Το σχέδιο «ομπρέλα» για τις Ένοπλες Δυνάμεις – Τα νέα εξοπλιστικά και η υψηλή τεχνολογία

Οπως έχει δηλώσει, άλλωστε, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, πρόκειται για τη μεγαλύτερη μεταρρύθμιση που έχει γίνει ποτέ στις Ενοπλες Δυνάμεις της χώρας μας, οι οποίες, όπως έχει επισημάνει ο υπουργός Εθνικής Αμυνας Νίκος Δένδιας, το 2030 θα είναι οι ισχυρότερες που θα έχει η Ελλάδα στη σύγχρονη ιστορία της.

Ενα σημαντικό μέρος αυτών των αλλαγών έχει ήδη ξεκινήσει να εφαρμόζεται στην πράξη από την πολιτική ηγεσία του ΥΠΕΘΑ, σε στενή συνεργασία με το ΓΕΕΘΑ και τον αρχηγό του, στρατηγό Δημήτριο Χούπη. Σε αυτές λαμβάνονται υπόψη τα διδάγματα από τις εν εξελίξει συγκρούσεις σε Ουκρανία και Μέση Ανατολή, όπως και από τη σύγκρουση Αρμενίας – Αζερμπαϊτζάν στο Ναγκόρνο-Καραμπάχ, η οποία προηγήθηκε.

Μάλιστα, με τις αλλαγές που υλοποιούνται, η χώρα μας δεν θα διαθέτει απλώς ισχυρή αποτρεπτική δύναμη απέναντι στον εξ ανατολών κίνδυνο, αλλά θα είναι και μία από τις ισχυρότερες, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τη διεύρυνση των συμμαχιών της και τον ρόλο της στην ευρύτερη περιοχή, όπως και για την πρωτοπορία της σε αρκετούς τομείς.

Παράλληλα, με τη νέα φιλοσοφία που υπάρχει αλλά και τις συγκεκριμένες ενέργειες που έχουν γίνει, η στροφή στις «hi-tech» Ενοπλες Δυνάμεις αναμένεται να δώσει ώθηση στην ελληνική αμυντική βιομηχανία, με την προϋπόθεση της συμμετοχής της κατά 25% στην υλοποίηση των νέων εξοπλιστικών προγραμμάτων, όπως και στην ανάπτυξη της έρευνας στην αμυντική τεχνολογία.

Συγκεκριμένα, πρόκειται για τις παρακάτω προμήθειες οπλικών συστημάτων ή ανάπτυξης νέων δυνατοτήτων με τα απαιτούμενα σε κάθε περίπτωση μέσα:

Η «Ασπίδα του Αχιλλέα», της οποίας υπογράφηκε η διακρατική συμφωνία ανάμεσα στις ισραηλινές εταιρίες και τη Γενική Διεύθυνση Αμυντικών Εξοπλισμών και Επενδύσεων του ΥΠΕΘΑ την εβδομάδα που πέρασε στο Τελ Αβίβ, με κόστος 3,035 δισ. ευρώ και τη συμμετοχή ελληνικών εταιριών κατά 25% (δηλαδή περισσότερα από 750 εκατ. ευρώ).

Πρόκειται για την ανάπτυξη του αντιαεροπορικού, αντιβαλλιστικού και αντι-drone θόλου, με ενιαίο και ολιστικό σύστημα διοίκησης και ελέγχου και με διασφάλιση της πρόσβασης στον πηγαίο κώδικα του συστήματος, που διασφαλίζει τη δυνατότητα πλήρους αξιοποίησης του συστήματος από τις ελληνικές Ενοπλες Δυνάμεις.

Η «Ασπίδα του Αχιλλέα» ενοποιεί αισθητήρες, αντιαεροπορικά συστήματα, αντιπυραυλικές δυνατότητες και μέσα αντιμετώπισης drones σε ενιαίο επιχειρησιακό δίκτυο, θωρακίζοντας την ελληνική επικράτεια. Συνδυάζεται παράλληλα με την αντιμετώπιση απειλών από πλοία, όπως και από υποβρύχια, συγκροτώντας συνολικά μία ασπίδα πέντε στρωμάτων.

