντα.
Μια «Οδύσσεια» που κράτησε 16 χρόνια
Δύο χρόνια μετά την απαγωγή της σορού, με τον Κένινγκ να φαίνεται να έχει χάσει τον έλεγχο και με τον στρατό να φοβάται πως το σώμα θα μπορούσε να πέσει στα χέρια των Περονιστών μαχητών, οι οποίοι θα το χρησιμοποιούσαν για να ξεσηκώσουν την αντίσταση κατά της δικτατορίας, ο Καμπανίγιας σχεδίασε να στείλει το σώμα στο εξωτερικό, μια επιχείρηση που ολοκληρώθηκε φαινομενικά με τη βοήθεια του Βατικανού.
Το σώμα της Εβίτα Περόν ταξίδεψε με πλοίο στην Ιταλία με άλλο όνομα: Μαρία Μάγκι ντε Ματζίστρις, μια γυναίκα που είχε φαινομενικά πεθάνει σε αυτοκινητιστικό δυστύχημα. Θάφτηκε τον Μάιο του 1957 σε ένα νεκροταφείο στο Μιλάνο, ώστε για να μην ακουστεί τίποτα ποτέ ξανά γι’ αυτήν.
Ωστόσο ο λαός της Αργεντινής δεν την ξέχασε ποτέ, με γκράφιτι να εμφανίζονται στο Μπουένος Άιρες με κυρίαρχο το ερώτημα: «Πού είναι το σώμα της Εύα Περόν;» Η επιστροφή της σορού της είχε γίνει σύνθημα συσπείρωσης για τους Περονιστές στην Αργεντινή.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Στα χέρια του Χουάν Περόν
Τελικά, η εξαφάνιση του πτώματος είχε τα αντίθετα αποτελέσματα από αυτά που προσδοκούσε το καθεστώς στην Αργεντινή. Η ιστορικός Φιορούτσι εκτιμά πως το γεγονός ότι η εξαφάνισή του αποδόθηκε σε στρατιωτικούς, ενίσχυσε τη δύναμη του συμβόλου της Εβίτα Περόν. «Ο πόνος που προκλήθηκε στο νεκρό σώμα της Εβίτα ήταν επίσης ένα σύμβολο εκείνου που ασκήθηκε ενάντια στην εργατική τάξη», είπε χαρακτηριστικά.
Το 1971, ένα νέο καθεστώς είχε ως στόχο την επιστροφή της Αργεντινής σε δημοκρατική διακυβέρνηση, χαλαρώνοντας τους περιορισμούς κατά των Περονιστών, και συμφώνησε να επιστρέψει το σώμα της Εβίτα στον Χουάν Περόν.
Κι έτσι έγινε. Παραδόθηκε σε ένα ασημένιο φέρετρο στη βίλα στα προάστια της Μαδρίτης όπου ζούσε εξόριστος ο πρώην δικτάτορας, με την τρίτη σύζυγό του Ιζαμπέλ.
Ο Κάρλος Σπαντόνι, τότε έμπιστος του Χουάν Περόν, ήταν ένας από τους πρώτους που είδαν το σώμα. «Ο Στρατηγός Περόν, ο κηπουρός κι εγώ βγάλαμε το σώμα από το φέρετρο», διηγήθηκε στο BBC το 2012. «Το αποθέσαμε σε ένα τραπέζι με μαρμάρινη επιφάνεια και τα χέρια μας λερώθηκαν με χώμα. Το σώμα έπρεπε να καθαριστεί. Η Ιζαμπέλ το φρόντισε αυτό… με ένα βαμβακερό πανί και νερό. Τίποτα περισσότερο. Πολύ προσεκτικά. Η Ιζαμπέλ χτένισε τα ξανθά μαλλιά».
Ξανά, μύθοι κυκλοφόρησαν για το τι συνέβη στη συνέχεια, με ιστορίες να εστιάζουν στις αποκρυφιστικές πεποιθήσεις του πρώην υπουργού της κυβέρνησης Χοσέ Λόπες Ρέγα. Σύμφωνα με μια ιστορία, ο Περονιστής πολιτικός είπε στην Ιζαμπέλ να ξαπλώσει δίπλα στο σώμα της Εβίτα Περόν, ώστε η πολιτική μαγεία της να περάσει πάνω της. Πεποιθήσεις όπως αυτή βασίζονταν σχεδόν στη θρησκευτική ευλάβεια που έτρεφαν οι οπαδοί της Εβίτα προς το πρόσωπό της, με το σώμα της να αποκτά μια ιερή σημασία για αυτούς.
Η επιστροφή στην Αργεντινή
Ο Χουάν Περόν επέστρεψε στην εξουσία στην Αργεντινή το 1973, με την Ιζαμπέλ ως αντιπρόεδρό του. Το σώμα της Εβίτα παρέμεινε στην Ισπανία, αλλά μετά τον αιφνίδιο θάνατο του Περόν το 1974, το πτώμα της επιστράφηκε στο Μπουένος Άιρες.
Η Εβίτα τάφηκε τελικά δίπλα στον Χουάν Περόν, σε μία κρύπτη στην προεδρική κατοικία του Ολίβος στις 17 Νοεμβρίου 1974.
Ωστόσο ούτε και τότε ηρέμησε. Δύο χρόνια αργότερα, το 1976 η στρατιωτική χούντα που κατέλαβε βίαια την εξουσία, απέσυρε το σώμα της από το Ολίβος και το επέστρεψε στην πατρική της οικογένεια Ντουάρτε, η οποία το έθαψε στο νεκροταφείο Ρεκολέτα, όπου παραμένει μέχρι σήμερα.
Η Εύα, γνωστή χαϊδευτικά ως Εβίτα, είχε περάσει πολλά στη σύντομη ζωή της. Γεννημένη ως Εύα Μαρία Ντουάρτε το 1919 στο Χουνίν (επαρχία του Μπουένος Άιρες), ήταν ένα από τα πέντε αδέλφια της οικογένειας που είχε αποκτήσει εκτός γάμου ο πατέρας της, ένα συνηθισμένο φαινόμενο στην αγροτική Αργεντινή εκείνη την εποχή. Βρέθηκε στο Μπουένος Άιρες σε ηλικία μόλις 15 ετών, με στόχο να γίνει ηθοποιός, όντας παράλληλα πολιτικά ενεργή ως συνδικαλίστρια. Μόλις γνώρισε τον Περόν το 1944 και αργότερα τον παντρεύτηκε, η πολιτική έγινε η ζωή της.
Μετά τη διάγνωση του καρκίνου, η Εβίτα πέρασε τους τελευταίους μήνες της ζωής της βυθισμένη σε ένα πυρετώδες πρόγραμμα. Όμως ευτύχησε να δει τον αγώνα της υπέρ των δικαιωμάτων των γυναικών να καρποφορεί. Ψήφισε για πρώτη φορά μόλις έναν μήνα αφότου είχε υποβληθεί σε χειρουργική επέμβαση, απολαμβάνοντας τους καρπούς της εκστρατείας της για την παροχή δικαιώματος ψήφου στις γυναίκες της οποίας ηγείτο από το 1946.