Ο ελληνοιταλικός πόλεμος μπορεί να χωριστεί σε τρεις περιόδους. Μεταξύ 28 Οκτωβρίου-13 Νοεμβρίου γίνεται η ιταλική επίθεση και η ελληνική αναχαίτιση, 14 Νοεμβρίου - 6 Ιανουαρίου έχουμε την ελληνική αντεπίθεση και 7 Ιανουαρίου-5 Απριλίου διεξάγονται μικρής κλίμακας επιχειρήσεις λόγω της εαρινής επίθεσης των Ιταλών και του βαρύ χειμώνα.
Το ιταλικό σχέδιο προβλέπει επίθεση σε τέσσερις φάσεις : επιχειρήσεις στα ελληνικά σύνορα, κατάληψη της Κέρκυρας, επέμβαση της αεροπορίας και συγκέντρωση των ενισχύσεων. Η απρόβλεπτα ηρωική αντίσταση του ελληνικού στρατού, δεν επιτρέπει ολοκλήρωση κανενός σημείου του σχεδίου. Αντίθετα με την μυθολογία που λέει ότι ο ιταλικός στρατός αποτελείτε από ανίκανους και δειλούς, στη πραγματικότητα η ιταλική επίθεση είναι οργανωμένη και σκληρότατη, κι αυτό αποδεικνύεται από τις ηρωικές μάχες που γίνονται σε όλα τα πεδία του μετώπου.
Η επίθεση αρχίζει στις 5.30 το πρωί, μισή ώρα πριν την εκπνοή του τελεσιγράφου, με τους Ιταλούς να εξουδετερώνουν νωρίτερα ελληνικά φυλάκια με καταδρομικές επιχειρήσεις. Οι εισβολείς αιφνιδιάζουν κάνοντας συντονισμένη επίθεση στην Πίνδο, όπου υπάρχει μόνο το απόσπασμα του συνταγματάρχη Δαβάκη το οποίο αρχικά υποχωρεί, με τον ίδιο τον συνταγματάρχη να τραυματίζεται σοβαρά την 1η Νοεμβρίου και να αντικαθίσταται από τον ταγματάρχη Ιωάννη Καραβία. Η ανατροπή της κατάστασης στην Πίνδο συμβαίνει όταν κάτω από φοβερά αντίξοες καιρικές συνθήκες, φτάνουν στο μέτωπο ενισχύσεις που αποκρούουν την επίθεση. Η επόμενη ιταλική επιχείρηση γίνεται στη Θεσπρωτία, αλλά αυτή τη φορά είναι ελεγχόμενη αφού ο ποταμός Καλαμάς με τις γκρεμισμένες γέφυρες και τα φουσκωμένα νερά αποτελεί φυσικό όριο που εγκλωβίζει τον ιταλικό στρατό.
Η καθοριστική σύγκρουση γίνεται στο Καλπάκι, η κατάληψη του οποίου θα άνοιγε το δρόμο των Ιταλών για τα Γιάννενα. Αν περνούσαν από εκεί η κατάληψη της Ηπείρου και το πέρασμα στην ενδοχώρα θα έθετε νέα δεδομένα που θα καθόριζαν την τελική έκβαση της αναμέτρησης. Παρά τις διχογνωμίες της ελληνικής πλευράς για την επιλογή του σημείου μάχης, τελικά, οι δυνάμεις του στρατηγού Χαράλαμπου Κατσιμήτρου και το Σύνταγμα Ευζώνων του συνταγματάρχη Θρασύβουλου Τσακαλώτου, συγκεντρώνονται στο Καλπάκι. Η ιταλική επίθεση γίνεται στις 2 Νοεμβρίου και είναι σφοδρότατη, με αεροπορικούς βομβαρδισμούς, βολές πυροβόλων και επιθέσεις πεζικού. Η περιοχή της Γκραμπάλας αλλάζει χέρια πολλές φορές, με τα 80 ιταλικά άρματα μάχης να καθηλώνονται από αντιαρματικά εμπόδια, τάφρους και πυροβολικό, ενώ σε όλη την περιοχή διεξάγονται μάχες σώμα με σώμα.
Διαβάστε Επίσης
Η νικηφόρα για τις ελληνικές δυνάμεις μάχη ολοκληρώνεται στις 8 Νοεμβρίου, δίνοντας έτσι το σήμα της ελληνικής αντεπίθεσης που ξεκινά μερικές μέρες μετά. Η κατάληψη των Αγίων Σαράντα, Πόγραδετς, Αργυρόκαστρου, Χειμάρας και η απελευθέρωση της Βορείου Ηπείρου για δεύτερη φορά μέσα σε λίγα χρόνια, σηκώνει κύμα ενθουσιασμού στη χώρα δείχνοντας σε όλο τον κόσμο ότι οι δυνάμεις του Άξονα δεν είναι ανίκητες. Η εαρινή επίθεση αποτελεί την τελευταία αποτυχημένη ιταλική προσπάθεια για μια νίκη γοήτρου, απέναντι στην αναμενόμενη γερμανική επίθεση που γίνεται στις 6 Απριλίου.