Η προμήθεια για την «Ασπίδα του Αχιλλέα» περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, τα παρακάτω συστήματα:

» Μονάδες πυρός του αυτοκινούμενου SPYDER, κατασκευής της Rafael Advanced Defense Systems.

» Μονάδες πυρός του David’s Sling, κατασκευής της Rafael Advanced Defense Systems σε συνεργασία με την RTX των ΗΠΑ.

» Μονάδες πυρός του BARAK-MX, το οποίο κατασκευάζεται από την Israel Aerospace Industries (IAI).

» Ραντάρ τύπου EL/M-2084 MMR, με ενισχυμένες δυνατότητες εντοπισμού «αόρατων» στόχων (stealth).

» Σύστημα Διοίκησης και Ελέγχου (ΣΔΕ) με χρήση κρυπτασφαλισμένων ευρυζωνικών επικοινωνιών και ενσωμάτωση εργαλείων ΤΝ.

Προβλέπονται επίσης υπηρεσίες «εν συνεχεία υποστήριξης» (follow on support) για χρονικό διάστημα πέντε ετών και option για την προμήθεια επιπλέον πυραύλων για τα παραπάνω συστήματα.

Drone και αντι-drone συστήματα, με παραγωγή τους ακόμη και από μονάδες με εξειδικευμένη εκπαίδευση σε αυτά. Πρόκειται για συστήματα που μέχρι από λίγα χρόνια ήταν εξαιρετικά μικρός ο αριθμός τους στις ελληνικές Ενοπλες Δυνάμεις, αλλά πλέον έχει δοθεί έμφαση στην ανάπτυξη και την παραγωγή τους, με τον αριθμό τους να αυξάνεται κατακόρυφα. Ηδη, η παραγωγική δυνατότητα έχει αυξηθεί στο 306 ΕΒΤ στις Αχαρνές και στο 316 ΣΠΤ στην Ξάνθη, στα δύο εργοστάσια παραγωγής drones του Ελληνικού Στρατού που λειτουργούν ήδη, από 1.000 drones τον χρόνο σε 4.000.

Ακόμη μεγαλύτερες παραγωγικές δυνατότητες θα προσφέρει το νέο εργοστάσιο (309 Εργοστάσιο Συστημάτων Μη Επανδρωμένων Μέσων) στη Μαλακάσα, το οποίο εγκαινιάστηκε τον Ιούνιο από τον κ. Δένδια. Το νέο εργοστάσιο είναι διακλαδικό και θα παράγει μη επανδρωμένα συστήματα όχι μόνο για τον Στρατό Ξηράς, αλλά και για το Ναυτικό και την Αεροπορία, με καθετοποιημένη βιομηχανική δομή που θα καλύπτει τον πλήρη κύκλο ζωής κάθε συστήματος (σχεδιασμός, έρευνα, παραγωγή, συντήρηση, αναβάθμιση και επιχειρησιακή αξιοποίηση).

Παράλληλα, υπάρχουν ήδη και κατασκευάζονται ακόμη περισσότερες κινητές μονάδες παραγωγής drones με στόχο κάθε ταξιαρχία του Ελληνικού Στρατού να μπορεί σε σύντομο χρονικό διάστημα να παράγει και να επισκευάζει drones επιτόπου (π.χ. σε νησί του Ανατολικού Αιγαίου ή στη Θράκη).

Μεγάλα άλματα έχουν γίνει και στον τομέα της εκπαίδευσης στη χρήση συστημάτων drones, η οποία είναι ενταγμένη πλέον στα κέντρα εκπαίδευσης νεοσυλλέκτων και στις μονάδες, με στόχο κάθε στρατεύσιμος να μπορεί να χειριστεί τουλάχιστον τα μικρότερα από αυτά (FPV), όπως ακριβώς μπορεί να χειριστεί το ατομικό όπλο του. Πρόσφατα, εγκαινιάστηκε μάλιστα στις εγκαταστάσεις της Πολεμικής Αεροπορίας στην Τρίπολη το Κέντρο Διακλαδικής Εκπαίδευσης για χειριστές drones.

