Ζει στις μνήμες των επιζώντων, στoυς ασθενείς διασώστες, στα ονόματα που είναι χαραγμένα στο Μνημείο στο Σημείο Μηδέν και σε μια Αμερική που εξακολουθεί να αναμετράται με τις συνέπειες εκείνης της ημέρας.
Το πρωινό της 11ης Σεπτεμβρίου 2001 ξεκίνησε στη Νέα Υόρκη σαν οποιοδήποτε άλλο. Μέσα σε λίγα λεπτά, όμως, οι Δίδυμοι Πύργοι έγιναν το επίκεντρο μιας επίθεσης που θα άλλαζε όχι μόνο τις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά και την παγκόσμια πολιτική, την ασφάλεια και την αντίληψη για την τρομοκρατία.
Σχεδόν 3.000 άνθρωποι σκοτώθηκαν στη Νέα Υόρκη, στο Πεντάγωνο και στην Πενσιλβάνια και για μια ολόκληρη γενιά -αν όχι και για όλες τις επόμενες- η ημερομηνία της 11ης Σεπτεμβρίου έγινε συνώνυμη με το σοκ, τον φόβο και την απώλεια.
Είκοσι πέντε χρόνια αργότερα, όμως, η Αμερική κοιτάζει εκείνη την ημέρα διαφορετικά. Δημοσκόπηση Reuters/Ipsos δείχνει ότι οι φόβοι έχουν μετατοπιστεί: Το 33% των Αμερικανών θεωρεί σήμερα την εγχώρια τρομοκρατία τη μεγαλύτερη απειλή για την ασφάλεια, έναντι 20% που δείχνει την ξένη τρομοκρατία. Ακόμη πιο χαρακτηριστικό είναι ότι, όταν η ερώτηση αφορά επιθέσεις με ιδεολογικό υπόβαθρο, το 61% θεωρεί μεγαλύτερη απειλή τους εγχώριους εξτρεμιστές, έναντι 34% για τους εξτρεμιστές από το εξωτερικό.
Η μεταβολή αυτή αποτυπώνει μια βαθύτερη αλλαγή. Το 2001 ο φόβος είχε πρόσωπο: την Αλ Κάιντα και τον Οσάμα μπιν Λάντεν. Σήμερα, οι Αμερικανοί φοβούνται περισσότερο τη βία που μπορεί να προέλθει από το εσωτερικό της ίδιας της κοινωνίας. Παράλληλα, η πλειονότητα εξακολουθεί να θεωρεί την 11η Σεπτεμβρίου ένα γεγονός που ένωσε τη χώρα και περίπου έξι στους δέκα δηλώνουν ότι τη σκέφτονται ακόμη κατά διαστήματα.
Η 11η Σεπτεμβρίου αποτελεί το σημείο-ορόσημο, θεωρείται ότι άλλαξε τον ρου της Ιστορίας. Η Αμερική πολέμησε στο Αφγανιστάν, εισέβαλε στο Ιράκ και πέρασε δύο δεκαετίες επαναπροσδιορίζοντας την εθνική της ασφάλεια. Σήμερα, όμως, σχεδόν οι μισοί Αμερικανοί θεωρούν ότι ο πόλεμος στο Αφγανιστάν δεν άξιζε το κόστος, ενώ ακόμη μεγαλύτερο είναι το ποσοστό που απορρίπτει τον πόλεμο στο Ιράκ. Κατά τον «παγκόσμιο πόλεμο κατά της τρομοκρατίας» οι Ηνωμένες Πολιτείες πέρασαν από διαφορετικές στρατηγικές και τακτικές, εξουδετέρωσαν την ηγεσία της Αλ Κάιντα, στραγγάλισαν το «χαλιφάτο» του Ισλαμικού Κράτους και οχύρωσαν τη χώρα και τους συμμάχους τους.
ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΜΝΗΜΗΣ, ΜΕΤΑΛΛΙΑ… ΚΑΙ ΠΟΛΕΜΟΙ
Στις φετινές εκδηλώσεις μνήμης, το παρελθόν συναντά το παρόν. Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ τίμησε θύματα και διασώστες, ενώ απένειμε μετά θάνατον το Προεδρικό Μετάλλιο της Ελευθερίας στον Γουέλς Κρόουθερ, έναν χρηματιστή που έγινε σύμβολο αυτοθυσίας για τη δράση του στον Νότιο Πύργο. Η νυν ηγεσία των Ηνωμένων Πολιτειών έχει επιλέξει να επεκτείνει το πεδίο εφαρμογής του πολέμου κατά της τρομοκρατίας – με πόλεμο κατά των λατινοαμερικάνικων ναρκω-καρτέλ, συλλήψεις προέδρων που φέρεται να στηρίζουν το ναρκεμπόριο, αλλά και την «Επική Οργή», την επιχείρηση κατά του Ιράν.
Αγνωστοι που έγιναν αδέλφια…
Ο Μπράιν Κλαρκ και ο Στάνλεϊ Πρέιμαθ ήταν δύο άγνωστοι που βρίσκονταν στον Νότιο Πύργο όταν χτύπησε το αεροσκάφος της United Airlines στις 9.03 το πρωί. Ο ένας βρισκόταν στον 84ο όροφο, ο άλλος στον 81ο. Ο Πρέιμαθ παγιδεύτηκε μέσα στα συντρίμμια, ενώ οι φλόγες πλησίαζαν. Ο Κλαρκ, ακολουθώντας μια φωνή για βοήθεια, τον εντόπισε και κατάφερε να τον απεγκλωβίσει. Οι δύο άνδρες κατέβηκαν μαζί 1.620 σκαλοπάτια και κατάφεραν να βγουν ζωντανοί από το κτίριο. Ηταν δύο από τους μόλις τέσσερις γνωστούς ανθρώπους που επέζησαν πάνω από τη ζώνη πρόσκρουσης στους δύο πύργους.
Η ιστορία τους έγινε με τα χρόνια μια ιστορία φιλίας. Είκοσι πέντε χρόνια μετά, εξακολουθούν να αποκαλούν ο ένας τον άλλον «αδελφό». Για τον Πρέιμαθ, η επιβίωση έγινε αφετηρία μιας ζωής αφιερωμένης στην αφήγηση της εμπειρίας του. Για τον Κλαρκ, έγινε μάθημα για την ανθρώπινη αλληλεγγύη και τα όρια της εκδίκησης. Και οι δύο γνωρίζουν πλέον ότι μιλούν σε μια γενιά που δεν είχε γεννηθεί όταν έπεσαν οι πύργοι.
ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ
Πυροσβέστες, αστυνομικοί, διασώστες, εργαζόμενοι και εθελοντές που βρέθηκαν στο Παγκόσμιο Κέντρο Εμπορίου εκτέθηκαν για μήνες σε σκόνη, καπνό και επικίνδυνες ουσίες. Είκοσι πέντε χρόνια μετά, οι συνέπειες στην υγεία τους συνεχίζονται. Καρκίνοι και άλλες σοβαρές ασθένειες έχουν πλήξει χιλιάδες ανθρώπους που συμμετείχαν στις επιχειρήσεις διάσωσης και καθαρισμού. Νέα έγγραφα που ήρθαν στη δημοσιότητα για την ποιότητα του αέρα στο Μανχάταν δείχνουν ότι οι κίνδυνοι από τους ρύπους μετά την κατάρρευση των πύργων ήταν σοβαρότεροι από ό,τι είχε αναγνωριστεί αρχικά. Χιλιάδες άνθρωποι εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν προβλήματα υγείας που συνδέονται με την έκθεση στη σκόνη και τον καπνό.