Μεγάλο όπλο η αυτόνομη μη επανδρωμένη τεχνολογία

Η διαφορά των αυτόνομων μη επανδρωμένων συστημάτων από τα προηγούμενα είναι ότι έχουν σαφώς μεγαλύτερες δυνατότητες και εμβέλεια, υποκαθιστώντας στην πραγματικότητα «συμβατικά» οπλικά συστήματα, όπως αεροσκάφη, ελικόπτερα, υποβρύχια και οχήματα μάχης. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν τα μη επανδρωμένα ελικόπτερα S-100, με τα οποία θα εφοδιάζονται οι φρεγάτες FDI (Belharra), όπως και τα μη επανδρωμένα ελικόπτερα Α900, τα οποία επίσης χρησιμοποιούνται από το Πολεμικό Ναυτικό.

Η Ελλάδα προμηθεύεται επίσης ένα επιπλέον σύστημα V-BAT από τη Shield AI που αποτελείται από δύο μη επανδρωμένα αεροσκάφη κάθετης απογείωσης και προσγείωσης κατηγορίας 2 και κλωβό ελέγχου. Με αυτό το δικτυοκεντρικό σύστημα θα ενισχυθούν ακόμη περισσότερο οι δυνατότητες επιτήρησης και στοχοθέτησης των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων. Δύο συστήματα V-BAT είχαν παραλάβει ήδη τον Μάιο του 2026, ως δωρεά του κοινωφελούς ιδρύματος «Αθανάσιος Κ. Λασκαρίδης».

Ανίχνευση και εξουδετέρωση με «Κένταυρο» και «Υπερίωνα»

Τα εξελιγμένα συστήματα αντι-drones εξουδετερώνουν εχθρικά drones μέσω ηλεκτρονικών παρεμβολών, όπως έπραξε απολύτως επιτυχημένα το καλοκαίρι του 2024 με το αντι-drone σύστημα «Κένταυρος» η φρεγάτα «Ψαρά», συμμετέχοντας στην «Επιχείρηση Ασπίδες» στην Ερυθρά Θάλασσα.

Το σύστημα «Κένταυρος» είναι αποτέλεσμα της συνεργασίας του Ελληνικού Κέντρου Αμυντικής Καινοτομίας (ΕΛΚΑΚ) και της Ελληνικής Αεροπορικής Βιομηχανίας. Εξέλιξη του «Κένταυρου» είναι το σύστημα ανίχνευσης και εξουδετέρωσης drones «Υπερίων», το οποίο βρίσκεται σε στάδιο προχωρημένων δοκιμών από την Ελληνική Αεροπορική Βιομηχανία.

Η κυβερνοάμυνα σε πρώτο πλάνο

Οι Ενοπλες Δυνάμεις διαθέτουν πλέον αυξημένες δυνατότητες για να αντιμετωπίσουν τις «μάχες» που δίνονται πλέον όχι μόνο στο πεδίο με τη γεωγραφική έννοια του όρου, αλλά και στον τομέα της πληροφορικής. Ομως, η έκβασή τους θεωρείται εξίσου κρίσιμη για την ασφάλεια της χώρας, όπως π.χ. με την προστασία των κρίσιμων υποδομών (δίκτυα ηλεκτροδότησης, υδροδότησης, τηλεφωνίας, ενεργειακές εγκαταστάσεις κ.ά.), πέραν της προστασίας των δικτύων επικοινωνιών των Ενόπλων Δυνάμεων.

Το στρατηγείο για αυτές τις «μάχες» είναι πλέον το νέο κτίριο της Διεύθυνσης Πληροφορικής-Κυβερνοχώρου (ΔΙΠΛΗΚΥΒ) στο Πεντάγωνο, το οποίο αποτελεί δωρεά του κοινωφελούς ιδρύματος «Αθανάσιος Κ. Λασκαρίδης» και τα εγκαίνιά του έγιναν στις 22 Ιουνίου, παρουσία του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη.

Οπως έχει επισημάνει ο υπουργός Εθνικής Αμυνας Νίκος Δένδιας, πρόκειται για διακλαδική δομή που συγκεντρώνει και ενοποιεί τις κρίσιμες λειτουργίες της πληροφορικής, της κυβερνοασφάλειας, της ανάπτυξης λογισμικού, της ανάλυσης δεδομένων και της αξιοποίησης των νέων τεχνολογιών.

Πλήρες πλέγμα

Η αιχμή των μαχητών του κυβερνοχώρου είναι η Μονάδα «1864», η οποία με την Τεχνητή Νοημοσύνη, την επεξεργασία και την αποθήκευση τεράστιου όγκου δεδομένων σε ελάχιστο χρόνο, προβαίνει στην αυτοματοποιημένη εκτίμηση του κινδύνου, την ανίχνευση, την αξιολόγηση και την ιεράρχηση των απειλών, την ταχεία λήψη αποφάσεων και την επίγνωση επιχειρησιακής κατάστασης σε πραγματικό χρόνο.

Παράλληλα, η Μονάδα «1864» παρέχει τη δυνατότητα διεξαγωγής κάθε είδους επιχειρήσεων κυβερνοπολέμου, οι οποίες είναι ενταγμένες στον συνολικό σχεδιασμό των Ενόπλων Δυνάμεων. Σε συνδυασμό με τη Μονάδα Ηλεκτρονικών Πληροφοριών «1821», τη Μονάδα Διαστημικών Εφαρμογών «1912» και τη Μονάδα Συλλογής Πληροφοριών από ανθρώπινες πηγές «1947», έχει συγκροτηθεί ένα ολοκληρωμένο πλέγμα συλλογής, επεξεργασίας, προστασίας και επιχειρησιακής αξιοποίησης των πληροφοριών.

Ενα από τα πιο σημαντικά βήματα προσαρμογής των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων στις απαιτήσεις της νέας εποχής είναι οι δορυφόροι και οι μικροδορυφόροι που απέκτησαν και ενεργοποίησαν σε συνεργασία με το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης.

Ο στόχος είναι να μπορούν να υποστηρίξουν κρίσιμες ανάγκες άμυνας και εθνικής ασφάλειας, μέσω της διασύνδεσης των δορυφορικών δεδομένων με το υπό ανάπτυξη Εθνικό Σύστημα Διοίκησης και Ελέγχου (C2). Να σημειωθεί ότι η ΕΑΒ προετοιμάζει ήδη την υποδομή για διαστημικά συστήματα και μικροδορυφόρους, η οποία θα έχει τη δυνατότητα συναρμολόγησης και δοκιμών.

Οι φρεγάτες, τα F-35 και η στολή του μαχητή

Πάντως, υπάρχουν και άλλες μεγάλες αλλαγές που συντελούνται στις ελληνικές Ενοπλες Δυνάμεις. Η ενίσχυση του δυναμικού του Πολεμικού Ναυτικού είναι εντυπωσιακή, με τον αριθμό των νέων υπερσύγχρονων FDI να ανέρχεται σε τρεις μέχρι το τέλος του 2026 και σε τέσσερις μέχρι το 2028, σε συνδυασμό με τις 2+2 φρεγάτες Bergamini που θα αποκτηθούν από την Ιταλία και την αναβάθμιση των 4 ΜΕΚΟ.

Στην Πολεμική Αεροπορία τα 20 μαχητικά αεροσκάφη F-35 μέχρι το 2030, τα τρία νέα μεταγωγικά Embraer C-390 Millennium που βρίσκονται στη διαδικασία της απόκτησης, μαζί με τα 24 Rafale και τα 83 F-16 Viper που ήδη διαθέτει, συνιστούν εικόνα υπεροχής.

Σε συνδυασμό με τη στολή του σύγχρονου μαχητή στον Στρατό Ξηράς, τα έξυπνα «περιπλανώμενα» πυρομαχικά, τη νέα θητεία των στρατεύσιμων, την έμφαση στην εκπαίδευση και κυρίως την αλλαγή φιλοσοφίας, όπως και με την ενίσχυση της Διοίκησης Ειδικού Πολέμου, αποδεικνύεται ότι πρόκειται πραγματικά για μια νέα εποχή για την εθνική μας άμυνα, που την καθιστά έτοιμη να ανταποκριθεί σε κάθε πρόκληση.